- •Алматы, 2012
- •1. Жалпы мәліметтер:
- •Биологиялық химия кафедрасының биохимия пәнінен сабақ беретін оқытушылары туралы мәліметтер
- •2.3. Пәнді оқытудың міндеттері:
- •2.4. Пәнді оқытудың соңғы нәтижелері:
- •2.5. Пәннің реквизитіне дейін және реквизитінен кейін
- •2.7. Дәрістердің тақырыптық жоспары
- •2.8. Биохимиядан студенттердің өз бетінше атқаратын жұмыстарының тақырыптық жоспары
- •2.10. Оқыту және сабақ беру әдістері
- •2.11. Студенттердің білімдері мен дағдыларын бағалаудың критерийлері және ережелері
- •Дәрістер
- •Тәжірибелік сабақтар
- •2.9. Әдебиеттер:
- •Биологиялық химия пәні бойынша студенттің тәжірибелік дағдыларын бағалау критерийлері
- •Биологиялық химия пәні бойынша студенттің коммуникативті құзырлылығын бағалау критерийлері
- •Биологиялық химия пәні бойынша студенттің өздігінен білім алу құзырлылығын бағалау критерийлері
- •Иллюстрациялы материалдар:
- •Әдебиеттер:
- •Тотығудан фосфорлану (тф ).
- •Иллюстрациялы материалдар:
- •Әдебиеттер:
- •Иллюстрациялы материалдар:
- •Әдебиеттер:
- •Иллюстрациялы материалдар:
- •Әдебиеттер:
- •Қосымша:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Әдебиеттер:
- •Оқыту міндеттері:
- •Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту әдістері мен құралдары:
- •3.Төмендегі сұрақтар бойынша жаңа тақырыпты бірігіп талдау:
- •6. Әдебиеттер:
- •Бақылау:
- •1.Тақырыбы: Белоктар.
- •3.Оқыту міндеттері:
- •4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту әдістері мен құралдары:
- •6. Әдебиеттер:
- •Мақсаты:
- •Оқыту міндеттері:
- •Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Оқыту әдістері мен құралдары:
- •6. Әдебиеттер:
- •№4 Сабақ
- •2.Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •Мақсаты:
- •Оқытудың міндеттері:
- •Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Білім берудің және оқытудың әдістері:
- •2) Блиц-сұрақ немесе тест сұрақтарымен жұмыс жасау.
- •Жазбаша бақылау (билеттер берілген).
- •6. Әдебиеттер:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Оқыту әдістері мен құралдары:
- •Ауызша сұрау төмендегі сұрақтар бойынша жүргізіледі:
- •6. Әдебиеттер:
- •7.Бақылау
- •Трансферазалар, лиазалар
- •Мақсаты:
- •Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту тәсілі және құралдары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •5. Оқыту әдістері мен құралдары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7.Бақылау
- •3. Оқыту міндеттері:
- •Оқыту әдістері мен құралдары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •5. Оқыту әдістері мен құралдары:
- •4.Рольдік ойындар (қосымшаны қараңыз).
- •6. Әдебиеттер:
- •Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •5.Оқыту және сабақ беру әдістері:
- •6. Әдебиеттер:
- •2.Мақсаты:
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Ұсынылатын әдебиеттер:
- •Қосымша:
- •Тесттер:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Қосымша:
- •6. Ұсынылатын әдебиеттер:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Ұсынылатын әдебиеттер:
- •Қосымша:
- •Тесттер:
- •Тақырыбы: Аралық бақылау №1. Ферменттер. Энергия алмасуы. Тотығу түрлері. Витаминдер.
- •Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5.Оқыту және сабақ беру әдістері:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау:
- •Көктемгі (іv) семестр
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Сабақтың сценариі:
- •6. Әдебиеттер:
- •7.Бақылау
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту мен білім берудің әдістері:
- •2. Жазбаша бақылау тақырып бойынша берілген билеттер бойынша жүргізіледі. 3. Ауызша сұрауға арналған сұрақтар:
- •7. Әдебиеттер:
- •№ 4 Сабақ.
- •Оқыту және сабақ беру әдістері:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •3. Ауызша сұрау
- •4. Жазбаша жұмыс билет бойынша жүргізіледі
- •6. Әдебиеттер:
- •7.Бақылау:
- •Мақсаты:
- •Оқыту міндеттері:
- •Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Білім берудің және оқытудың әдістері:
- •Әдебиеттер:
- •Бақылау:
- •Жаттығулар
- •Жағдайлық есептер:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары.
- •2.Блиц-сұрау тест бойынша жүргізіледі.
- •3.Жазбаша сұрау билеттер бойынша жүргізіледі.
- •4,5 Лабораториялық жұмыс және кіші топтарда жұмыс істеу.
- •6. Әдебиеттер:
- •7.Бақылау
- •2.Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту және сабақ берудің әдістері:
- •6.Әдебиеттер:
- •7.Бақылау
- •3. Оқыту міндеттері:
- •6.Әдебиеттер:
- •7.Бақылау
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту және сабақ беру әдістері:
- •1.Нейроэндокриндік реттелудің сызбанұсқасы.
- •6. Әдебиеттер:
- •7.Бақылау:
- •Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Шағын топта жұмыс жасау үшін арналған жағдайлық есептер:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау.
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •2.Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту әдістері мен құралдары:
- •6.Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •1.Тақырыбы: Аралық бақылау №2: Гормондар. Қан және зәр биохимиясы.
- •2.Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5.Оқыту мен сабақ беру әдістері:
- •6.Әдебиеттер:
- •7. Бақылау:
- •Оқыту міндеттері:
- •Өткізу формасы:
- •5.Тақырып бойынша тапсырмалар
- •7. Әдебиеттер:
- •1.Тақырыбы: Белоктар.
- •3.Оқыту міндеттері:
- •4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту әдістері мен құралдары:
- •Белок молекуласының құрылымдары (структуралары)
- •6. Әдебиеттер:
- •6. Әдебиеттер:
- •2. Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •Мақсаты:
- •Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиеттер:
- •2. Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •5.Тақырып бойынша тапсырмалар
- •2. Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •5.Тақырып бойынша тапсырмалар
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •3. Оқыту міндеттері:
- •5. Оқыту әдістері мен құралдары:
- •6. Әдебиеттер:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •5. Оқыту әдістері мен құралдары:
- •6. Әдебиеттер:
- •6. Әдебиеттер:
- •2.Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •5. Оқыту әдістері мен құралдары:
- •6. Әдебиеттер:
- •6. Ұсынылатын әдебиеттер:
- •Қосымша:
- •Тесттер:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •5. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Ұсынылатын әдебиеттер:
- •Қосымша:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •7. Әдебиеттер:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •5.Тақырып бойынша тапсырмалар:
- •6. Әдебиеттер:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқытудың міндеттері:
- •7. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Сабақ сценариі:
- •6. Әдебиеттер:
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •1. Сабақты ұйымдастыру –осөж мақсатымен таныстыру
- •2. Тақырып бойынша кеңес беру.
- •3. Студенттердің өзіндік жұмысы:
- •4. Осөж нәтижелері:
- •5. Әдебиеттер:
- •Қосымша:
- •2. Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •2.Тақырып бойынша консультация беру.
- •3. Ситуациялық есептерді және жаттығуларды шығару
- •Сарғыштанудың түрлері
- •2. Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары.
- •2.Тақырып бойынша консультация беру.
- •3. Ситуациялық есептерді және жаттығуларды шығару
- •2.Мақсаты:
- •3.Оқыту міндеттері:
- •7.Әдебиеттер:
- •8.Бақылау:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •5.Тақырып бойынша тапсырмалар:
- •7.Әдебиеттер.
- •8.Бақылау
- •6.Таратылатын материал:
- •7. Әдебиеттер:
- •7.Бақылау:
- •Мақсаты:
- •3. Оқыту міндеттері:
- •4. Сабақты өткізу түрі:
- •6. Әдебиеттер:
- •7. Бақылау
- •6. Әдебиеттер:
- •8. Ұсынылатын әдебиеттер
- •3. Орындау түрі:
- •Орындау критерийлері:
- •Баға критерийлері:
- •8. Ұсынылатын әдебиеттер
- •1. Тақырыбы: Адам тіндерінің көмірсулары
- •3. Тақырып бойынша тапсырма: қарастырылып отырған тақырып бойынша келесі сұрақтарды талдау керек,
- •4.Орындау түрі:
Тотығудан фосфорлану (тф ).
Энергия алмасуының 4 сатысы – ТФ.
Бұл АДФ пен бейорганикалық фосфаттан БТ энергиясы есебінен АТФ түзілу үрдісі, АТФ-синтетазамен катализденеді: АДФ + Н3РО4 + WБТ à АТФ + Н2О
Р/ О коэффициенті туралы түсінік, тыныс алуды бақылау.
Р/О қатынасы - тотығудан фосфорлану коэффицентi, ол АТФ түзуге қанша моль бейорганикалық фосфаттың жұмсалатынын көрсетедi (оттегiнің бір атомына есептегенде). Яғни, сіңірілген оттектің әрбір атомына сәйкес келетін бейорганикалық фосфаттың моль санын (АТФ–тің түзілуіне кеткен) тотығудан фосфорлану коэффицинеті немесе Р/О коэффициенті деп атайды.
Р/О қалыпты жағдайда 3 немесе 2-ге тең. Егер субстрат ПФ пен тотықса оттектің бір молекуласына бейорганикалық фосфаттың 3молекуласы тура келеді. Бұл кезде
Р/О=3 тең болады; ал егер субстрат ФАД тәуелді ФП–пен тотықса оттектің бір молекуласына бейорганикалық фосфаттың 2 молекуласы тура келеді. Бұл кезде
Р/О=2 болады
БТ жылдамдығын ТФ бақылайды, мұны тыныс алуды бақылау деп атайды. Егер АДФ аз, ал АТФ көп болса, БТ жылдамдығы төмендейді. АДФ мөлшері көп, АТФ мөлшері аз болса БТ жылдамдығы артады.
Иллюстрациялы материалдар:
Презентация (слайдтар)
Әдебиеттер:
Негізгі:
Сайпіл У., Плешкова С.М., Абитаева С.А. «Ферменттер. Энергия алмасуы. Витаминдер.», Алматы, 2001 ж.
2. Плешкова С.М., Өмірзақова К.К., Абитаева С.А. «Заттар алмасуы және оның реттелуі», Алматы, 2006.
3.Сеитов З.С. Биологиялық химия, Алматы, 2007 ж.
4. Сейтембетов Т.С., Төлеуов Б.И., Сейтембетова А.Ж.. Биологиялық химия.-Қарағанды, 2007.
Е.С.Северин «Биохимия», 2008
Т.Т.Березов, Б.Ф.Коровкин «Биологическая химия», 2004 г.
7. НиколаевА.Я. «Биологическая химия» - М., 2007
Қосымша әдебиеттер:
1. Тапбергенов С.О. Медициналық биохимия.-Павлодар.-2008.
2.Сейтембетова А.Ж.., Лиходий С.С., Биологиялық химия, 1994.
3. Биохимия сұрақтары мен жауаптары. ҚР ҰҒА корр., проф. С.М. Адекеновтің ред. басшылығымен.-Астана, 2003 ж.
4. Плешкова С.М., т.б. Биохимия пәнінен студенттердің жеке дайындығына арналған тесттік сұрақтар. – Алматы, 2007 ж.
Т.Ш.Шарманов, С.М.Плешкова «Метаболические основы питания с курсом общей
биохимии», Алматы, 1998 г.
С.Тапбергенов «Медицинская биохимия», Астана, 2001 г.
В.Дж.Маршал «Клиническая биохимия», 2000 г.
Б.Гринстейн, А.Гринстейн «Наглядная биохимия», 2000 г.
Д.Г.Кнорре, С.Д.Мызина «Биологическая химия», Москва, 1998 г.
Р.Марри, Д.Греннер «Биохимия человека», I-II том, 1993 г.
А.Ш.Зайчик, Л.Г.Чурилов «Основы патохимии», Москва, 2001 г.
Н.Р. Аблаев Биохимия в схемах и рисунках, Алматы 2005 г.
Биохимия. Краткий курс с упражнениями и задачами. Под ред. проф. Е.С.
Северина, А.Я. Николаева, М., 2002 г.
З.С.Сеитов «Биохимия», Алматы, 2001 г
ҚОРЫТЫНДЫ СҰРАҚТАР:
1.Энергия алмасуының сатылары.
2. Көмірсулар, липидтердің және белоктардың арнайы жолдармен ыдырауына сипаттама.
3. Үш карбон қышқылдарының цикліне сипаттама.
4. БТ мен ТФ-қа сипаттама.
№ 4 дәріс.
Тақырыбы: Тотығу түрлері. Организмнің антиоксидантты жүйесі.
МАҚСАТЫ: Тотығу түрлері мен организмнің антиоксиданттық жүйесі туралы түсінік қалыптастыру.
ДӘРІС ЖОСПАРЫ:
Тотығудың оксидазды типі.
Оксигеназды тотығу типі.
Пероксидті тотығу типі және организмнің антиоксиданттық жүйесі.
Пероксидазды тотығу типі.
ДӘРІСТЕЗИСТЕРІ:
Оксидаздық тотығу бұл – биологиялық тотығу.
Оксигеназдық тотығу 2 түрдегі реакцияны катализдейді: гидроксилдену және микросомальді тотығу. Оксигеназдық тотығудың маңызы – табиғи стероидтардың өзгерістерін, холестерин мен адреналиннің түзілуін, циклді қосылыстардың синтезін және т.б. және табиғи емес субстраттардың ксенобиотиктердің өзгерістерін жүргізу.
Пероксидтік тотығу- молекулалық оттектің бір электрондық тотықсыздануының нәтижесінде оттектің активті формаларыныңОАФ- супероксид анионы, гидроксил радикалы, пероксид ионы, синглетті оттек, гипохлорит ионы түзілуінен
липидтерде бос- радикалдық реакцияның жүруі, яғни липидтердің пероксидтік тотығуыЛПТ. ЛПТ-ның физиологиялық деңгейін антиоксиданттық жүйе бақылайды.
Ол екі түрлі болады: 1ферменттіксупероксиддисмутаза (СОД), каталаза, глютатионпероксидаза, глютатионредуктаза, церулоплазмин және т.б. 2 ферменттік емесЕ,А,С витаминдері; убихинон, зәр қышқылы,стероидты гормондар; тиол қосылыстары және т.б..Антиоксиданттар ЛПТ-ны тоқтатады немесе түзілген өнімді бейтараптайды.
Пероксидаздық тотығу макроэргиялық байланыс түзе жүрмейді. Олар пероксисомадағы активті оксидаздардың көмегімен жүреді. Пероксисома- гепатоциттердегі кішкентай денелер; оларды арнайылықты тотықтырғыш денешіктер деп қарастыруға болады. Бұл кішкене денешіктерде зәр қышқылдарының оксидазалары, лактооксидаза, Д-амин қышқылдарының оксидазалары және каталаза болады. Каталаза осы оксидаздар түзетін сутек пероксидін ыдыратады.
Мысалы, ксантиноксидазаның әсерінен несеп қышқылы және сутек пероксиді түзіледі, ал түзілген Н2О2-ні каталаза су мен молекулалық оттекке дейін ыдыратады.