4. Микроорганизмдердің қалыптасуында л.Пастердің және р.Кохтың еңбектерінің рөлі.

Луи Пастердің рөлі.Микробиологияның жаңа сатыға көтеріліп, ғылымға айналуы Луи Пастердің (1822-1895жж.) жұмысьарымен байланысты. Оның алғашқы еңбеекетері кристаллографияға арналған. Ал пенцилл саңырауқұлақтары шарап қышқылының рацематының ерітіндісінде өскен кезінде, қышқыл оптикалық белсенді түрге айналатынын байқадыда оның себебін анықтады: пенцилл өсу үшін изомердің біреуін ғана пайдаланады екен. 1857 ж. Л.Пастер сүт ж.е сүт қышқылды ашулар арнайы микроорганизмдердің әсерінен туады деген тұжырым жасады. Мұнда шарап ашы – ашытқылар, ал сүттің ашу – сүт ашытқыларының қатысуымен жүредтінін дәлелдеді.Л: Пастер спирт ж.е сүт қышқылды аш процестерімен ашудыңжаңа түрін- майлы қышқылды ашуды процесін ашты. 1861 ж. Л Пастер микроорганизмдер өздігінен пайда болмайтынын қарапайым тәжірибе арқылы көрсетті. Ол үшін ұзын мойынды колба алып, ішіне ет сорпасын құйып, колбаныңмойның S тәрізді ауа кірмейтіндей етіп иіп, сорпаны отқа қайнатты. Сорпа суығынан соң ұзақ уақытқа дейін бактериялардейін бактериялар өсуі байқалмайды. Тек ауа кіретін жағдайда бактериялардың өсуі байқалды. Ақырында өздігінен тіршілік пайда болу концепциясы жоққа шығарылды. Кейіннен Л. Пастер жоғары температураның әсерін сүтті, шарапты сыраны заласыздандыру үшін ұсынды. Л Пастер микроорганизмдер өздері өсетін ортасына түрлі құбылыстарды қоздыратындығын байқап, олар аурулардың да пайда болуына себепкер шығар деген тұжырымға келді. Осыған орай 1865-1885жж аралығында ол жібек құрты ауруының микробтарға байланысты екенін анықтап, тырысқақ ж.е құтырма аауруларына қарсы вакциналарды жасады. Осының нәтижсінде барлық елдердеқұтырған ит қапқан адамдарға вакцина егуге бейімделген Пастер бекеттері құрылды. Ары қарай медициналық микробиологияның дамуы- Роберта Кохтың еңбектері маңызды орын алады. Ол ауру қоздырғыштарды анықтаудың жалпы қағидаларын қалыптастырды. Оны Кох постулаттары деп атайды. Сонымен қатар ол туберкулез (өкпе ауруы), холера ауруларын қоздырушы микроорганизмдерді тауып, зерттеп, олармен күресудің нақты жолдарын көрсетті. Және Роберт Қох белгілі микроорганизмдерді өсіру үшін жеке бөліп алып, тығыз қоректік ортаны қолдануды ұсынған алғашқы ғалым. Бұл әдісті қолдана отырьп мамандардың табиғаттағы микроорганизмдер тобынан қажетті түрін жеке бөліп алуларына мүмкіндік туды.

5. Микробиология дамуында Бейерник, Виноградский, Клюйвер, Листер, Ивановский, Флеминг жұмыстарының маңыздылығы.

Микроорганизмдердің табиғаттағы рөлі оның атқаратын қызметі Бейерниктің (1851-1931жж) есімімен тығыз байланысты болса,ал С.Н. Виноградский күкірт бактерияларын зерттей келіп, микроорганизмдердің қоректенуінің жаңа – литотрофтық қоректену түрін ашты. Бұл жағдайда микроорганизмдер энергия көзін бейорганикалық заттарды (аммиак, күкірт, сутек, темірдің шала тотығын ) тотықтыру барысында алатындығын дәлелдеді. Сонымен қата, бактериялардың физиологиялық алуан түрлілігін байқап олар өсімдіктер мен жануарлар жүргізе алмайтын химиялық өзгерістерді жүргізе алатындығын дәлелдеді. С.Н. Виноградский атмосфералық азотты сіңіре алатын Clostridium туысна жататын бактерияларды тауып оны анаэробты, ал М. Бейерник аэробты Azotobakter туысына жататын бактерияларды анықтады. Осы екі ғылымның зерттеу жұмыстары әр уақытта бір- бірін толықтырып отырды. Олар бактериялардың функциясын анығрақ көріп білу үшін 1895ж. Элективті (Виноградский) ж.е жинақ (Байерник ) қоректік орталарын ұсынды. Өткен ғасырдың50-ші жылдарында А.Клюйвер мен К.Ван Ниль әр түрлі физиологиялық топтарға жататын бактериялардың биохимиялық қасиеттерін салыстырмалы түрде зерттеу бараысында өмірдің биохимиялық бірлігі жөніндегі теорияны ұсында. Биохимиялық бірлік дегеніміз- барлық тірі организмдер бірдей химиялық молекулалардан тұрады барлық организмдерде биологиялық энергия АТФ түрінде пайдалады да жұмсалады.