9)Күш қолданбаудың халықаралық-құқықтық қағидасы.

Күш қолданбау немесе күш қолданамын деп қоқан-лоққы жасамау қағидасы. БҰҰ Жарғысында бекітілген күш қолданбау немесе күш колданамын деп қоқан-лоққы жасамау қағидасының Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қалыптасқан басқыншылық соғысқа тыйым салу қағидасына қарағанда екі елеулі ерекшелігі бар. Біріншіден, тек қарулы күштерді ғана емес, түрлі әскери емес мәжбүрлеу нысанындағы, яғни саяси, экономикалық мәжбүрлеуге де тыйым салынады. Екіншіден, күш қолдану ғана емес, кез келген күшпен қорқытуға да тыйым салынады. Басқыншылық актісін саяси, экономикалық сипаттағы ешқандай актаулар ақтай алмайды. Басқыншылық актісі – бұл халықаралық қылмыс, ол үшін халықаралық жауапкершілік жүктеледі. Туелсіздік үшін күрес басқыншылық актісі болып есептелмейді.Бұл қағида жер шарында бейбітшілікті сақтаудың бір кепілі.

10)Аумақтық біртұтастық пен қол сұғылмаушылығы халықаралық-құқықтық қағидасы.

Мемлекеттердің аумақтық тұтастық қағидасы. Мемлекеттердің аумақтық тұтастығына қарсы бағытталған әрекеттердің ішінде күш немесе қауіп-қатер күшін қолдану ерекше орын алады. Қарастырып отырған қағиданың тұжырымдамасында мемлекеттердің кез келген мемлекеттің саяси тәуелсіздігі мен бірлігіне қарсы бағытталуы мүмкін кез келген әрекеттерден тартынуы қажет. Кез келген мемлекеттің саяси тәуелсіздігі мен бірлігі оның аумақтық тұтастығымен тығыз байланысты. 1975 жылы Хельсинкидегі Қорытынды Актіге қол қойған барлық мемлекеттер үшін мемлекеттердің аумақтық тұтастығы қағидасы міндеті болып табылады. Мемлекеттер осы қағиданы өзара ара қатынас пен ынтымақтастықтың барлық аспектілерінде қолдануға, әрбір қатысушы мемлекетте осы қағиданы барлығының құрметтеуі мен қолдануынан келіп шығатын артықшылықтарды қамтамасыз ету үшін толықтай құрметтеуге міндетті. Бұл құжатта жазылғандай әр мемлекет қандай да болмасын қауіпті жағдайлардан аумақтық тұтастығын сақтау керек.

Ішкі істерге қол сұқпау қағидасы. Халықаралық құқықтың жалпы қағидасы ретінде буржуазиялық еволюция кезеңінде қалыптасты. Бұл қағида кез келген мемлекеттің құзіретіне қол сұғылатын барлық әрекеттерден тартыну міндетн білдіреді.Бірден-бір мемлекет өзінің дербес ұқықтарын жүзеге асыру барысына және одан қандай да бір артықшылықтарға ие болу үшін басқа мемлекетті зіне бағындыру мақсатында экономикалық, саяси шараларды немесе кез келген басқа сипаттағы шараларды қолдана да, көтермелей де алады.Кез келген тікеей немесе жанама қол сұғушылыққа тыйым салынады.Қол сұғушылық ешқандай себептермен ақтала алмайды.Келесідей жағдайларға тыйым салынады:

а) басқа мемлекеттің экономикалық, мәдени жақтарына арсы күш көрсету.

б) экономикалық, саяси және басқа да мақсаттармен бір мемлекетің жерін басып алу.

в) мемлекеттің ішкі көтерлістеріне араласпау.

11)Шекараның қол сұғылмаушылығы мен бұзылмастығы халықаралық-құқықтық қағидасы.

Шекаралардың мызғымастық қағидасы. 1975 жылы Хельсинки қорытынды актісінде жеке қағида болып бөлініп шықты. Бұл актта әрбір мемлекет күш қолдануға және күш қолданумен қорқыту немесе территорияға басып кіруге құқығы жоқ деп түсіндірілген. Тек келісім шарт бойынша іс-шарасын жүргізу керек деп көрсетілген.

Шекараның мызғымастығы қағидасының мәні бұл қағиданың соғыс пен бейбітшілік мәселелерін шешудегі ұзақ мерзімді тәжірбиемен қамтамасыз етілгенімен айқындалады. Бұл қағиданы қолдану әлемдік тәжірбиеде қалыптасқан саяси және аумақтық болмыс шарт жағдайларындағы барлық мемлекеттер үшін ақиқатты қауіпсіздікті бекіту сұранысының жинақталған көрінісі болып табылады. БҰҰ жарғылық ережелері кез келген мемлекеттің аумақтық мызғымастығына немесе саяси тәуелсіздігіне күшпен қол сұғуға тыйым салады.