Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Сагындык ЭКОНОМИКА шпор.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
863 Кб
Скачать
☆
  1. Экономикалық теория мен экономикалық саясаттың өзара қарым-қатынасы қандай. Экономикалық саясаттың негізгі міндеттерін сипаттаңыз.

Экономикалық теория - бұл адамдардың шексіз қажеттілігін қанағаттандыру үшін қоғамдағы шектеулі немесе сирек кездесетін ресурстарды пайдалану арқылы игіліктерді өндіруді зерттейтін ғылым.Экономикалық ойлау адамзат қағамының құрдасы болып табылады. Оның алғашқы қайнар көзі ежелгі Египеттен басталады.

Экономикалық саясат – мемлекеттің экономикалық іс-шараларының жүйесі, яғни мемлекет, үкімет жүргізетін іс-қимылдардың, экономиканы басқару саласындағы шаралар жүйесі, елдің мақсаттарына, міндеттеріне, мүдделеріне сәйкес экономикалық үдерістерге белгілі бір бағыттылық беру. Экономикалық саясаттың мақсаттары мен құралдары қоғамдық құрылыстың сипатымен, елдің дамуының ішкі және халықаралық жағдайларымен айқындалады. Экономикалық саясат құрылымдық, инвестициялық, қаржы-несие, әлеуметтік, сыртқыэкономикалық, ғылыми_техникалық, салық, бюджет саясатын қамтиды.

Экономикалық саясаттың пайда болуы алғашқы мемлекеттердің қалыптасуымен байланысты болды. Ежелгі және орта ғасырларда Экономикалық саясат әдетте салықтар алумен, ақша, айналыс және жер қатынастарын реттеумен шектелді. Капиталдың бастапқы қорлануы кезеңінде Экономикалық саясатқа капит. мануфактуралардың құрылуына және сауданыңдамуына септігін тигізген меркантилизм мен проекционизм тән болды, ал өнеркәсіптік буржуазияның өсуіне қарай еркін кәсіпкерлік саясат пен фридредерлік барған сайын үлкен рөл атқара бастады.

Қазіргі заманғы монополистік капитализмгемемлекеттің экономикалық рөлінің күшеюі сияқты Экономикалық саясат белгілері тән: мемлекет ұдайы өндіріске белсене араласады, халық ш-ндағы секторды дамытады, экономиканы бағдармалайды, дағдарысқа, инфляцияға қарсы шараларды жүзеге асырады, фирмалардың, соның ішінде халықаралық монополистік ұйымдардың сыртқы экономикалық қызметін реттейді.

Сыртқы экономикалық саясат (СЭС) — бұл сыртқы экономикалық байланыстарды (СЭБ) реттеу тәртібін анықтау және елдің халықаралык еңбек бөлінісіне қатысуын оңтайландыру бойынша мемлекет пен оның органдарының нысаналы түрде бағытталған іс-әрекеттері.

Сыртқы экономикалық саясаттың негізгі құраушыларына жататындар:

•  сыртқы сауда саясаты (құрамына экспорттық және импорттық саясат кіреді);

•  шетел инвестицияларын тарту және шетелдегі ұлттық капитал салымдарын реттеу саласындағы саясат;

• валюталық саясат.

Сыртқы экономикалық саясат — сыртқы экономикалық қызметті де (СЭҚ) реттейді, оның айрықша белгілеріне мыналар жатады:

•   тауарлар мен қызметтердің халықаралық сауда-саттығы;

• материалдық, ақша, еңбек және интеллектуалдық ресурстардың халықаралық қозғалысы.

  1. Қазіргі заманның жаһандық мәселелерін көрсетіңіз және негіздеңіз.

Экономикалық даму мен географиялық жағдайының деңгейіне қарамай, ғаламдық проблемаларға әлеуметтік-экономикалық құбылыстар мен процесстерді де жатқызамыз. Олар планетадағы барлыққ елдердің діңгекті мүдделерін қамти отырып, дүниежүзілік қоғамдастықтағы мемлекеттердің өзара әрекеттенуінің дәйекті жолдарын іздестіріп, бүгіндері өркениеттілік адамдар тағдырының өмірлік маңызы барлығын паш етуде. Ғаламдық проблемаларға мыналар жатады: дүниежүзілік өзара соғысты болдырмау, қоршаған ортаны қорғау; дамушы елдердің экономикалық артта қалуын жою; энергетикалық, шикізаттық, азық-түлік және демографиялық проблемалар; дүниежүзілік мұхит байлығы мен бейбіт – жағдайда космосты игеру; ауруларды жою және басқалар.

Бұл проблемалар басқару тәсілі және экономикалық процесстердің динамикасы, ұдайы өңдіріс құрылымының әсерімен тығыз байланысты болып, жалпы экономикалық аспектіні айқындап көрсете түседі.

Ғаламдық проблемалардың ерекшелігі сол, оның барлығы адам тағдырына қатысты және оны шешуді тоқтату өркениеттілікті күйретумен бірдей немесе жердегі өңдіріс қызметі мен өмір жағдайын деградациялау болып табылмақ.

Өркениеттіліктің болу негізі әртүрлі процесстердің әсеріне ұшырап отырады:

    • Милитаризация мен қару-жарақтану;

    • Қоршаған ортаның төзімсіз ластануы;

    • Қауіпті аурулардың таралуы мен өсуі: СПИД, рак, нашақорлық т.б.

    • Дамушы елдердегі демографиялық процесстердің асқыну салдарынан тақыр кедейлену, жұмыссыздық, сауатсыздықтың пайда болуы;

    • Жаппай мәдениеттілікті уағыздау әсерінен ұлттық мәдениеттің ыдырауы;

    • Дүниежүзілік мұхит байлығын бақылаусыз қанау.

Ғаламдық проблемалардың ерекшелігі сол, тек қана барлық мемлекет пен халықтардың саяси экономикалық, ғылыми-техникалық күштерінің бірігуі нәтижесінде шешуге болады.

Барлық халықтар адамзатты ядролық соғыс зардабынан құтқару, экологиялық катастрофаны болдырмау, дамушы елдердегі халықтардың кедейленуін барынша бетін қайтаруға мүдделі. Осы айтылған өмірлік сауалдардан дұрыс шешім қабылдау – халықтардың өмір сүріп кетуіне жағдай жасап, өркениеттіліктің дамуына сатылап көшу деген сөз.

  1. Экономикалық теорияның негізгі даму бағыттары мен

  2. Экономикалық теорияның мәні мен қызметін түсіндіріп

  3. Экономикалық үдерістер мен құбылыстарды түсіндіру

  4. Өндірістің негізгі факторларын атап беріңіз.

  5. Экономикадағы таңдау проблемасын қалай түсінесіз.

  6. Экономикалық заңдар мәні мен жіктелуін ашып көрсет

  7. Экономикалық категория ретінде тауарды ашып

  8. Игіліктің, тауардың және қызметтің салыстырмалы

  9. Экономикалық жүйелер. Қандай экономикалық

  10. Нарықтық экономика инфрақұрылымын мәнін көр

  11. Натуралды және тауарлы өндірістің формаларының

  12. Ақшаның мәні мен қызметін түсіндіріңіз

  13. Нарықтың мәнін ашыңыз. Оның қызметін және

  14. Нарықтың субъектілері мен объектілерін көрсетіңіз.

  15. Меншік мазмұнын экономикалық категория ретінде

  16. Меншік түрлері мен формаларын көрсетіңіз.

  17. Ұлттандыру, мемлекетсіздендіру және меншікті

  18. Нарықтық бағаның мәнін ашыңыз. Графикте

  19. Баға және оның атқаратын қызметін көрсетіңіз.

  20. Сұраныс заңы. Сұраныстың қисығы. Сұраныстың

  21. Ұсыныс заңы. Ұсыныстың қисығы. Ұсыныстың

  22. Бәсекенің мәнін ашыңыз. Бәсекенің түрлерін және

  23. Кәсіпкерліктің мәнің түсіндіріңіз және сатыларын

  24. Кәсіпкерліктің қандай түрлерін білесіз және

  25. Кәсіпкерліктің және бизнестің экономикалық

  26. Кәсіпорынның қандай ұйымдастырушылық-

  27. Кәсіпкерліктің және бизнестің даму жағдайларына

  28. ҚР орта және кіші бизнестің даму мәселелері мен

  29. Капиталдың ауыспалы айналымын және үш

  30. Негізгі және айналым капиталының мәнін ашыңыз

  31. Амортизацияның тағайындалуын және түрлерін

  32. Шығынның мәнін ашыңыз және оның түрлерін атап

  33. Шығынның жіктелуін көрсетіңіз.

  34. Табыстың мәнін ашыңыз. Экономикалық және

  35. Жер нарығы мен жер бағасының ерекшеліктері

  36. Рентоға және ренталық қатынастардың түрлеріне

  37. Еңбек нарығының мәнін ашыңыз. Еңбек

  38. Графикті қолдана отырып, капитал нарығының

  39. Негізгі макроэкономикалық көрсеткіштердің

  40. Ұлттық есеп жүйесін, оның бағыты және өлшеу

  41. Нарықтық экономикадағы мемлекеттік реттеу

  42. Экономикалық өсудің мәнін ашыңыз, түрлері мен

  43. Экономикалық циклдардың мағынасын ашыңыз.

  44. Экономикалық циклдардың типологиясын

  45. Инфляция мәнін, оның себептері мен салдарын өз

  46. Қаржының мәнін және қызметін түсіндіріңіз.

  47. Мемлекеттік бюджет дегеніміз не? Мемлекеттік

  48. Салықтың мәнін және экономикалық тағайындауын

  49. Мемлекеттің салық салу жүйесінің құрылу

  50. Салық мөлшерлемесі мен табыстың арақатынасы

  51. Жалақының формалары мен мәнін ашып көрсетіңіз.

  52. Сіздің ойынызша жалақыны дифференциялау

  53. Жұмыссыздық дегеніміз не? Нарықтық

  54. Жұмыссыздық түрлері және себептері.

  55. «Несие» экономикалық категориясына талдау

  56. Заманауи нарықтық экономикада Орталық банк

  57. Қазіргі заманғы банк жүйесінің мәні мен

  58. ҚР Президенті Жолдауының аясында «Қазақстан-

  59. Экономикалық теория мен экономикалық саясаттың

  60. Қазіргі заманның жаһандық мәселелерін көрсетіңіз