29. Тауар қозғалысындағы көтерме сауданың мәні мен орнын анықтаңыз

Көтерме сауда дегеніміз- тауарларды үлкен көлемде өндірушілерден сатып алып, оларды деолдалдарға, қайта өндірушілерге, бөлшектік саудагерлерге, корпоративтік клиенттерге қайта сату. Көтерме сауданың атқаратын мынадай қызметтері анықталады:

1. өндірушілерге тауарларын қысқа және тиімді байланыс жолымен өткізуге көмектеседі.

2. Білікті сауда кәсібі мамандары арқылы жұмыс жүргізеді.

3. өндірушіге және бөлшек сауда саласына маркетингтік және техникалық қолдау көрсетеді.

4. Тауарды дұрыс сақтау үшін материалдық негізін жасайды.

5. өндірушіге және бөлшек саудаға қаржы көмегін береді.

6. Ақаулы өнімдерді төмен бағамен өткізеді.

Көтерме сауданы ұйымдастырудың үш нұсқасы болады: өндірушілік көтерме саудасы, коммерциялық көтерме саудасы және сауда агенттері мен брокерлер арқылы көтерме сауда.

Өндірушілер көтерме саудасы. Егерде өндірушілер өз көтерме саудамен айналысса, барлық сауда қызметтерін өздері атқарады. Мұнда сауда олардың өткізу кеңселері, немесе дербес бөлімшелері арқылы жүргізіледі. Өндірушінің өткізу кеңсесі өндірістің өзінде, не рынокқа жақын жерде орналасады және тауар қорын жасамайды. Ал оның дербес бөлімшесінде өнімді сатумен қатар, тауарды сақтау үшін қоймалар жасалады.

Коммерциялық көтерме сауда. Коммерциялық көтерме саудамен шұғылданатын ұйымдар тауарды қайта сату үшін сатып алады. Демек ол ұйымдарға тауарға деген меншік құқығы ауысады.

Бұл ұйымдар көрсететін қызметіне байланысты толық немесе шектелген жұмыстарды атқарады. Толық қызмет көрсететін коммерциялық көтерме сауда ұйымдары тауар ассортиметін белгілі жерде жинайды, сауда несиесін қамтамасыз етеді, тауарды қоймаларда сақтау мен және жеткізумен шұғылданады, зерттеу және жоспарлау жұмыстарын жеткізуге көмектеседі. Ал шектеулі қызмет көрсететін коммерциялық көтерме сауда ұйымдарының атқаратын жұмыстары шамалы болады. Олар зерттеу және жоспарлау жұмыстарына араласпайды және несие бере алмайды.

Агенттер мен брокерлер арқылы көтерме сауда.Агенттер мен брокерлер әртүрлі көтерме сауда жұмыстарын орындайды. Алайда оларда тауарға деген меншік құқығы болмайды. Тағы бір ескертетін ерекшелігі-олар сыйақысын сату көлеміне байланысты пайызбенен алады. Агенттер мен брокерлерді пайдаланудың өзі үш артықшылық береді: шектелген ресурстарымен өндірушілер өтімді ұлғайтуға мүмкіндік алады, өтімге кететін шығындар алдын ала пайызбенен белгіленіп, шығындар үнемделеді, сауданы жоғары шеберлікпен жүргізетін мамандар арқылы дұрыс дамытуға болады.

30. Тауар қозғалысындағы көліктің ролін анықтаңыз

Тауар қозғалысындағы көліктің алатын орны ерекше. Себебі көліктің қандай түрі болмасын тауар қозғалысын жүргізетін, оны жылжытатын ең маңызды элемент, қозғаушы күш болып табылады. Тауарларды тасымалдау теміржол, автомобиль, су, әуе көлігі арқылы жүзеге асырылады. Жүк айналымындағы ең көп үлесті теміржол көлігі алады.

Теміржол көлігі – ұзақ арақашықтыққа жүк тасымалдауда қолданылады. Сол себепті теміржолмен тасымалдаудың орташа өзіндік құны автомобиль көлігіне қарағанда төмен болып келеді. Теміржол көлігі арқылы жүк тасымалдау үшін жабық вагондар, платформалар, жартылай вагондар, цистерналар және арнайы тоңазытқыш көлігі қолданылады.

Жабық вагондарда оралған, бірақ арнайы ылғалдық температуралық режимді қажет етпейтін тауарлар тасымалданады. Контейнерлерге салынған тауарлар платформалар мен жартылай вагондарда тасымалданады.

Автомобиль көлігі қысқа арақашықтыққа жүктерді тасымалдауда қолданылады. Автомобиль арқылы жүк тасымалдауда жылжымалы құрамға прицеп жалғанады.

Жүк айналымындағы ең аз үлесті әуе көлігі алады. Жедел жеткізілуі тиіс және жеткізілуі күрделілік тудыратын аймақтарға жүк тасымалдауда қолданылады.

Әртүрлі транспорттардың артықшылықтары мен кемшіліктері төмендегідей: