- •1.Си программалау тілі туралы түсінік
- •2.Сызықтық құрылымды алгоритм. Мысал.
- •3.Си тілінде жазылған программаның құрылымы
- •4.Файлдармен жұмыс
- •5.Си тілінің қарапайым элементтері
- •6.Берілгендерді енгізу операторлары. Мысал
- •7.Float және double жылжымалы нүктелі нақты сандар типтері
- •8.Файлға мәлімет жазу және оқу
- •10. Графикалық режим орнату, одан шығу, мәтін жазу, сызық салу функциялары
- •11.Си тілндегі негізгі операторлар
- •12.Си программасын орындау ортасы
- •13.Программа жұмысын басқару операторлары
- •14.While операторы. Қолдану мысалдары
- •15.Шартты операторлар
- •16.Бүтін сан түріндегі мәліметтерді сипаттау
- •18. Екі өлшемді массивтер.Мысалдары.
- •19.Тұтынушы функциясын пайдалану
- •20. Блок-схема және оның қызметі
- •21. Алгоритмнің циклдік құрылымы
- •22.Айнымалылардың әрекет ету аймағы
- •23.Do... While цикл операторы
- •24.Массив дегенымыз- реттелген бір текті элементтердің жиыны
- •25.Таңдау операторлары - бұлар шартты оператор және ауыстырғыш.
- •26.Құрылымдарды пайдалану
- •27.Си тілінде кездейсоқ сандарды пайдалану
- •28.Қарапайым программа.Препроцессор.
- •29.1.Массивтерді өңдеу есептерінің түрлері (кластары)
- •30.Символдық тіркестер (жолдар, қатарлар)
- •32.Блок-схемада қолданылатын геометриялық фигуралардың атқаратын қызметі
- •33.Массивті сұрыптау (іріктеу, реттеу).
- •34. Си тілінің графиктік операторлары.
- •35. Жай алмастыру арқылы сұрыптау.
- •36. Бір өлшемді массивтер және оларды енгізу, шығару
- •37. Адрестік операциялар
- •38. Printf () функциясы
- •39. Массивтер және массивтерге қолданылатын нұсқауыштар
- •40. Бір өлшемді массивтер және оларды енгізу, шығару
- •41.Нұсқауыштарға қолданылатын операциялар
- •42.Return () функциясы
- •43.Көрсеткіштерді пайдаланып жиымдармен жұмыс істеу
- •44.Тақырыпта қолданылатын стандартты файлдар
- •45.Символдық тіркестер
- •46.Getch() функциясы
- •47. Матрицаның барлық элементтерін өңдейтін алгоритмдер
- •48. Басқарушы символдар
- •49. Символдық таңбаларды енгізу/шығару
- •50. Формат символдары
- •51. Сөз тіркестерін енгізу және шығару функциялары
- •52. Препроцессордың қызметі
5.Си тілінің қарапайым элементтері
Пайдаланылатын символдар
СИ тілінің символдарын бес топқа бөлуге болады.
1. Тілдегі түйінді сөздер (ключевое слово – keyword) мен идентификаторларды құрастыру үшін қолданылатын символдар (2.1 кесте). Бұл топқа ағылшын алфавитінің бас және кіші әріптері мен астын сызу символы кіреді. Басқа Паскаль, Бейсик тілдеріндегі тәрізді бір символды өрнектеу үшін қолданылатын бас әріп пен кіші әріп бірдей болып саналмайды, мысалы, А және аайнымалылары екеуі екі түрлі болып есептеледі.
2.1 кесте
Латын алфавитінің бас әріптері |
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z |
Латын алфавитінің кіші әріптері |
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z |
Астын сызу символы |
_ |
2. Қазақ (орыс) алфавитінің бас және кіші әріптері мен араб цифрлары (2.2 кесте) сөз тіркестері мен түсініктеме мәтін жазуда пайдаланылады.
2.2 кесте
Қазақ алфавитінің бас әріптері |
А Ә Б В Г Ғ Д Е Ж З И К Қ Л М Н Ң О Ө П Р С Т У Ұ Ү Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы І Ь Э Ю Я |
Қазақ алфавитінің кіші әріптері |
а ә б в г ғ д е ж з и к қ л м н ң о ө п р с т у ұ ү ф х ц ч ш щ ъ ы і ь э ю я |
Араб цифрлары |
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 |
3. Операциялар таңбалары, айыру белгілері, қатынас таңбалары және арнайы символдар (2.3 кесте).
2.3 кесте
Символ |
Атауы |
Символ |
Атауы |
, |
үтір |
} |
оң жақтағы жүйелі жақша |
. |
нүкте |
{ |
сол жақтағы жүйелі жақша |
; |
нүктелі үтір |
< |
Кіші |
: |
қос нүкте |
> |
үлкен |
? |
сұрақ белгісі |
<= |
кіші немесе тең |
' |
апостроф |
>= |
үлкен немесе тең |
! |
леп белгісі |
[ |
сол жақтағы тік жақша |
| |
тік сызықша |
] |
оң жақтағы тік жақша |
/ |
қиғаш сызық |
# |
нөмір белгісі |
\ |
кері қиғаш сызық |
% |
қалдық табу (пайыз) белгісі |
~ |
тильда |
& |
амперсанд |
* |
жұлдызша |
“ |
қостырнақша |
+ |
плюс |
= |
теңдік белгісі |
– |
минус |
= = |
тең (қатынас таңбасы) |
^ |
логикалық “емес” таңбасы |
!= |
тең емес (қатынас таңбасы) |
) |
оң жақтағы жай жақша |
&& |
конъюнкция (ЖӘНЕ) |
( |
сол жақтағы жай жақша |
|| |
дизъюнкция (НЕМЕСЕ) |
4. Басқару және айыру символдары. Бұл топқа: босорын, табуляция символы, жаңа жолға көшу, жаңа бетке көшу таңбалары жатады. Бұлар тұтынушы анықтаған объектілерді – константтар мен идентификаторларды бір-бірінен айыру үшін қолданылады.
Көрсетілгендерден басқа Си тілінде басқару тізбектері деп аталатын мәліметтер енгізу мен шығаруда қолданылатын арнайы символдар тіркесі бар. Басқару тізбектері кері бөлу сызықшасы белгісінен (\) басталатын латын әріптері мен цифрлар тізбегінен тұрады (2.4 кесте).
2.4 кесте
Басқару тізбектері |
Атаулары |
Он алтылық кодтары |
\a |
Қоңырау |
007 |
\b |
Бір орынға кері қайтару |
008 |
\t |
Горизонталь табуляция |
009 |
\n |
Жаңа жолға көшу |
00A |
\v |
Вертикаль табуляция |
00B |
\r |
Сырғыманы(каретканы) қайтару |
00C |
\f |
Форматты жылжыту |
00D |
\" |
Қостырнақша |
022 |
\' |
Апостроф |
027 |
\0 |
Нөл-символ |
000 |
\\ |
Кері қиғаш сызық |
05C |
\ddd |
Сегіздік жүйедегі кодтар жиыны |
|
\xddd |
Он алтылық жүйедегі кодтар жиыны |
|
Кестеде көрсетілген \ddd и \xddd (мұндағы d цифр тұрғанын көрсетеді) түріндегі тізбектер компьютердегі кодтар жиыны арқылы өрнектелетін символды сәйкесінше сегіздік және он алтылық цифрлар тізбегімен бейнелей алады. Мысалы, каретканы қайтару символы бірнеше тәсілмен өрнектеле алады:
\r – жалпы басқару тізбегі,
\015 – сегіздік сандардан тұратын басқару тізбегі,
\x00D – он алтылық сандардан тұратын басқару тізбегі.
Мысалы, жеке мынадай \n (жаңа жолға көшу) басқару тізбегін \010 немесе \xA түрінде де жазуға болады.