2. Жұмыс хаттамаларын рәсімдеу және жүргізілген жұмыстарды орындау және талқылау.

Жұмыстар:

- ЕДЖ жазу (әдиб. 3; 8 бет; № 9 жұмыс)

- Тегіс және тісті тетанусты жазу (әдиб. 2; 42 бет; № 2 жұмыс)

- Тітіркендіру жиілігінің оптимумы мен пессимумы (әдеб.: 4; 14 бет. № 3 жұмыс)

- Бұлшық еттің жиырылу жиырылу күшін анықтау. Динамометрия (әдеб: 4; 15бет №4 жұмыс)

3. Тәжірибелік жұмыстарды жүргізуге мынадай заттар қолданылады:

Студенттерге арналған әдістемелік нұсқау, «Жалпы физиология», бақа, штатив, электростимулятор, «Қозғыш ұлпалар физиологиясы» арналған стендтер, физиологиялық атлас.

4. Анимациялық роликтер мен видеофильмдер көрсету:

- Саркомер және ет талшығының құрлысы

- Еттің жиырлу механизмі

Әдебиеттер:

Негізгі:

1) Адам физиологиясы // Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов А.А., Нілдібаева Ж.Б. – Алматы, 2005 ж. 54-93 бет.

2) Қозғыш ұлпалар физиологиясы //Қанқожа М.Қ. – Алматы, 2004 ж. Бет 78.

3) Қалыпты физиология: лабораториялық жұмыстары (студенттер үшін)//Сатпаева Х.Қ., Нельдибаева Ж.Б.. Шымкент, 1993. Бет 254.

4) Қалыпты физиология (студенттерге арналған әдістемелік нұсқаулар)//Алматы, 2007 ж

Қосымша:

1) Физиология человека под. ред. Покровского В.М., Коротько Г.Ф.- М.-2003, стр.74-95

2)Физиология человека под. ред. Агаджаняна Н.А., Циркина В.И. – М.-2001, стр. 18-26

3)Основы физиологии человека под. ред. Ткаченко Б.И. (2 тома)- СПб-1994г, стр.6-53,146-168

4)Физиология человека под. ред. Т.И. Косицкого-М.- 1985г, стр. 45-64.

5) Практикум по нормальной физиологии под. ред. Н.А. Агаджаняна, 1983г. стр. 150 раб.№1, стр. 149 раб. №2, стр. 156 раб. №7

6) Нормальная физиология. Орлов Р.С., Ноздрачев А.Д.-М.-2005, стр 15-78

7) Шмидт Р.Ф. Физиология человека. М.,Мир,1985,, т. 1-4

8) Методические указания для студентов по «Физиологии возбудимых тканей», КазНМУ, 2002 г.

9) Общая физиология (методическая указания для студентов) //под ред. Соколова А.Д. Алматы, 2006 г. 101 стр.

Студент білімін бағалау

БСЗ және МБРҒН орталығының берген талаптарына сай «ҚазҰМУ студенттерінің құзіреттілік деңгейлерін бағалау ережелеріне сәйкес», практикалық сабақ бағаланады:

1. Құзіреттілік «Білімі» - ауызша және жазбаша сұрау, тест (сұрақтар мен тест тізімі төменде көрсетілген)

2. Құзіреттілік «Практикалық дағдылар» - Дағдыны меңгергенін тексеру

- Динамометрия

Бақылау (сұрақтар, тесттер, тапсырмалар және т.б.):

1. Бұлшықет түрлерін атаңыз.

2. Еттің жиырылуы кезіндегі энергиясы қандай?

3. Бірыңғай салалы бұлшықеттің физиологиялық ерекшеліктерін атаңыз?

Тесттер:

1. Бұлшықеттердің жиырылуын тікелей қамтамасыз ететін энергия көзі:

1. Тропонин

2. Кальций ионы

3. АҮФ - молекуласы

4. Тропомиозин

5. АҮФ - аза

2. Бұлшықет тегіс тетанус күйіне келу үшін бұлшықеттің жиырылуының қай фазасына келесі тітіркендіру келіп түсуі қажет?

1. Босаңеу фазасына

2. Латентті фазасына

3. Қысқару фазасына

4. Деполяризация фазасына

5. Фазаға дейін

3. Бұлшықет тісті тетанус күйіне келу үшін келесі тітіркену бұлшықет жиырылуының қай фазасына келіп түсуі керек?

1. Босаңсу фазасына

2. Латентті фазаға

3. Қысқару фазасыны

4. Деполяризация фазасына

5. Фазаға дейін

4. Аукстоникалық жиырылуда байқалады

1. Жиырылған кезде бұлшық кернеуінің тұрақты шамасы

2. Бұлшықет кернеуі өскен кезде бұлшықеттің тұрақты ұзындығы

3. Бұлшықет кернеуінің және ұзындығының өзгеруі

4. Ұзындығы қысқарған кезде кернеуі азаяды

5. Ұзындығы қысқарғанда кернеуі өседі

5. БДЖ мен оның уақыты арасындағы сәйкестікті анықта:

А. Латенттік 1. 0,01 сек

Б. Босаңсу 2. 0,05 сек

В. Жиырылу 3. 0,06 сек

1. А1, Б2, В3 2. А1, Б3, В2. 3. А2, Б1, В3

6. Жинақталу түрі мен БДЖ кезеңі арасындағы сәйкестікті анықта:

А. Толық 1. Босаңсу

Б. Толық емес 2. Жиырылу

1.А.2, Б1 2.А.1, Б2

7. БДЖ уақыты:

1. 0,016 сек

2. 0,12 сек

3. 0,08сек

4. 0,05 сек

5. 0,01сек

8. Бұлшықет талшығының ұзындығының өзгеріп, ал кернеуінің өзгермеуін, ... деп аталады: :

1. Изометриялық

2. Изотониялық

3. Ауксотониялық

4. Концентрлік

5. Эксцентрлік

9. Бұлшықет талшығының ұзындығының өзгермей, ал кернеуінің өзгеруін, ... деп аталады: :

6. Изометриялық

7. Изотониялық

8. Ауксотониялық

9. Концентрлік

10. Эксцентрлік

10. БДЖ жасырын кезеңі:

1. 0,01сек

2. 0,03 сек

3. 0,05 сек

4. 0,06 сек,

5. 0,08 сек

11 . БДЖ-ның жиырылу кезеңі:

1. 0,01сек

2. 0,03 сек

3. 0,05 сек

4. 0,06 сек,

5. 0,08 сек

12. БДЖ-ның босаңсу кезеңі:

1. 0,01сек 3. 0,06 сек.

2. 0,03 сек 4. 0,05 сек.

5. 0,08 сек

13. Тісті тетанус ... жиілікте тіркеледі:

1. 1-5 Гц

2. 5-10 Гц

3. 10-20 Гц

4. 20-30 Гц

5. 3-4 Гц

14. Тегісі тетанус ... жиілікте тіркеледі:

1. 1-5 Гц

2. 5-10 Гц

3. 10-20 Гц

4. 20-30 Гц

5. 3-4 Гц

15. Толық жинақталу тіркелед і , егер екінші импульс ... сәйкес келсе:

1. БДЖ жасырын кезеңінее

2. 2. БДЖ жиырылу кезеңіне

3. БДЖ босаңсу кезеңіне

4. БДЖ кейін

5. Бірінші импульске сәйкес келеді

16. Шала жинақталу тіркеледі, егер екінші импульс ... сәйкес келсе:

1. БДЖ жасырын кезеңінее

2. 2. БДЖ жиырылу кезеңіне

3. БДЖ босаңсу кезеңіне

4. БДЖ кейін

5. Бірінші импульске сәйкес келеді

Тақырып № 3: Жүйке талшықтары арқылы қозудың өту заңдылықтары. Парабиоз. Синапстар. Синапстардың физиологиялық қасиеттері.

Мақсаты: Жүйке талшықтары арқылы қозудың өту заңдылықтары. Парабиоз. Синапстар. Синапстардың физиологиялық қасиеттері туралы білімдерін қалыптастыру.

Оқыту міндеттері:

1. Студенттерді жүйке талшықтарының негізгі физиологиялық ерекшеліктерімен таныстыру.

2. Жүйке талшықтары бойымен қозудың өту механизмінің мәнін ашу.

3. Жүйке талшықтары арқылы қозудың өту заңдылықтарымен таныстыру.

3. Парабиоз құбылысымен таныстыру.

4. Синапстардың негізгі физиологиялық қасиеттерінің мәнін ашу.

5. Жүйке талшығының қозуды жеке өткізуін, жүйке талшығының қажымайтынын және парабиозды тәжірибе жүзінде көрсету

Тақырып бойынша негізгі сұрақтар.

1. Жүйке талшығы құрылысы.

2. Миелинді және миелинсіз жүйке талшықтары бойымен қозудың өту механизмі.

3. Жүйке талшықтары арқылы қозудың өту заңдылықтары.

4. Парабиоз.

Оқыту және сабақ беру әдісі:

1. Мүмкін нұсқаулар: топтық пікірталас, тест, аралас сұрау, ауызша және жазбаша сұрау

2. Зертханалық жұмысты талдау және орындау, тестік тампсырмаларды шешу, хаттамаларды толтыру

- Жүйке талшығының қозуды жеке өткізуін дәлелдейтін тәжірибе (әдиб: 2, 3, 4)

- Жүйке талшығының қажымайтынын дәлелдейтін тәжірибе (әдиб: 2, 3, 4)

- Парабиоз кезеңдерін тіркеу. (лит.8 стр. 26 раб. № 3)