1.1.2 Индикаторлық диаграммасын құру
Горизонталь сызықта піспек әртүрлі жағдайда тұрғанда цилиндрдің ішіндегі газ көлемдері көрсетіледі: қысым камерасының аумағы Vс, жанудың ақырындағы көлем V z = ρ *Vс, цилиндрдің толық көлемі
Va = ε * Vс. Жылу есебінің нәтижесінен анықталған газдар қысымының деректі мәндері Ра , Рс ,Рz , Pz , Pz, Po тік сызықты мегапаскаль есебімен көрсетіледі. Қысым және ұлғаю нүктелері формулалар арқылы анықталды. Есептің нәтижесін 1.3, 1.4 кестелерге жазамыз.
1.3 кесте- Қозғалтқыштың индикаторлық диаграммасының көрсеткіштері
Қөрсеткіштер |
Есептейтін формула |
Мәндері |
1 |
2 |
3 |
Енгізу ырғағының аяқталу кезіндегі қысым ,МПа |
Есеп ра |
0,095 |
Сығымдаудың аяқ кезіндегі қысымы, МПа |
Есеп рс |
3,701 |
Жанудың ақырының қысымы, МПа |
Есеп pz |
7,402 |
Ұлғаюдың аяқ кезіндегі қысымы, МПа |
Есеп pb |
0,445 |
Қалдық газдарының қысымы , МПа |
Қабылдап алынды pr |
0,11 |
Қысым камерасының көлемі, мм |
Қабылдап алынды vc |
10 |
Цилиндрдің толық көлемі, мм |
va = vc*ε |
150 |
Сығымдау политропаcының көрсеткiшi (карбюраторлы қозғалтқыш үшін) |
n1 =1,32…1,39 |
1,35 |
Сығымдау политропаcының көрсеткiшi (дизель үшін) |
n1 =1,36…1,40 |
1,38 |
Ұлғаю политропасының көрсеткiшi (карбюраторлы қозғалтқыш үшін) |
n2=1,23…1,3 |
1,24 |
1 |
2 |
3 |
Ұлғаю политропасының көрсеткiшi (дизель үшін) |
n2=1,18…1,28 |
1,25 |
Қысымның масштабы, МПа/мм |
Қабылдап алынды μ |
1,043 |
Индикаторлық диаграмманы жұмырлау коэффиценті |
Қабылдап алынды φп |
15 |
Алғашқы ұлғаюдың дәрежесі (дизельдер үшін) |
ρ = μ*Тz /(λ* Тc)
|
1,441 |
Кесте 1.4 - Қозғалтқыш үшін қысым және ұлғаю политропасы нүктелерін есептеу және графикті тұрғызу үшін сандарды орналастру
Қөрсеткіштер |
Есептейтін формула |
Мәндері |
1 |
2 |
3 |
Қысым политропасының нүктелері, МПА |
||
10 |
Px1=Pa*(Va/Vс)n1 |
4,209 |
30 |
Px2=Pa*(Va/2*Vс)n1 |
0,834 |
50 |
Px3=Pa*(Va/4*Vс)n1 |
0,418 |
70 |
Px4=Pa*(Va/6*Vс)n1 |
0,265 |
90 |
..... |
0,189 |
110 |
Pxi=Pa*(Va/ ε *Vс)n1 |
0,095 |
Ұлғаю политропасының нүктелері, МПА |
||
10 |
Px1=Pв*(Va/Vx)n2 |
11,47 |
30 |
Px2=Pв*(Va/2*Vс)n2 |
3,069 |
50 |
Px3=Pв*(Va/4*Vс)n2 |
1,663 |
70 |
Px4=Pв*(Va/6*Vс)n2 |
1,1105 |
90 |
..... |
0,821 |
110 |
Pxi=Pв*(Va/ ε *Vс)n2 |
0,8214 |
cz cызығы (vc=const) |
||
c нүктесі, МПА |
pc |
3,701 |
z нүктесі, МПА |
pz |
7,402 |
ba cызығы (va=const) |
||
b нүктесі, МПА |
Pb |
0,445 |
a нүктесі, МПА |
Pa |
0,095 |
Шығару процесіның нүктелері, МПА |
||
b1 нүктесі, МПА |
pr |
0,11 |
r нүктесі, МПА |
pr |
0,082 |
1 |
2 |
3 |
Енгізу процесіның нүктелері, МПА |
||
r1 нүктесі, МПА |
Pa |
0,115 |
a нүктесі, МПА |
Pa |
0,144 |
Нүктелер бір қалыпты сызықпен көрсетіледі (1.1, 1.2 – сурет ). Тік сызықтың масштабы (Р): 1мм = 0,04 МПА (дизелдер үшін), 1мм = 0,025 МПА (карбюраторлы қозғалтқыштар үшін).
Карбюраторлы қозғалтқыштың индикаторлық диаграммасы
Гаризонталь сызықтың маштабы (Р ): V = 10 мм (дизельдер үшін ),
V =20мм (карбюраторлы қозғалтқыштар үшін ).
1.1.3 Қозғалтқыштың индикаторлық көрсеткіштері
Индикаторлық диаграмманың ауданы жұмыстың жүріс кезінде газдардың ауыспалы қысымынан алынған жұмыс пен сығымдау процесі кезінде жұмсалған жұмыстың айырмасын береді. Яғни, белгілі масштабта бір цикл кезінде газдардың қозғалтқыш цилидріндегі жұмысының шамасын береді. Бұл жұмыс төрт ырғақты қозғалтқышта піспектің төрт жүрісінде орындалады. Индикаторлық диаграммалардың ауданы 1.5, 1.6 кестелерде келірілген.
Дизельдің индикаторлық диаграммасы
Кесте 1.5- Карбюраторлы қозғалтқыштың индикаторлық диаграммасының ауданын есептеу
Қөрсеткіштер |
Есептейтін формула |
Мән- дері |
1 |
2 |
3 |
Ұлғаю политропасының астындағы аудан FzbVaVc,(қисықсызықты трапецияның ауданы), мм2 |
|
82,308 |
Қысым политропасының астындағы аудан FcaVaVc, (қисықсызықты трапецияның ауданы),мм2 |
|
1,196 |
1 |
2 |
3 |
Идикаторлық диаграмма-ның ауданы F, мм2 |
|
98,501 |
Индикаторлық диаграмм-маның ұзындығы l, мм |
l=Va –Vc |
140 |
Орташа теориялық индикаторлық қысым (карбюраторлықозғалт-қыштарүшін)p1i, МПа |
p1i=μ*F/l |
0,8704 |
Орташа нақты индикаторлық қысым (карбюраторлықозғалт-қыштар үшін) Рі ,МПа |
pі= p1 і * φn |
0,785 |
Қателік коэффициенті δп, % |
δп=(pірас-pі)*100/pі |
5,263 |
Дизельдердің индикаторлық диаграммасының ауданын есептеу
Қөрсеткіштер |
Есептейтін формула |
Мән- дері |
|
1 |
2 |
3 |
|
Ұлғаю политропасының астындағы аудан FzbVaVz,(қисық сызықты трапецияның ауданы), (дизельдер үшін), мм2 |
|
199,47 |
|
Қысым политропа-сының астындағы аудан Fc1aVaVz, (қисық сызықты трапеция-ның ауданы), (дизельдер үшін), мм2 |
|
181,83 |
|
Жобаланатын қозғалтқыштардың жылу есебін талдау
Жылу есебін талдау жасаған кезде қажет мәліметтер мыналар:
-тиімді қуат пен отынның сыбағалы шығынына әсер ететін факторларды талдау;
-жобаланатын және үлгілі (прототип) қозғалтқыштардың тиімді қуат пен отынның сыбағалы шығынындар мәндерін салыстыру;
-жобаланатын қозғалтқыштың пайдалы әсерінің тиімді және индикаторлық коэффиценттерін бағалау;
-жобаланатын және үлгілі (прототип) қозғалтқыштардың піспек диаметрі мен жолын салыстыру.