6 Билет

1. Оғыздар мемлекетi. Сырдың төменгі және ортаңғы ағысын мекендеген тйпалар қарлұқтармен қақтығып батысқа қарай жылжиды.Батыстағы Қаңғар-печениииерді жеңіп осы жерге Оғыз мемлекетін құрады.Билеушісі жабғу.Терр. оңт Тараз шам қалалары, солт.Сарысу,Торғай ,Ырғыз өзендері,солт-шығ.Орал тауларынан ,батыста –Хазар даласына дейін алып жатыр.11ғ.басында қыпшақтар соққысынан ыдырайды. Олар пұтқа табынған. Ол алғашқы феодалдық мелекет 9ғ. Соңында хазарлармен одақтасып печениттерге соққы берді. Жайық-Еділ өзендерінің аңғарларын мекендеген. Көптеген рулар,бірнеше тайпаларға бөлінген. Қарлұқ қыпшақтармен тығыз қарым-қатынас жасады.10ғ.селжұқ түріктерімен күреседі. Оғыз тайпалары салықтың көптігінен жиі-жиі көтеріліске шығып отырады.Шаруашылықтың негізі-мал өсіру,жер өңдеу, қол өнеркәсібі. Оғыз жабғуларының орынбасарлары Құл еркін д.а әскерлерін сюбашы д.а шаруашылығы интенсивті түрде дамыды.Интенсивті мал өсіру болды. Оғыз деректеріне сүйенсек 10-ғ.өкімет басына Әлихан келген кезде алым-салық күшейеді. Көсемдер көтеріліске шығып Жент қаласын басып алды.Бірақ ұзақ тұра алмайды.Сол кезде Әлихан мұрагері Шах Мәлік күшейеді.Күшейгені сондай 1041 жылы оғыздар Хорезмді жаулап алады.

2.”Ақтабан шұбырынды – Алқакөл сұлама”. Жоңғарларға қарсы күрестің ұйымдасуы мен барысы. Монғолдардың Батыс жерін Мекен еткен Ойраттар одағы өзара талас тартыс яғни жайылым жерлердің таршылық етуінен ыдырай бастады. Олардың 500 мың Торғауыттар солтүстік қазақстан арқылы Еділ бойында мекен етті. Ол жерді бұларды қалмақтар деп атады. 1627 жылы осында көшіп келген қалған ойраттар тебетке қарай көшіп келген қалған ойраттар тебетке қарай көшіп басқасы 1635 жылы Жоңғар мемлекетін құрды оның билеушісі қонтайшы . 1643 жылы қазақ хандарында басып шапқыншылық жасады яғни Жәңгірмен соғысты. Тәуке хан тұсына 7 рет басып кірді. 1718 ж Тәуке хан қайтыс болған кезде. Жоңғар шапқыншылығы Аягөз өзенінің бойында қазақтардың жеңілісімен аяқталды. Оның себебі қазақ сұлтандары арасында билікке тартыс болды. Әбілқайыр Қайып сұлтан бір бірімен соғысты. Осыдан соң жоңғар басшысы Цеварабтан жаңа соғысқа дайындалды. 1723 жылы шабуыл қайтадан жалғасады. Бұл жыл жан түршігерлік трагедияның шыны болып есептеледі. 1723-27 ж «Ақтабан шұбырынды», «Алқакөл сұлама» жылы «Елім ай» әні шыққан. 1726 ж Торғай облысындағы Бұланты өзенінің жағасында қарасері деген жерде Қалмақтар жеңіліп бұл тарихта қалмақ қырылған д.а. 1729 ж үш жүз бірігіп соғысады бұл соғыста қалмақтар аңырай қашқандықтан «аңырақай» шайқасы д.а. бірлікке үлес қосқан үш жүздің биі Төле,Қазбек,Әйтеке. Батырлар: Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай, Қарасай батыр.1731-42 жылы Райымбек соғысады хандық билік үшке болінеді. Ұлы жүз Жолбарыс хан. Орта жүз Сәмеке хан. Кіші жүз Әбілқайыр хан. Аңырақай шайқасының баянды болмауының себебі:Қазақ ханы Болат қайтыс болғаннан кейін үш жүз хандар арсында талас п.б. Болат ханның орнына Әбілмәмбет отырады .1758 жылы Жоңғарлар жер бетінен жойылып кетеді. Оларды құртып жіберген Қытай болатын. Әмірсана қазақ хандарына келеді.