2. Składniki popytu

Model wyodrębnia następujące składniki popytu finalnego:

• konsumpcja indywidualna (C)

• Inwestycje prywatne (I)

• wydatki państwa na zakup dóbr i usług (G)

• eksport (X)

• Import (popyt na towary importowane) (m)

Konsumpcja prywatna stanowi największy składnik popytu, zwykle 60-70%. Inwestycje prywatne – zależnie od stanu koniunktury – absorbują przeważnie 15-25% produkcji. Wydatki państwa – zależnie od udziału sektora publicznego w gospodarce – reprezentują zazwyczaj 20-30% popytu. Udział eksportu i importu w dochodzie narodowym jest zróżnico-wany – zależy od wielkości kraju i stopnia otwartości gos-podarki. W krajach małych i silnie zależnych od handlu zagranicznego, udział ten sięga 70-80%, w krajach o średniej wielkości (jak Polska) wynosi 30-50%, a w krajach dużych i bardziej samowystarczalnych 10-20%.

W Polsce udział poszczególnych składników popytu finalnego w produkcie krajowym brutto (PKB) w 2007 r. wynosił:

C = 60,6%

I = 20,1%

G = 22,1%

X = 40,8%

M = 43,6%

AD = C + I + G + X – M = 100,0%

W przedstawianym modelu konsumpcja i import to zmienne zależne, których wielkość zależy od dochodu narodowego. Pozostałe zmienne: inwestycje, wydatki państwa i eksport to zmienne niezależne (autonomiczne).

3. Konsumpcja I oszczędności

Wielkość popytu konsumpcyjnego gospodarstw domowych zależy od dochodów rozporządzalnych ludności, które są przeznaczane na konsumpcję lub na oszczędności.

Konsumpcja indywidualna (C) to wydatki gospodarstw domo-wych na zakup dóbr i usług zaspokajających bieżące potrzeby.

Funkcja konsumpcji pokazuje wielkość wydatków kon-sumpcyjnych ludności (C) w zależności od poziomu dochodów (Y). Zakładamy dla uproszczenia, że zależność ta jest liniowa.

Dalszą analizę będziemy prowadzić w trzech etapach:

• gospodarka zamknięta bez budżetu państwa,

• gospodarka zamknięta z budżetem państwa,

• gospodarka otwarta z budżetem państwa.

 Gospodarka zamknięta bez budżetu państwa

W gospodarce zamkniętej bez budżetu państwa dochody rozporządzalne są równe dochodowi narodowemu:

Y_d = Y

Konsumpcja

Funkcja konsumpcji:

C = C₀ + cY_d = C₀ + cY

C  wielkość konsumpcji

C₀  konsumpcja autonomiczna

c  krańcowa skłonność do konsumpcji

K

rańcowa skłonność do konsumpcji (c)

Część przyrostu dochodu wydawana na konsumpcję:

c = C/Y

Nachylenie funkcji konsumpcji zależy od krańcowej skłon-ności do konsumpcji. Położenie funkcji konsumpcji (odległość od osi odciętych) zależy od konsumpcji autonomicznej.

Oszczędności

Oszczędności (S) to nie skonsumowana część dochodu.

Uwaga:

Chodzi tu o strumień oszczędności dokonywanych w danym okresie z bieżącego dochodu, a nie zasób oszczędności nagro-madzonych w poprzednich latach.

Funkcja oszczędności:

S = –C₀ + sY_d = –C₀ + sY

S  wielkość oszczędności

C₀  konsumpcja autonomiczna

s  krańcowa skłonność do oszczędzania

Funkcja oszczędności jest dopełnieniem funkcji konsumpcji do wielkości dochodu:

S = Y – C = Y – (C₀ + cY) = –C₀ + (1 – c)Y = –C₀ + sY.

K

rańcowa skłonność do oszczędzania (s)

Część przyrostu dochodu przeznaczana na oszczędności:

s = S/Y