2. Си тілінің алфавиті

Тілдің алфавиті программаның элементтерін құруда қолдануға болатын символдар жиынынан тұрады. Оған әріптер, цифрлар және арнайы белгілер кіреді.

Тіл ерекшеліктеріне қарай символдар тобын шартты түрде төмендегі топтарға жіктеуге болады, олар

• атау (идентификатор) ретінде қолданылатын символдар ( a,b,c,…,z және цифрлар );

• цифрлар ( 0,1,2,…,9 ) ;

• айыру белгілері ( , . : ; “ _ );

• арнайы символдар ( #, &, *…).

а) Әріп ретінде латын алфавитінің бас және кіші әріптері қолданылады, олар:

A B C D E F G H І J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

a b c d e f g h і j k l m n o p q r s t u v w x y z

және астын сызу таңбасы (_) әріпке саналады;

Бас әріптер мен кіші әріптер бірдей болып саналмайды, мысалы, Х пен х екі айнымалы атауы, дәл сол сияқты ALFA1, aLfA1 және alfa1 де әр түрлі атаулар түрлері болып саналады. Атауларда әріптер цифрлармен араласып жазыла береді, бірақ атаудың алғашқы символы міндетті түрде әріп болуы тиіс, мысалы, VES1, SALMAK2, Baga_5, cena7, T7S25, ART25var8,т.с.с.

Ұлттық әріптер (қазақ, орыс, араб т.с.с.) атау ретінде қолданылмайды, олар тек тырнақшаға (“) алынған тұрақты сөз тіркестері немесе /* және */ таңбаларымен қоршалған түсініктеме ретінде ғана кездеседі /* бұл түсініктеме */.

ә) Ондық цифрлар: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 тәрізді сан таңбалары.

Он алтылық цифрлар ондық цифрлардан және A-дан F-қа (немесе a-дан f-қа) дейінгі латын әріптерінен тұрады.

Арнайы символдарға пунктуациялау және операциялар (амалдар) белгілері жатады.

б) Арифметикалық амалдардың белгілері:

+ - қосу; * - көбейту;

– - алу; / - бөлу; % - қалдық табу;

10 % 3 - нәтижесі 1;

в)Логикалық амалдардың белгілері:

&& - және (екі шарт қатар орындалады A && B);

|| - немесе (екі шарттың бірі орындалады A || B);

! - емес (шартқа кері - терістеу амалы !A);

г) Айыру белгілеріне бос орын, ЕNTER (келесі жолға көшіру) пернесін басу белгісі және үтір, нүктелі үтір таңбалары жатады. Айыру белгілері атауларды, сандарды, түйінді сөздерді бір-бірінен бөліп тұрады.

Түсініктеме // таңбасынан кейін жол соңына немесе /* және */ белгілерімен қоршалып, солардың ішіне жазылады, соңғысы – бір немесе бірнеше жолдар-дан тұруы мүмкін.

Сонымен, айыру белгілері: _ (бос орын), , (үтір), . (нүкте), : (қос нүкте), ; (нүктелі үтір), ' (апостроф), “ (қостырнақша), (, ), [ , ] , { , } таңбалары.

д) Қатынас таңбалары немесе салыстыру белгілері:

= = (тең), != (тең емес), < (кіші), > (үлкен), < = (үлкен емес таңбасының орнына), >= (кіші емес таңбасының орнына)

Әрбір символдың өзінің реттік нөміріне сәйкес белгіленген коды болады, ол стандарт түрінде бекітілген. Әр елдің стандарттары негізінде америкалық кодтар стандарты жатады (Amerіcan Standart Code for Іnformatіon Іnterchange - ASCІІ), компьютерде жұмыс істеу кезеңінде оларды да білген абзал.

ASCII- кодтар кестесі

0 - Alt + 48

1 - Alt + 49

...

9 - Alt + 57

A - Alt + 65

B - Alt + 66

...

Z - Alt + 90

a - Alt + 97

b - Alt + 98

...

z - Alt + 122

Си тілінің түйінді сөздері – программада алдын ала анықталған белгілі бір мағынасы бар сөз тіркестері. Си тілінің түйінді сөздері (служебные или ключевые слова) мәліметтер типтері, операторлар мен стан-дартты функциялар атаулары, жады кластары, моди-фикаторлар (толықтырғыштар), т.с.с., олардың тіл-дің әр түрлі нұсқаларында аздап айырмашылықтары болуы мүмкін.

Қордағы (резервтегі) сөздер:

auto double int struct break else long switch register tupedef char extern return void case float unsigned default for signed union do if sizeof volatile continue enum short while, т.б.

Бұл келтірілген түйінді сөздерді айнымалы аттары немесе тұтынушы қойған бейстандарт атаулар ретінде қолдануға болмайды.[kgl]