Ауытқулардың талдауы

Ауытқулардың жалпы себептері төмендегідей болуы мүмкін:

- қаржылық жоспарлаудың нашар болуынан;

- өлшемнің және жазбаның нашар болуынан;

- кездейсоқ факторлар;

- операциялық факторлар.

Материалдар бойынша ауытқулары келесідей себептерден болуы мүмкін:

- қамтамасыз ету көздерінің түрлі болуынан;

- бағаның кездейсоқ өзгеруінен;

- жабдықтаушылар тарапынан жеңілдіктердің өзгертілуінен;

- материалдардың түрлі сорттарын ауыстырудан:

- өнімнің дизайндарының өзгеруінен және т.б.

Еңбек шығындары бойынша ауытқулары төмендегідей себептерден болуы мүмкін:

- нормадан тыс уақыттан немесе жоспардан тыс сыйлықтардан;

- түрлі қиындық дәрежелі жұмыстардың ауыстырудан;

- еңбек жағдайын жақсартудан, сонымен қатар бақылауды жақсартғаннан;

- материалдық ынталандыру жүйесін енгізуден немесе қызметкерлерді оқытудан.

Айнымалы үстеме шығындар бойынша ауытқулардың себептері төмендегідей болуы мүмкін:

- үстеме шығындар баптары бойынша кездейсоқ бағалардың өзгеруі;

- үстеме шығындарды айнымалы және тұрақты шығындарға дұрыс бөлінбеуі.

Тұрақты үстеме шығындар бойынша ауытқулардың себептері төмендегідей болуы мүмкін:

- үстеме шығындар баптары бойынша кездейсоқ бағалардың өзгеруі;

- маусымдық әсерінен (жылыту - қыста);

- сұраныстың өзгеруіне байланысты өндіріс көлемінің өзгеруі;

- еңбек және жабдықтардың өнімділігінің өзгеруі.

Өнімді сатудан түскен табыс бойынша ауытқулардың себептері келесідей болуы мүмкін:

- бағаның кездейсоқ өзгеруі;

- сұраныстың өзгеруі.

Ауытқуларды талдағанда төмендегі жағдайға назар аудару қажет: бір ауытқудың себебі екінші ауытқуға сол сияқты немесе кері әсерін тигізуі мүмкін. Бұл жағдайда, егер бір ауытқу екінші ауытқуды тудырса, онда осы екі ауытқуларды біріктіріп бір себеппен түсіндіруге болады.