Rozdział III Polskie wspiercie aspiracji Ukrainy zostania członkiem ue
Dążenia narodu ukraińskiego do ustanowienia własnego państwa po 1990 roku, a następnie ogłoszenie niepodległości 2 grudnia 1991 roku, nie spotkały się z życzliwością państw Zachodu. Niestety Ukraina musiała zabiegać o swoją suwerenność, a następnie o swoje bezpieczeństwo bez konkretnego poparcia. Przykładem tego jest wizyta M. Tatcher, która określiła relacje Rosja-Ukraina do relacji USA-Teksas. Natomiast kanclerz Helmut Kohl apelował, żeby Ukraina nie destabilizowała wschodniej Europy. Sytuacja ta wynikała z udzielonego poparcia przez Zachód postępowemu reformatorowi Michaiłowi Gorbaczowi [-3]. Wówczas wydawało się, że jedynym sprzymierzeńcem, na którego mogła liczyć Ukraina była Polska. Niestety, ona sama dążyła do wyjścia ze strefy wpływów ZSRR, dlatego była zajęta swoimi problemami wewnętrznymi, a nie tworzeniem nowego bloku gospodarczo-militarnego z Ukrainą, który znacznie pogorszyłyby relacje Polski z Zachodem i Rosją. Ukraina znając nieprzechylny stosunek Zachodu do jej niepodległości, a następnie jej politykę „Russian first” nie miała aspiracji wstąpienia do Wspólnot Europejskich. Również UE nie dawała sygnałów dla uczestniczenia w europejskiej integracji. Jednakże nie można lekceważyć wsparcia jakiego UE udzieliła Ukrainie w kontekście pomocy ekonomicznej, demokratycznej itd. Zatem Ukraina znając akceptację Zachodu na przynależność jej do strefy Rosji spowodowało, że nie miała aspiracji do pozostania członkiem Wspólnot Europejskich.
W takiej sytuacji Ukraina realizowała w latach 90. XX wieku rodzaje polityki, które zostaną poniżej skrótowo opisane:
Polityka „Międzymorza” – powstanie bloku gospodarczo-militarnego, który miał być pomostem między Europą Zachodnią a Rosją.
Polityka wielowektorowości realizowana w pierwszej fazie prezydentury Leonida Kuczmy, wynikająca z klęski prowadzonej strategii „Międzymorza”. Leonid Kuczma następnie realizował ponownie politykę wielowektorowości, ponieważ UE nie była zainteresowana akcesją Ukrainy.
Polityka skierowana na integrację europejską po 2004 roku, aż do wybrania prezydenta W. Janukowycza. W tym okresie polityka Ukrainy miała dużą szansę na przyspieszenie akcesji do UE, ale nie wykorzystała jej.
Polityka wielowektorowości za W. Janukowycza – utrzymanie pozytywnych relacji miedzy UE a Rosją i dążenie do osiągnięcia jak największych korzyści.
Polityka po obaleniu W. Janukowycza – ten okres w niniejszej pracy nie został omówiony ze względu na brak jego naukowych interpretacji.
Polityka nowego rządu, na czele której stanął Arsenij Jaceniuk opierała się na realizacji następujących celów: integracji europejskiej, poprawie relacji z Rosją i poszukiwania politycznego wsparcia w sprawie zachowania integralności terytorialnej.
Polityka Polski miała duże znaczenie na kształtowanie się polityki zagranicznej Ukrainy. Przed wyborem Aleksandra Kwaśniewskiego na prezydenta Polski, polityka charakteryzowała się dwumotorowością, celem której było od uzależnienie się od Rosji i otrzymanie od niej akceptacji na wejście do NATO. Polityka dwutorowości polegała na wspieraniu Ukrainy w demokratyzowaniu i przeprowadzaniu reform gospodarczych bez pogorszenia relacji z Rosją. Taka postawa Polski wynikała z dwóch podstawowych czynników stacjonowania wojsk radzieckich w Polsce i brak pewności wobec przyszłości Ukrainy, co było związane z reintegracją ZSRR.
Przykładem tego jest przyjazd ministra spaw zagranicznych Złenki we wrześniu 1991 roku do Polski w sprawie nawiązania współpracy dyplomatycznej, na co Polska nie zgodziła się w obawie na reakcję Rosji i USA. Ukraina miała specjalny status na arenie międzynarodowej, który był źródłem wielu problemów, a wynikało to z posiadania broni jądrowej [-3]. Ostrożna polityka Polski wobec Ukrainy, wynikała również z obawy przed rosnącą potęgą gospodarczą Niemiec [-10]. Polska odzyskując suwerenność, nie posiadała odpowiedniego doświadczenia w zakresie analizy sytuacji politycznej w regionie. Dlatego z obawą obserwowano rosnącą siłę Niemiec, ale to właśnie ten kraj najbardziej wspierał dążenia Polski w europejskim procesie integracyjnym.
Polityka prezydenta Ukrainy Leonida Krawczuka miała charakter antyrosyjski, co było źródłem pogorszenia się relacji z państwami Europy Środkowej. Antyrosyjska polityka ukraińskiego polityka była traktowana przez Zachód jako czynnik destabilizujący Europę Środkową. Posiadanie przez Ukrainę broni nuklearnej oraz odpowiedniego przemysłu do jego wytwarzania pogorszyły relację z Zachodem, a w szczególności z USA. W takich okolicznościach Polska, która gruntowała dopiero swoją niepodległość, nie mogła poprzeć planów L. Krawczuka. Polityka ukraińska była w pierwszych latach niepodległości pozbawiona racjonalności, ponieważ zakładała, że Polska jak i inne kraje będą zainteresowane planami utworzeniem bloku militarno-gospodarczego na bazie Trójki Wyszehradzkiej. Pewność ta doprowadziła, że L. Krawczuk otwarcie mówił o wstąpieniu do tej organizacji i przekształcenie jej nową organizacją opierającą się na koncepcji „Międzymorza”. Jednakże, dla krajów z Europy Środkowej zapewnienie bezpieczeństwa było uwarunkowane wejściem do struktur NATO i WE/UE. Natomiast organizacje środkowoeuropejskie były blokiem współpracy, zmierzającym do wejścia jego członków do UE. Ukraina chcąc utworzyć nową strefę bezpieczeństwa oraz próbując zostać członkiem organizacji w Europie Środkowej, chciała jedynie potwierdzić, że jest krajem środkowoeuropejskim a nie wschodni [-3].
Działania Ukrainy były podyktowane tym, że ukraińscy politycy przewidywali, że Zachód nie będzie zainteresowany wspieraniem Europy Środkowej i Wschodniej, ponieważ był to obszar bardzo zacofany pod względem gospodarczym. Rosja ponadto jest ważnym partnerem dla USA i Europy Zachodniej. Odgrywa rolę stabilizatora regionu.
Polityka zagraniczna Ukrainy niepokoiła kraje Środkowej Europy, które zacieśniały współpracę z UE i wygłaszały demokratyczne i gospodarcze deklaracje wobec Ukrainy.
Należy podkreślić, że koncepcję Międzymorza zaproponował B. Osadczuk, ale zakładał, że realizacja tej idei to praca na całe stulecie. Przestrzegał, że wprowadzenie tej idei w życie wiąże się z wieloma kosztami i może przyczynić się do nieszczęść [-11].
Prezydent Polski Lech Wałęsa podczas swojej wizyty w Kijowie w 1993 roku oznajmił, że priorytetem jego kraju jest członkostwo w NATO, co było ostateczną odpowiedzią na oczekiwania Ukrainy. Ponadto ewentualne utworzenie bloku stabilności w Europie Środkowej wraz z potencjałem jądrowym, oznaczałoby izolację tej części kontynentu na arenie międzynarodowej. Ukraina nie walczyła o członkostwo w UE, ponieważ uznała to za cel niemożliwy do realizacji, dlatego zmierzała do utworzenia nowego pasma bezpieczeństwa. Polska była skoncentrowana na wejściu do struktur wojskowych NATO i UE, a osiągnięcie tego wymagało dobrych relacji z Rosją, ponieważ USA i UE stosowały zasadę „Russian First”. Polska wówczas była słaba i nie mogła wspierać Ukrainy w procesie tworzenia nowego pasma bezpieczeństwa. Ze względu na posiadanie broni jądrowej związanie się Polski z Ukrainą prowadziłoby do izolacji międzynarodowej. Jedynym sposobem zapewnienia bezpieczeństwa Ukrainie jest jej integracja z europejską przestrzenią ekonomiczno-polityczną, co pozwoli temu państwu na rozpoczęcie prozachodniej polityki zagranicznej. Od 2 lipca 1993 roku ukraińska Rada Najwyższa przyjęła dokument zawierający cele polityki zagranicznej, w której można zauważyć zmianę w pojmowaniu bezpieczeństwa, w którym zastąpiono posiadanie broi masowego rażenia, na uczestniczenie w międzynarodowych organizacjach i w integracji europejskiej.
Za czasów prezydentury A. Kwaśniewskie nastąpiło ożywienie relacji polsko-ukraińskich, czego dowodem są częstsze spotkania prezydentów Ukrainy i Polski. Celem Kwaśniewskiego było wciąganie Ukrainy do strefy zainteresowania Zachodu. Ówczesny prezydent Polski dążył, aby granica nad Bugiem nie stała się kolejną żelazną kurtyną [-10]. Urazy między Polakami a Ukraińcami zostały zastąpione przez wysiłki na rzecz utworzenia stabilnej oraz bezpiecznej Europy. Skutkiem tego były podejmowane wspólnie działania Polski i Ukrainy na rzecz integracji europejskiej. Niestety współpraca pod tym względem dwóch krajów wiązała się z następującymi problemami, którymi były [-10] powrót Rosji do mocarstwowej retoryki, usztywnienie stanowiska UE do członkostwa Ukrainy, rezygnowanie z omawiania o kwestii ukraińskiej na szczeblu europejskim. UE naciskało również na Polskę żeby nie odgrywała roli adwokata Ukrainy.
Dążenia Ukrainy o wstąpieniu do UE uległy zahamowaniu po przyjęciu strategii nowego sąsiedztwa przez UE, w której Ukraina znajdowała się w koszyku takich państw jak Białoruś i kraje północnej Afryki (wiosna 2004). Ponadto nie miała perspektyw na członkostwo w UE. Wówczas jedynymi krajami, które skrytykowały Europejską Strategię Sąsiedztwa była Polska i Litwa. Apelowały również o wyróżnieniu Ukrainy w tej strategii na tle innych krajów, które zostały objęte polityką sąsiedztwa [-10]. Przed 2004 rokiem Polska uważała, że za brak stabilizacji na Ukrainie ponoszą odpowiedzialność kraje starej Unii, które są krótkowzroczne. Ponadto padały oskarżenia o to, że kraje Europy Zachodniej zapominają o wyznawaniu idei o swobodzie, wolności otwartości granic z czasów zimnej wojny. Dla Polski niepokojące jak „działania UE i szerzej demokratycznego i idealistycznie nastawionego Zachodu popychały Ukrainę w objęcia Rosji” [-10]. Co gorsza Zachód nie przeciwdział restytucji radzieckiego imperium, które będzie odgrywało destabilizujący czynnik.
Polska najbardziej wspierała ukraińskie aspiracje pozostania członkiem UE podczas „pomarańczowej rewolucji”. Unii Europejskiej zależało, żeby wybory prezydenckie na Ukrainie były przeprowadzone zgodnie z zasadami demokratycznymi. Nie interesowało ją jaki kandydat zwycięży w wyborach, lecz zależało jej na przestrzeganiu zasad demokratycznych. Starzy i nowi członkowie UE mieli różne stanowiska wobec „pomarańczowej rewolucji”. Nowi członkowie rozumieli, że zjawiska zachodzące na Ukrainie są reakcją na imperialne działania Rosji, zmierzające do reintegracji obszaru ZSRR.
W okresie „pomarańczowej rewolucji” szczególnie ważną rolę odegrała Polska, której wsparcie polityczno-społeczne było dostrzegalne w rewolucji z przełomu 2013/2014 roku. Polska rozumiała dążenia Ukraińców do pozostania członkiem UE. Dla krajów Zachodu była krajem należącym do rosyjskiej strefy wpływów. Parlament polski nawoływał do przeprowadzenia wolnych oraz przejrzystych wyborów na Ukrainie, co potwierdza przyjęta rezolucja w tej sprawie. Stanowisko Polski wyróżniało się na tle innych krajów, zwłaszcza krajów Zachodniej Europy, ponieważ oficjalnie akceptowano aspiracje Ukraińców wejścia do UE a także i NATO [-3]. Rezolucje innych krajów oraz Komisji Europejskiej były ogólnikowe i odwoływały się jedynie do przeprowadzenia uczciwych wyborów. Innym sprzymierzeńcem Ukrainy była Słowacja, która przyjęła stanowisko podobne do Polski. Władze słowackie głosiły, że „Słowacja chce być głosem Ukrainy w UE” [-3]. Nowi członkowie UE angażowali się w kwestię ukraińską. W listopadzie 2004 roku A. Kwaśniewski z Valdasem Adamkusem przewodzili mediacjom między władzą a opozycją. Podczas wyborów w pierwszej turze, Słowacja i Polska wysłały dodatkowych obserwatorów (odpowiednio: 60 i 2335).
W okresie pomarańczowej rewolucji nastąpił podział w polityce UE - na tą reprezentowaną przez starych i nowych członków. Zachodnie kraje Europy opierały się na polityce „Russina First”, gdy kraje z Europy Środkowej chciały mieć wpływ na przebieg sytuacji na Ukrainie oraz wspierać jej proeuropejskie dążenia. Polityka państw Zachodu wynikała z wysokiego stopnia uzależnienia się od rosyjskich dostaw energetycznych. Dopiero po naciskach USA, nowych członków oraz w wyniku zagrożenia wybuchu wojny domowej nastąpiła zmiana polityki UE w sprawie Ukrainy. Właśnie stanowisko Polski formułowane przez prezydenta A. Kwaśniewskiego przełamało bierną postawę wobec kryzysu ukraińskiego, co prowadziło do zbliżenia UE-Ukraina. Otóż, pomarańczowa rewolucja zapoczątkowała zainteresowanie ośrodków decyzyjnych UE Ukrainą. Skutkiem tego była wypowiedź szefa Komisji Europejskiej w listopadzie 2006 roku, że Ukraina ma szanse na członkostwo w UE, co następnie było neutralizowane przez KE jak i państwa członkowskie.
Polska w pomarańczowej rewolucji odegrała rolę mediatora między UE a Ukrainą. Doprowadziło to również do tego, że Polska stała się krajem odgrywającym rolę eksperta w kwestiach wschodniej Europy, co również było dobrym sygnałem dla Ukrainy. Wówczas mogła liczyć na dostosowaną do specyfiki tego kraju politykę unijną [-10].
Wybór proeuropejskiego kandydata na prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki, dobrze rokował przyszłe dążenia do wstąpienia do UE. Warunki polityczne sprzyjały również powstaniu nowej organizacji międzynarodowej, która miała być realną wersją „Międzymorza”, ale w tym zakresie nie podjęto odpowiednich działań. Warte podkreślenia jest reakcja Polaków w związku z wyborem proeuropejskiego kandydata na prezydenta Ukrainy. W całej Polsce odbywały się wiece dla ukraińskich polityków. Ważną rolę odegrała polska opozycja, lider solidarności Lech Wałęsa, a także polscy artyści. W tym okresie widoczne było to, czego nie było widać na początku sprawowania władzy przez A. Kwaśniewskiego, tzn. brak poparcia współpracy na szczeblu narodowym. Można uznać, że następuje nie tylko partnerstwo polityczne, ale również i społeczno-narodowe.
W trakcie rządów braci Kaczyńskich w Polsce nie osiągniętego żadnego przełomu w przybliżeniu Ukrainy do UE. Pierwszą klęskę ponieśli w sprawie kreacji polityki UE wobec Wschodu. Dla UE myśl polityczna Polski zawierała zbyt wiele obciążeń z historii. Polska polityka charakteryzowała się antyrosyjskim nastawieniem [-10]. „Miękka izolacja” Polski wynikała z usztywnienia jej stanowiska wobec Niemiec, co znacznie ograniczało jej możliwości na jakiegokolwiek wspieranie Ukrainy w dążeniach do pozostania członkiem UE.
Niestety relacje po 2006 roku między Ukrainą a Polską zmieniły się, a powodem tego była tzw. „Wojna na górze”, w wyniku, której rozpadła się koalicja między J. Tymoszenko i Juszczenką. Ponowny chaos polityczny na Ukrainie zaprzepaścił starania i wysiłek obu stron, ponieważ UE była zirytowana całą sytuacją. Niezadowolenie z panującej sytuacji na Ukrainie również wyrażał prezydent A. Kwaśniewski, który stwierdził, że „pięć minut jakie miała Ukraina w swojej historii najnowszej, cztery już przeszły i została ostatnia minuta. [5]. Wyniku takiej sytuacji integracja europejska Ukrainy była niepewna.
W okresie od 2007 roku do dnia dzisiejszego stanowisko premiera sprawuje D. Tusk, który prowadzi pragmatyczną politykę wobec Ukrainy. Jego polityka początkowo była przedmiotem krytyki, ponieważ jej celem była poprawa stosunków politycznych z Rosją i Niemcami. Uważano, że bliższa współpraca z Rosją jest przejawem rezygnacji strategicznej roli Ukrainy w polityce zagranicznej Polski. Jednakże gruntowana zmiana polityki Polski nie przełożyła się na ochłodzenie, czy marginalizację relacji z Ukrainą. Polska nadal wspierała aspiracje Ukrainy do pozostania członkiem UE. Paradoksalnie wizyta D. Tuska w stolicy została odebrana z zadowoleniem przez Ukrainę, ponieważ traktowano ją jako działania mające znaczenie na stabilność relacji między Ukrainą a Rosją [-10]. Celem Polski było zneutralizowanie polityki rosyjskiej, która dążyła do osłabienia roli Polski w UE. Antyrosyjska polityka polski do Rosji prowadziła do izolowania jej w UE, co było w interesie Rosji. Brak silnej pozycji Polski w UE oznaczał również słabe reprezentowanie głosu Ukrainy oraz jej dążeń do pozostania członkiem UE. Polska podjęła się próby również w kreowaniu odpowiedniej polityki wschodniej oraz poszukiwaniu poparcia dla członkostwa Ukrainy w UE. W tym okresie celem dyplomacji Polski, której przewodniczył minister R. Sikorski było uznanie Polski za eksperta od problematyki wschodu. Dzięki takiej postawie Polska mogła poszukiwać sprzymierzeńców oraz propagować swój tok myślenia.
Pomimo, że Polska nadal wspierała symbolicznie Ukrainę w jej dążeniach do UE, to pojawiały się pierwsze obawy przed skutecznością polityki zagranicznej wobec Ukrainy. Właśnie w okresie rządów D. Tuska zastanawiano się o słuszności podejmowanych wysiłków wspierających Ukrainę do akcesji UE [5]. Twierdzono, że Ukraina bez reform gospodarczych nie zostanie częścią UE. Dlatego dla Polski głównym zadaniem będzie zachęcanie Ukrainy do przeprowadzanie refom gospodarczych oraz wstąpienia do strefy wolnego handlu z UE. Natomiast Polska będzie poprawiała swój wizerunek eksperta od Wschodu i angażowała UE do zmiany polityki wschodniej, która była formułowana na płaszczyźnie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa.
Polska postanowiła przybliżać Ukrainę do UE poprzez Partnerstwo Wschodnie. Polska uważała, że należy stworzyć wielostronną politykę regionalną wobec państw znajdujących się na Wschodzie Europy. Plan był przygotowywany przez wiele miesięcy i ostatecznie omówiony w kwietniu 2008 roku przez Radosława Sikorskiego na posiedzeniu szefów dyplomacji UE. Pomysł ten został zaakceptowany przez Niemcy, Wielką Brytanię oraz Danię i Szwecję. Oficjalnie projekt został ogłoszony na obradach Rady Europejskiej 19-20 czerwca 2008 roku jako projekt polsko-szwedzki z nazwą „Partnerstwo Wschodnie”, który miał być uzupełnieniem Europejskiej Polityki Sąsiedztwa. Rada Europejską z zadowoleniem przyjęła projekt polsko-szwedzki jako propozycję rozwoju EPS. Rada zachęcała również KE do opracowania zasad funkcjonowania Partnerstwa Wschodniego na podstawie polsko-szwedzkiej inicjatywy.
Propozycja Partnerstwa Wschodniego zaktywizowała działania UE wobec Wschodu. Swoim zasięgiem obejmowała sześć państw w tym Ukrainę. Kraje uczestniczące w programie dążą do realizacji określonych zadań, w wyniku których mogą liczyć na określone korzyści np. elastyczną politykę wizową, utworzenie strefy wolnego handlu itd. Przywódcy UE uznali, że polityka sąsiedztwa była nieefektywna, dlatego upatrywali w Partnerstwie Wschodnim możliwość przyspieszenia pogłębiania integracji. W ramach programu były przekazywanie doświadczenia państw Europy Środkowej Ukrainie w zakresie prowadzenia reform gospodarczych.
Partnerstwo Wschodnie uznaje się za jedno z głównych sukcesów polskiej dyplomacji od jej wejścia do UE. Poparcie dla Partnerstwa Wschodniego jest również dużym korkiem w zmianie polityki UE wobec Ukrainy [-4].
Niestety dążenia Ukrainy do pozostania członkiem UE uległy zahamowaniu, a powodem tego było przejęcie stanowiska premiera Ukrainy przez Wiktora Janukowycza. Pomimo tego, że prezydent Juszczenko potwierdzał, że priorytetowym kursem Ukrainy jest integracja z NATO i UE, premier W. Janukowycz oficjalnie zrezygnował ze wstąpienia do NATO oraz zmieniał stopniowo politykę zagraniczną skierowaną wobec Rosji [-12].
Sytuacja zmieniła się jeszcze bardziej, gdy prezydentem został W. Janukowycz. Było początkowo trudno stwierdzić jaki kurs będzie prowadził nowy prezydent: na wschód, czy na zachód. Pierwsze wizyty w Brukseli i w Moskwie oznaczały, że Ukraina nie popiera jednoznacznie danej strony, lecz stara się osiągnąć największe korzyści współpracując z jedną jak i drugą stroną. Dla polityków europejskich niepokojące były:
Rezygnacja z ustawy z 2004 roku, która wprowadzała rządy parlamentarne.
Proces J. Tymoszenko, która znalazła się w więzieniu. Została uwolniona dopiero w 2014 roku, gdy na Ukrainie opozycja przejęła władzę [-13].
Od czasu gdy prezydentem został W. Janukowycz, Ukraina prowadziła niezrozumiałą politykę zagraniczną, polegającą na składaniu obietnic bez pokrycia. Zdaniem ukraińskich polityków jedynym rozwiązaniem problemów ukraińskich jest integracja europejska, ale nadal Ukraina nie podejmował żadnych działań w tym zakresie.
Polityka zagraniczna Ukrainy powróciła do wielowektorowości, która polegała na osiąganiu jak największych zysków bez uprzywilejowania danej strony. Polska kontynuowała swoją pragmatyczną politykę wobec Ukrainy i jej postępowanie zależało od decyzji wschodniego sąsiada. Częste kontakty między prezydentami (6 razy w Rosji i 3 razy na Ukrainie) były niepokojące dla Polski i oznaczały wyznaczenie kursu Ukrainy na Wschód.
Również spotkania delegatów UE i prezydenta Ukrainy były często organizowane, ale nie przynosiły one żadnych korzyści. Nie podjęto decyzji w sprawie umowy o wolnym handlu, czy o ruchu bezwizowym [-12]. Ukraina tłumaczyła, że nie akceptuje propozycji unijnych, ponieważ nie są dla niej korzystne. Stanie się członkiem UE nie było zadaniem priorytetowym dla Ukrainy. Nawet określała wejście do UE jako zadanie a nie cel. Otóż, prezydent chciał uzyskać jak największe korzyści nie zwracając uwagę na efekty długookresowe. Nie zależało mu na uczestniczeniu tego państwa w Europie. Ponadto nie wykazywał swoich aspiracji reformami.
W tym czasie Ukraina prowadziła wobec Polski specyficzną politykę, podobną do tej wymierzonej w UE. Celami strategicznymi tej polityki były [-12]:
Bliskie relacje z Rosją.
Integracja europejska.
Współpraca z krajami Azji i Ameryki Łacińskiej.
Nie nawiązywano do współpracy z Polską, ani do wspólnego strategicznego partnerstwa. Dla Ukrainy, Polska nie odgrywała ważnej roli adwokata na arenie unijnej. Ukraina zyskała nowych partnerów, którzy reprezentują jej interesy w UE:
Węgry;
Słowacja;
Rumunia;
Słowacja sprzyjała Ukrainie w zniesieniu wiz, a Węgry broniły jej interesów. Jednakże udział Węgier i Słowacji we wspieraniu Ukrainy były zgodne z polską polityką, w której koncentrowano się na skuteczności. Wynika to z zaangażowania większej ilości państw w wspieraniu Ukrainy do uczestniczenia w procesie integracyjnym przyspieszy ten proces. Państwa takie jak Węgry i Słowacja oraz Polska mogą omawiać swoje działania na płaszczyźnie Grupy Wyszehradzkiej.
Zatem mniejsze oddziaływanie Polski na Ukrainę jest efektem racjonalnej polityki Polski, która oczekuje na kolejny ruch Ukrainy. Wcześniejsze lata wskazują, że Ukraina pomimo wsparcia jakie otrzymała ze strony Polski, nie przeprowadziła reform gospodarczych ani nie weszła do UE, chociaż po 2004 roku mogła zmienić swój bieg historii. Polityka Polski nie angażowała się w sprawy Ukrainy tak jak kiedyś, ponieważ:
Ukraina nie określiła jednoznacznego wyboru między UE a Rosja. Zatem powstrzymuje to przed podjęciem bardziej zdynamizowanych działań.
Polscy politycy uważają, że elita ukraińska jest prorosyjska, zatem jakiekolwiek działania nie mają racji bytu.
Polityka Polski uwzględniała dwa ewentualne scenariusze dla Ukrainy[-14].:
Ukraina przystępuje do unii celnej z Rosją i wówczas Polska rezygnuje ze wspierania Ukrainy w dążeniach w procesach integracyjnych
Ukraina wybiera Zachodni wariant, co zintensyfikuje działania polityczne Polski.
Ówczesny kurs w kierunku Ukrainy do Rosji przyczynił się do zmiany orientacji polityki Polski. Polegała ona na zmianie koncentracji z Ukrainy na Białoruś, do której przekazywano większe środki finansowe na pomoc rozwojową niż na Ukrainę
Charakterystyczne dla rządów W. Janukowycza jest to, że Polska postulowała o zniesienie sankcji i stopniowe wciąganie tego kraju do strefy Zachodu.
Wspieranie Ukrainy przez Polskę za czasów prezydentury W. Janukowycza było bardzo utrudnione. Stosunki polsko-ukraińskie zostały prawie zamrożone, ale ze względu na organizację Euro 2012 kontynuowano współpracę przygotowawczą, w trakcie której odwoływano się również do kwestii politycznych.
Nie można stwierdzić, że Polska nie podejmowała żadnych kluczowych działań. Nadal wspierała Ukrainę w procesie integracyjnym z UE. Przykładem jest szczyt UE z dnia 16 września 2010 roku. Polska na szczycie podjęła się omówienia eurointegracyjnych aspiracji Ukrainy. Był to jeden z tematów omawianych na szczycie UE, którego przedmiotem przewodnim były stosunki UE-Ukraina. Wówczas Polska opowiadała się za zdecydowanym wyróżnieniem Ukrainy w ramach polityki sąsiedztwa oraz zwiększenie jej znaczenia polityce zagranicznej UE. Wówczas Polska uważała, że w UE niezbędne jest podjęcie nowej dyskusji, celem której będzie dostosowanie się do nowych warunków [-4].
Jednym z największych wydarzeń w historii Polski jest przewodzenie w UE. W trakcie prezydencji Polska miała możliwość promowania polityki wschodniej oraz postulowała za wspieraniem wschodnich krajów Europy w integracji europejskiej. Podjęła się prac nad ukraińskim ruchem bezwizowym do UE, co miało przyspieszyć dążenia Ukrainy do wstąpienia do UE [-4].
Podczas prezydencji Polski w UE Ukraina odgrywała ważną rolę. Od 2008 roku prowadzono negocjacje z Ukrainą w sprawie zawarcia umowy stowarzyszeniowej. Jej podpisanie w okresie polskiej prezydencji byłoby wielkim sukcesem, jednakże nie doszło do jej podpisania na szycie 19 grudnia 2011 roku, ponieważ UE miała zastrzeżenia wobec ukraińskiego wymiaru sprawiedliwości wobec Jurija Łucenki oraz Julii Tymoszenko. Okazało się to głównym problemem w relacjach Polska-UE-Ukraina, ponieważ nawet prezydent Niemiec podkreślał, że podpisanie umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą jest uzależnione od poprawy ukraińskiego systemu sprawiedliwości. Zdaniem W. Janukowycza nie można ingerować w decyzje niezawisłych sądów. W tym okresie odbywały się regularne spotkania np. 29 listopada 2011 spotkanie szefów MSZ Dani, Polski i Ukrainy w Warszawie w sprawie integracji europejskiej. Polska osiągnęła połowiczny sukces jakim było wynegocjowanie umowy stowarzyszeniowej, ale nie została ona parafowana. Odpowiedzialność za to ponosi Ukraina, a zwłaszcza jej elita rządząca. Mimo to Polska nadal angażowała się w dążenia Ukrainy o uczestniczenie w integracji europejskiej.
Działania Polski mające na celu wspieranie Ukrainy w europejskiej drodze było ograniczone z powodu „miękkiej izolacji” Ukrainy wynikającej z uwięzienia J. Tymoszenko. Polska nie miała zamiaru izolować Ukrainy, ponieważ:
Skierowałoby to państwo w kierunki Rosji i wewnętrznego chaosu.
Ukraina miała odgrywać ważną rolę podczas prezydencji europejskiej.
Podczas spotkań w sprawie Euro omawiano również inne kwestie, takie jak integracja europejska.
30 marca 2012 roku została parafowana umowa stowarzyszeniowa między UE a Ukrainą. Ze względu na zastrzeżenia procesów sądowych, aktów łamania praw człowieka zadecydowano o jej zawieszeniu [-4]. Ukraina w 2013 roku miała dwie możliwości. Albo podpisanie umowy celnej z Rosją lub zawarcie umowy stowarzyszeniowej z UE. W listopadzie 2013 roku zorganizowano szczyt Partnerstwa Wschodniego w Wilnie, na którym nie podpisano umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą. Rzekomo negocjacje trwały do ostatniej godziny, a dla Polski, zespołu negocjacyjnego jak i całej UE było to klęska.
Wspieranie przez Polskę aspiracji Ukrainy do pozostania członkiem UE, było silnie widoczne podczas rewolucji z przełomu 2013/2014. Nie można zapomnieć o udzielanym wsparciu przez Polskę po przejęciu władzy na Ukrainie przez opozycję. 29 listopada 2013 roku na Majdan w Kijowie weszła rzesza ludzi, którzy nie zgadzali się z decyzją W. Janukowycza. Naród ukraiński miał dosyć akceptowania politycznej destabilizacji na Ukrainie. Miała ogromną szansę na pozostanie częścią jednoczącej się Europy. Było to wielkie wydarzenie na Ukrainie, którego rezultaty będą zauważalne w kolejnych miesiącach. W grudniu 2013 roku do dnia dzisiejszego (czerwiec 2014 roku) Polska w swojej całości tzn. z narodem, rządem, opozycją wspierała naród ukraiński w swojej walce o niepodległość. Niestety ze względu na brak materiałów naukowych dotyczących tego okresu nie zostanie on przedstawiony, ponieważ mogłoby dojść do nieobiektywnej oceny minionych wydarzeń. Jednakże, warto zwrócić uwagę na następujące wydarzenia, które wystąpiły w czasie chronologicznym:
zwołanie Rady Bezpieczeństwa Narodowego, na którym obecna byłą cała opozycja w tym Jarosław Kaczyński.
udzielenie poparcia dla Radosława Sikorskiego w zakresie polityki wobec Ukrainy.
uczestnictwo Radosława Sikorskiego w negocjacjach między opozycją a W. Janukowyczem.
uczestniczenie prezydenta elekta Petro Poroszenki na uroczystościach pierwszych, wolnych wyborów parlamentarnych, na których był również Barack Obama.
Przykładów wsparcia Ukrainy jest znacznie więcej, ale zostały wymienione te, które najbardziej utrwaliły się autorce niniejszej pracy. Ukraina dostała jeszcze drugą szansę i jej zmarnowanie spowoduje, że stanie się częścią Rosji.
Na zakończenie ostatniego rozdziału, ważne jest zwrócenie uwagi na poniższy wykres, który prezentuje poparcie Polaków dla ukraińskiej aspiracji wstąpienia do UE. Okazuje się, że w przeciągu kliku trzech miesięcy zmniejszyła się nieznacznie liczba popierających wejście Ukrainy do UE, ale za to zwiększył się odsetek osób zdecydowane popierających to. Jest to dowód na to, że polski naród wspiera Ukrainę i może za kilkanaście lat współpracować w ramach UE.
