Zakończenie

Ukraina jest młodym bytem państwowym, który po raz pierwszy ogłosił niepodległość 2 grudnia 1991 roku. Od samego początku musiała zmierzyć się z wieloma problemami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Jej głównym celem polityki zagranicznej było uznanie przez arenę międzynarodową jej niepodległość. Zachód uważał Ukrainę jako czynnik destabilizujący Europę Wschodnią, co wynikało z poparcia udzielonego dla Michaiła Gorbaczowa. Następnie Ukraina przyjęła założenie, że UE nie będzie interesować się zacofanym obszarem znajdującym się za Odrą, co było wielką pomyłką. Dążenie Ukrainy do urzeczywistnienia idei „Międzymorza” przyczyniło się do pogorszenia relacji pomiędzy nią a krajami Europy Środkowej. Ukraina pozostawała w izolacji, ponieważ:

• Kraje UE traktowały ją jako czynnik destabilizujący.

• Posiadała broń atomową.

• Preferowała utworzenie pasma bezpieczeństwa w Europie Środkowej.

Sytuacja zmieniła się między Polską a Ukrainą, gdy prezydentem został A. Kwaśniewski, który wspierał inspiracje Ukrainy. Wówczas Ukraina zmieniła założenia swojej polityki i określiła, że ustanowienie bezpieczeństwa jest możliwe poprzez:

• Uczestniczenie w organizacjach międzynarodowych.

• Uczestniczenie w procesie europejskiej integracji.

Wówczas UE miała zamiar współpracować z Ukrainą na płaszczyźnie gospodarczej i demokratycznej. Podejście UE wynikało z traktowania Ukrainy jako części strefy wpływów Rosji. W związku z tym Ukraina prowadziła politykę wielowektorowości, która była kierowana albo w stronę UE lub w stronę Rosji. Niestety pomimo oficjalnych deklaracji polityków Ukrainy o uczestniczeniu w procesie integracyjnym, nie była wysłuchiwana.

Polska nie miała wpływu na politykę UE, gdy do niej jeszcze nie należała. Przykładem tego jest Europejska Polityka Sąsiedztwa, która nie była dostosowana do specyfiki Ukrainy. Dlatego Polska krytykowała ją i proponowała zmiany w niej, ale było to bez skuteczne, ponieważ nie była wówczas członkiem UE. Oznaczało to, że Polska będzie mogła wywierać wpływ na Ukrainę dopiero, gdy zostanie pełnoprawnym członkiem UE. Głównym czynnikiem współpracy polsko-ukraińskiej była UE, która rzutowała na dwustronne relacje.

Przełomowym okresem dla stosunków unijno-ukraińskich była „pomarańczowa rewolucja”, która zmieniła percepcję na Wschód przez kraje Zachodniej Europy. Otóż, UE nie miała zamiaru angażować się w rozwiązywanie problemów na Ukrainie, ale dopiero po naciskach nowych członków w Unii oraz Stanów Zjednoczonych, podjęto starania o przeprowadzenie ponownych wyborów. Duże zasługi miała Polska, która wspierała naród ukraiński w całej swoje okazałości, czyli: rząd, opozycja i artyści, a także i społeczeństwo polskie. Polska odgrywała rolę adwokata w UE. Niestety ten okres nie został wykorzystany przez Ukrainę. Również zmiana władzy w Polsce w 2005 roku przyczyniła się do zmniejszenia jej roli w UE, ponieważ bracia Kaczyńscy stosowali sztywne stanowisko wobec Rosji i Niemiec. Rosja na tym korzystała, ponieważ w UE polska polityka była postrzegana w wymiarze historycznych obciążeń. W tym czasie na Ukrainie zamiast przeprowadzać reformy gospodarcze, to prowadzono „wojny na górze”, w wyniku których nastąpiło podzielenie opozycji, na czym skorzystała Partia Regionów i przewodniczący jej Wiktor Janukowycz.

Zmiana polityki Polski wobec Ukrainy nastąpiła po przejęciu władzy przez ekipę D. Tuska. Rząd ten realizował pragmatyczną politykę, której celem było skupienie się na skuteczności. Pomimo wieloletniego zaangażowania Polski na Ukrainie nadal nie przeprowadzono reform gospodarczych oraz nie wstąpiła ona do UE. Przyczyniło się to do zmiany założeń polityki zagranicznej Polski. Po pierwsze Polska poprawiła wizerunek na arenie międzynarodowej. Przestała być uznawana jako „straszak” przed Rosją. Ponadto podejmowała działania, celem których było angażowanie UE we wspieranie dążeń Ukrainy do pozostania członkiem UE. W tym celu poszukiwała partnerów w Europie np. Niemcy, Wielką Brytanię, czy Szwecję. Polska angażowała się również działania Grupy Wyszehradzkiej. Dzięki temu Polska mogła zwiększyć skuteczność oddziaływania swojej polityki. Relacje między Ukrainą i Polską uległy stopniowemu ochłodzeniu, ponieważ W. Janukowycz jako prezydent nie traktował zachodniego sąsiada jako adwokata swojego państwa w UE. Mimo to, Polska podejmowała działania na arenie międzynarodowej, których celem było wspieranie Ukrainy w jej dążeniach do UE np. podejmowanie tego tematu na szczytach UE, czy podczas prezydencji.

Szczególnie ważne dla Ukrainy są wydarzenia na przełomie 2013/2014 roku. Polska w całej swojej okazałości brała ponownie czynny udział w spieraniu narodu ukraińskiego w rozwiązaniu problemu politycznego. Dzięki niej prezydent Petro Poroszenko mógł uczestniczyć w 25-leciu pierwszych wyborów parlamentarnych i spotkać się z prezydentem USA Barackiem Obamą.

Ukraina ma duże znaczenie dla zachowania bezpieczeństwa w Europie. Bez niej Rosja nie jest mocarstwem. Gdy Ukraina będzie demokratycznym i zreformowanym krajem to będzie miała duży wpływ na transformację Rosji tzn. na jej zdemokratyzowanie.

Na zakończenie warto podkreślić, że demokratyzacja Ukrainy oraz jej uczestniczenie w procesie integracji europejskiej jest uzależnione od współpracy z Polską. Dla Polski Ukraina jest jednym z elementów bezpieczeństwa. Natomiast dla Ukrainy, Polska to czynnik prowadzący do wejścia do UE.