- •«Астана медицина университеті» ақ Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4.Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •«Астана медицина университеті» ақ Физиология кафедрасы
- •Сабақ тақырыбы: Физиологияда қолданылатын зерттеу тәсілдері. Қозғыш тіндердің физиологиясы. Қозғыштықтың көрсеткіштері. Электродонтометрия.
- •Жүрек бұлшық еті мен бас миындағы биоэлектрлік құбылысты тіркеу.
- •Физиология кафедрасы
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •6. Әдебиет:
- •Сабақ тақырыбы: Бұлшықеттің физиологиялық қасиеттері. Бұлшық еттің жиырылу механизмдері. Шайнау бұлшық еттердің қызметі және күші. Гнатодинамометрия.
- •Бұлшықеттік тінннің құрылымы (1) және миофибриллдер (11):
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет:
- •Физиология кафедрасы
- •Сабақ тақырыбы: Жүйке бойымен қозудың өтілу заңдылықтары. Синапстың физиологиялық қасиеттері. Парабиоз.
- •«Астана медицина университеті» ақ
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет:
- •Физиология кафедрасы
- •Сабақ тақырыбы: «Орталық жүйке жүйесінде қозудың таралу ерекшеліктері».
- •1 Нейронға өткізілуі тежелу тежелу типтес тежелу
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет:
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4.Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •Физиология кафедрасы
- •Сабақ тақырыбы: Вегетативтік жүйке жүйесінің физиологиясы. Жұлын, ми бағаны құрылымдарының және сопақша мидың физиологиясы.
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша Тақырып: Қозғыш ұлпалар, ожж және вжж бойынша қорытынды сабақ
- •6. Әдебиет:
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4.Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •«Астана медицина университеті» ақ Физиология кафедрасы
- •Қорытынды сабағы
- •V. Келесі сабақтың әдістемелік нұсқауымен, көмекші құралдарымен таныстыру:
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет:
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •Физиология кафедрасы
- •Сабақ тақырыбы: Ішкі сөлініс бездері.
- •II. Деніміз сау болсын!
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •7. Бақылау
- •Физиология кафедрасы
- •Қанның қорғаныс қасиеттері
- •Адамда қалыпты жағдайда қанның лейкоцитарлық формуласы.
- •Номограмма бойынша түрлі- түсті көрсеткішті анықтау.
- •Адамда белгілі қан топтары.
- •Қанның резус-факторын анықтау.
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •3. Оқу мақсаты:
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4. Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •7. Бақылау
- •Сызбанұсқа мен таблицаларды салып алу: жүрек жасушаларының әп
- •Сурет 7.7 Әрекет потенциалының шынайы(а) және латентты(б) жүруіндегі автоматты ритмнің дамуы.
- •Сурет.63. Электрокардиография
- •Ситуациялық есептер шешу:
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4. Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •7. Бақылау
- •«Астана медицина университеті» ақ Физиология кафедрасы
- •Сабақ тақырыбы: Жүрек әрекетінің реттелуі. Гемодинамикалық өлшемдері. Микроциркуляция.
- •«Реограф» құрылғысындағы сфигмограмма анализі
- •Ортостатикалық сынау.
- •Функционалды сынау.
- •Ситуациялық есептер шешу:
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Білім берудің және оқытудың әдістері
- •6. Әдебиет
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4. Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •7. Бақылау
- •«Астана медицина университеті» ақ Физиология кафедрасы
- •Сабақ тақырыбы: Сыртқы тыныс алу физиологиясы. Тыныс алудың реттелуі. Тынысалу көлемдері.
- •Тақырып бойынша мәселе есептер:
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •3. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •Білім берудің және оқытудың әдістері
- •6. Әдебиет
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •«Астана медицина университеті» ақ Физиология кафедрасы
- •V. Келесі сабақтың әдістемелік нұсқауымен, көмекші құралдарымен таныстыру:
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4. Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •7. Бақылау
- •Физиология кафедрасы
- •Сабақ тақырыбы: аіж қызметінің зерттеу әдістері. Асқорыту түрлері. Сөл құрамы. Аіж моторлық және сіңірілу қызметтері.
- •Сілекейдің рН анықтау
- •Ситуациялық есептерді шешу.
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •6. Әдебиет Қазақ тілінде
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4. Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •7. Бақылау
- •Рид формуласымен негізгі алмасуды есептеу
- •№ 6 Жұмыс. Несептің рН-ын анықтау.
- •№ 7 Жұмыс. Адамның тер бөлінулерін зерттеу
- •Дене температурасының әсері.
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту және білім беру әдістері:
- •6. Әдебиет
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4. Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •7. Бақылау
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •1. Тақырыбы: Көру, дәм сезу, иіс сезу, есту, тепе-тендік және соматосенсорлық талдағыштар физиологиясы.
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары
- •6. Әдебиет:
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4. Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •Дәм сезу табалдырығын анықтау.
- •Сүйектік және ауалық өткізгіштігін зерттелуі
- •Айналдыру сынамасы
- •Барани модификациясындағы кілтеуіш байқауы
- •Отолитты байқау
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •6. Әдебиет:
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4.Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
- •Алынған нәтижелерді талдау
- •Пиктограмма әдісімен сигналдық жүйенің басымдылық типін анықтау
- •Алаңдауға арналған түсініктер:
- •Әдiстемелiк қажеттi құралдар
- •Нәтижелердi талдау
- •«Шульте кестелерi» әдiсi немесе сiздiң жұмысқа қабiлетiңiз қандай?
- •«Астана медицина университеті» ақ Физиология кафедрасы
- •Сабақ тақырыбы: талдағыштар физиологиясы және жжіә қорытынды сабағы
- •Қалыпты физиология кафедрасы
- •051302 «Стоматология» мамандығы бойынша Тақырып: Талдағыштар және жжіә типтері физиологиясы бойынша қорытынды сабақ
- •4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
- •5. Оқыту және білім беру әдістері: барлық практикалық сабақтар кішігірім топтарда жүргізіледі.
- •6. Әдебиет:
- •1. Адам физиологиясы. Х.К. Сәтбаева, а.А.Өтепбергенов, ж.Б. Нілдібаева, Алматы, 2005, 663 б.
- •2. Адам анатомиясы. А.Р. Рахишев, Алматы, 2005, 598 б.
- •4.Қанқожа м.Қ. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. – Алматы, 2004ж. 78 бет.
Сызбанұсқа мен таблицаларды салып алу: жүрек жасушаларының әп
Сурет 7.6. Автоматты ритмнің шынайы жүруіндегі әрекет потенциалының дамуы.
Диастола кезінде спонтанды деполяризация мембраналық потенцталды критикалық деңгейге дейін төмендетеді және әрекет потенциалын тудырады.
Сурет 7.7 Әрекет потенциалының шынайы(а) және латентты(б) жүруіндегі автоматты ритмнің дамуы.
Баяу диастолалық деполяризацияның шынайы жүру ритмінің жылдамдығы латенттіге қарағанда көп.
Сурет 7.8 Жұмыс істеуші миокард жасушасының әрекет потенциалы.
Деполяризацияның тез дамуы және жалғастырушы реполяризация.Баяу реполяризация(плато) шапшаң реполяризацияға ауысады.
49.сурет. жүрек бұлшықетінің жиырылуы мен созылуының қатынасы(Старлинг заңы)
50.сурет. Қарыншаның миокардының құрылымының ұйымдасуы: 1-деполяризация фазасы;
2-реполяризацияның бастапқы шапшаң фазасы;3-баяу реполяризацияның фазасы(плато фазасы); 4- шапшаң реполяризацияның соңғы фазасы;5-абсолютті рефрактерлік фаза; 6-салыстырмалы рефрактерлік фаза; 7-супернормальды қозу фазасы.
51.сурет.экстрасистола: А-сызбалық көрініс: І жиырылу ІІ қозу(жүрек циклының әртүрлі фазаларына келтірілген қоздырғыштар стрелкменал үшбұрышпен синустық өрімнен шығатын импульс көрсетілген; Б қисық жиырылу.
45сурет. бақа жүрек бөлігінің автоматты дәрежесін шығару:
Б- І лигатураны қою В -ІІІ лигатураны қою
60 .сурет.жүрек шекарасы.
61.сурет.жүрек соғысының тыңдау нүктелерінің проекциясы.
62 сурет.Электрокардиография(классикалық биполярлы бөлімдер).А - Жүрек биотогының күш сызықтарының денеде таралуы; Б - үш стандарттық бөлімде(І,ІІ,ІІІ) әртүрлі амплитудалы R ЭКГ(Эйтховен үшбұрышы) тісшелерінің сызбасы; В- жүрек осінің орналасуына байланысты ЭКГ ның өзгеруі; Г- қисық ЭКГ.
Сурет.63. Электрокардиография
А-аяқ-қол
Б-көкірек
В-Экг
Жүрек циклінің кезеңі
-
Қарыншалардың систоласы -0.33 с
Жиырылу кезеңі-0.08 c
Асинхрондық жиырылу кезеңі -0,05 с
Изометриялық жиырылудың кезеңі-0.03 c
Босаңсу кезеңі-0.25
Тез толу кезеңі-0.13
Ақырын толу кезеңі-0.14
Қарыншалардың диастоласы – 0.47 с
Протодиастолдық кезең -0,04 с
Изометриялық босаңсудың кезеңі -0,08 с
Қарыншалардың толу кезеңі-0.25 c
Тез толу кезеңі-0.09 c
Ақырын толу кезеңі-0.16 c
Қарыншалардың толу кезеңі,жүрекше аралық систолаға бағытталған-0.1 c
Ситуациялық есептер шешу:
1 есеп
ЭКГ –да PQ интервал ұзақтығы ұлғайуы анықталған. Бұл жүректің қандай физиологиялық өззгерісін анықтайды.
Шығару алгоритмі:
ЭКГ элементтері шығу тегі. Интервал, тісше, ЭКГ туралы түсінік.
PQ интервал ұзақтығының ұлғайуының мүмкін себептері.
Нормадағы ЭКГ-ні , антривентрикулярлық түйінде жартылай және толық блогты өткізу.
2 есеп. Адамда қалыпты жағдайда пульс 42-ге тең . Жүрек ырғағының жүргізушісі болып не табылады? Дәлелдеудің қарапайым түрін көрсетіңіз.,
«Астана медицина университеті» АҚ
