- •1 Цифрлы тарату жүйелері (цсп) негізінде цифрлық біріншілік байланыс желілерін құру принциптері
- •1.1 Талшықты-оптикалық тарату жүйелерін таңдау
- •1.2 Жол қанынастар министрілігінің сандық біріншілік байланыс желісін құру принциптері. Сандық тасымалдау жүйесі
- •2 Оптикалық байланыс кабелін таңдау
- •3 Талшықты жарық өткізгіштердің параметрлерінің есебі
- •3.1 Талшықты жарық өткізгіш компонеттерінің сыну көрсеткіштерінің есебі
- •3.2 Жарық өткізгіштің сандық апертурасының есебі
- •3.3 Жарық өткізгіштің өшулігін есептеу
- •3.5 Фаза коэффициентінің, толқындық кедергінің және жарық өткізгіш бойымен таралу жылдамдығының есебі
- •3.4 Оптикалық талшық дисперсиясының есебі
- •3.6 Регенерациялық аймақтың ұзындығын анықтау
- •3.7 Оптикалық кабельдің өшулігі бойынша регенерациялық аймақтың ұзындығын анықтау
- •3. 2 Сурет. Лфд (Ge); 2 - лфд (GaJnAs) ақпаратының беру жылдамдығының фотоқабылдағыш сезімталдығына тәуелділігі
- •3.8 Оптикалық кабельдің өткізу әдісі бойынша регенерациялық аймақ ұзындығының анықталуы
- •4 Талшықты-оптикалық жолды салу
- •5 Оптикалық кабельді монтаждау
- •6 Сметалы-қаржылық есеп
- •6.1 Экономикалық тиімділікті анықтауға арналған маркетингтік және бизнес жоспарлар
- •6.2 Жөндеу және жер жұмыстарына әр түрлі бағалар жүргізу
- •6.3 Өндірістік жоспар
- •Қорытынды
3.4 Оптикалық талшық дисперсиясының есебі
Жарық өткізгіштерде импульстік сигналдар беру кезінде бірнеше арақашықтықтан өткен импульстер бұзылады, кеңейеді және көршілес импульстер бір-бірін басатын уақыт болады. Бұл құбылыс жарық өткізгіш ұғымында дисперсия деп аталады.
Импульстің кеңейуі импульсті-кодты модуляция кезіндегі жарық өткізгіштен берілетін информацияның шекті жылдамдығын және аз жоғалтулар кезінде регенерация аймағының ұзындығын шектеуді реттейді. Сонымен қатар дисперсия оптикалық талшықты беру жүйесінде өткізгіштік қасиетін шектейді, ол жарық өткізгішпен берілетін жиілік жолағын, сызықты тракттың енін және оптикалық кабельмен беруге болатын информация көлемін шектейді.
Дисперсия екі себептен пайда болады: сәулелену көзінің когорентті болмауы және АЯ спектрінің пайда болуы, мод санының көп болуы.
Бірінші дисперсия хроматикалық (жиіліктік) деп аталады, өзара материалды және толқын өткізгішті болып бөлінеді. Материалды дисперсия жарық өткізгіш материалының сыну коэффициентінің толқын ұзындығына тәуелділігімен түсіндіріледі. Толқын өткізгіш дисперсия мод ішіндегі процестермен түсіндіріледі және модтың жарық өткізгішті құрылысымен байланысты. Ол модтың таралу коэффициентінің толқын ұзындығына тәуелділігімен сипатталады.
Дисперсияның екінші түрі модты болғанымен, бірмодты жарық өткізгіштерде толығымен болмайды.
Бірмодты жарық өткізгіштерде материалды және толқын өткізгішті дисперсиялар болады, олар (3.13;3.14) формулалар бойынша есептелінеді.
пс/км,
( 3.13)
пс/км
пс/км,
(3.14)
пс/км.
мұндағы Δλ – қорек көзі шағылысуының спектр ені, Δλ = 0,1-4 нм; М(λ) - дисперсия материалының бөлінуі; В(λ) – волноводты дисперсияның бөлінуі.
Материалды дисперсияның бөлу коэффициенті мына формуламен анықталады [2]:
,
пс/(км·нм)
(3.15)
пс/(км
нм)
мұндағы: λ – толқын ұзындығы, мкм; с – жарық жылдамдығы, с = 300000 км/с; nl(λ) – өзекшенің сыну көрсеткіші; Аi және Ii коэффициенттері табл. 6 n1 сәйкес таңдалады
формуласымен
анықталынады:
.
(3.16)
Волноводты дисперсияның бөліну коэффициенті [3]:
пс/(км·нм)
(3.17)
пс/(км
нм)
Мұндағы: λ – толқын ұзындығы, мкм; Δ – сыну көрсеткішінің қатынастық әртүрлілігі.
Материалды және волноводты дисперсияның толық импульс ені 1 км оптикалық магистралында, анықталынады:
,
пс/км.
(3.18)
пс/км.
1 км оптикалық жолындағы өткізу жолағының максималды ені мына формуламен анықталынады:
,
Гц
км.
(3.19)
Гц
км.
3.5 Фаза коэффициентінің, толқындық кедергінің және жарық өткізгіш бойымен таралу жылдамдығының есебі
Талшықты жарық өткізгіштердің толқындық кедергісі электромагнитті өріс компоненттерімен көрсетіледі, оны анықтау күрделі болып келеді. Тәжірибелік есептеулерде өэекшенің толқындық кедергісі мен жазық толқын қабықшасы шекті мәнмен қолданылады.
,
Ом
(3.20)
мұндағы:
- идеалды ортаның толқындық кедергісі;
μ0
– магниттік өтімділік, μ0=4π·10-7,
Гн/м; ε0
– диэлектрлік өтімділік,
,
Ф/м.
,
рад/км,
(3.21)
4,72
6,829642
мұндағы: k2=k0n2- қабықшаның толқындық саны; k1=k0n1- өзекшенің толқындық саны.
Идеалды ортаның толқындық саны k0:
,
(3.22)
мұндағы:
- бұрыштық жиілік, 1/с; λ
– толқын ұзындығы, мкм.
Жарық өткізгішімен таралатын сигналдың негізгі теңдеуіне байланысты фазалық коэффициент ортаның толқындық санына тәуелді болады.
Электродинамиканың негізгі заңдарына байланысты жазық электромагниттік толқын біртекті ортада фазалық және топтық жылдамдықпен таралады. Дисперсиялық емес орта үшін фазалық жылдамдық жиілікке тәуелді болмайды және сол себепті топтық жылдамдық фазалық жылдамдыққа тең болады, ал дисперсиялық ортада электромагниттік толқынның фазалық жылдамдығы жиіліктің функциясы болып табылады және әртүрлі мәндерге ие болады.
,
км/с.
(3.23)
км/с
Кризистік
мәндерге жақын сигналдың толқын
ұзындығының үлкен мәндерінде энергия
фазалық жылдамдықпен бір қабықшада
таралады,
толқын
ұзындығы азайған кезде энергия өзекшеде
жинақталады және 1 жылдамдығына сәйкес
келеді
.
Осылайша, толқын ұзындығы артқан кезде
фазалық жылдамдық жарық өткізгіштің
қабықшасындағы жылдамдық мәнінен
өзекшеде таралатын сигналдың жылдамдық
мәніне дейін төмендей түседі.
Айта кететін бір жайыт: жарық өткізгіш бойымен таралатын толқын жылдамдығы жарық жылдамдығынан әр уақытта төмен болады, яғни беттік толқын әр уақытта баяу таралу сипатында болады.
км/с.
км/с.
Жарық өткізгіш бойымен таралатын топтық жылдамдық келесідей анықталады:
,
км/с.
(3.24)
км/с.
