9. Ауа райы және оның өзгерістері.

1. Белгілі бір территориядағы атмосфераның төменгі қабатының (температура, қысым, жауын – шашын, желдің бағыты мен күші) күйі ..... деп аталады.

1. ауа райы +

2. жел

3. циклон

4. қар

5. боран

2. Ауа массалары үнемі қозғалыста болатындықтан, қасиеттері әртүрлі ауа массалары шектескен аймақтарда өте кең алқапты қамтитын (ені 500—900 км, ұзындығы 2000—3000 км-ге дейін жететін) өтпелі зоналар — ..... қалыптасады.

1. циклон

2. қысым

3. атмосфералық фронттар +

4. жел

5. торнадо

3. Атмосферадағы орталығына қарай қысым төмендей беретін аймақ ..... .

1. жел

2. торнадо

3. антициклон

4. циклон +

5. атмосфералық фронттар

4. Желдері аймақтың ортасынан шетіне қарай (солтүстік жарты шарда сағат тілі бағытымен) ескен антициклондық системасы бар Жер бетінде жоғарғы қысымды тұйық аймақта болатын еңкіш осьті төмендей соққан атмосфера құйындары .....

1. Торнадо

2. антициклондар +

3. атмосфералық фронттар

4. атмосфералық фронттар

5. циклон

5. Мұхиттардың тропиктік ендіктерінде, көбіне 5 – 20° солтүстік ендік және оңтүстік ендік аралығында түзілетін атмосфералық жойқын құйын .....

1. атмосфералық фронттар

2. тропиктік циклондар, тропиктік дауылдар +

3. циклон

4. антициклон

5. торнадо

6. Тропиктік циклондарды Шығыс Азияда ..... деп атайды.

1. тайфун +

2. торнадо

3. құйын

4. боран

5. дауыл

7. Тропиктік циклондарды Австралияның солтүстік-батыс жағалауларында ..... деп атайды.

1. тайфун

2. дауыл

3. торнадо

4. вилли-вилли +

5. фронттар

8. Солтүстік Америка құрлығы үстінде жаз кезінде қалыптасатын диаметрі 75 м, ал жел жылдамдығы 64-177 км/сағ болатындай, жер беті мен бұлттар тобы арасын қосатын құйын, күшті атмосфералық дауыл .....

1. Тайфун

2. дауыл

3. торнадо +

4. вилли-вилли

5. фронттар

9. Фронттар ауа массаларының қозғалу сипатына қарай ..... топқа бөлінеді.

1. екі +

2. бес

3. жеті

4. тоғыз

5. он

10. Ауа райына бір мезгілде жүргізілген бақылаулардың нәтижесі цифрлармен және шартты белгілермен түсірілген географиялық карта.

1. ауа райы немесе синоптикалық картасы +

2. геологиялық карта

3. физикалық карта

4. экономикалық карта

5. топырақ картасы

11. Құрамына метеорологиялық стансалар, ауа райын зерттеу бюролары, радиометеорологиялық орталықтар енетін енетін мемлекеттік мекемелер жүйесі .....

1. метеостанса

2. ауа райы қызметі +

3. метео орталық

4. метео алаң

5. поляр стансасы

12. Ауа райының алдағы жағдайы туралы ғылыми дәлелденген болжам ..... деп аталады.

1. фронттар

2. антициклон

3. ауа райы қызметі

4. ауа райы болжамы +

5. метео алаң

10. Климат туралы жалпы ілім. Жер шарындағы климаттық элементтердің таралуы.

1. Белгілі бір жерге тән ауа райының көпжылдық режимі, атмосфераның белгілі бір күйі ..... деп аталады.

1. ауа райы

2. жел

3. климат +

4. тайфун

5. боран

2. Жергілікті бір жердің географиялық жағдайына тәуелді болатын, көпжылдық кезеңде өтетін атмосфера жағдайының жиынтығы ..... деп аталады.

1. микроклимат

2. агроклимат

3. климат

4. мезоклимат

5. Локальды (жергілікті) климат +

3. Материктер мен мұхиттар өлшемдес үлкен кеңістікте қалыптасатын, шағын территорияның климаты ..... деп аталады.

1. агроклимат

2. локальды (жергілікті) климат

3. мезоклимат

4. микроклимат +

5. тау климаты

4. Жергілікті жердегі жекеше климатты (орман, көлдің батпақ және т.б.) ..... деп атайды.

1. мезоклимат (жергілікті климат) +

2. микроклимат

3. Локальды (жергілікті) климат

4. агроклимат

5. тау климаты

5. Атмосфералық қысымы төмен, күн радиациясы жоғары, ультракүлгін сәулелері мол, ауасы таза, теңіз деңгейінен едәуір биіктіктегі климат ..... .

1. агроклимат

2. локальды (жергілікті) климат

3. мезоклимат

4. микроклимат

5. тау климаты +

6. Жергілікті жердегі пункте орташа жылдық (немесе орташа айлық) ауа температурасы мен оған сәйкес келетін тап сол ендік шеңбердің орташа температурасының айырмасы ..... деп аталады.

1. тәуліктік амплитуда

2. температуралық ауытқу +

3. жылдық амплитуда

4. горизонтал сызықтар

5. изобата

7. Климат картасындағы белгілі бір метеорологиялық элементтердің сол жерге тән бірдей ауытқушылығын қосатын сызықты – ..... деп атайды.

1. изобата

2. изохора

3. термоизаномал +

4. изогиета

5. изобара

8. Әрбір жарты шарда Б. П. Алисов бойынша ..... климаттық белдеулерге бөледі.

1. а 8

2. а 7 +

3. а 6

4. а 5

5. а 4

9. Климатты ландшафтық – ботаникалық жүйелеген ғалым .....

1. Б. П. Алисов

2. А. И. Воейков

3. М. В. Ломоносов

4. Л. С. Берг +

5. М. А. Рыкачев

10. Географиялық ендіктерге байланысты климат экватордан ..... қарай өзгереді.

1. батысқа

2. полюстерге +

3. экваторға

4. шығысқа

5. оңтүстікке

11. Мұхиттар мен материктердің әркелкі қызып, суынуына байланысты ..... болып бөлінеді.

1. континенттік және теңіздік +

2. мұхиттық және аралдық

3. құрлықтық

4. теңіздік

5. таулық

12. Тундрада жыл бойына түсетін жылдық жауын - шашын мөлшері ..... .

1. а 200—300 мм +

2. а 500 — 600 мм

3. а 250—300 мм.

4. а 600—1000 мм

5. а 300—600 мм

13. Қоңыржай ендіктердің континенттік және теңіздік ауаларының әсерінен түзілетін, құрлықтың ішкі бөлігінде қалыптасатын климат ..... .

1. тау климаты

2. тайга климаты +

3. дала климаты

4. жергілікті климат

5. орманды дала климаты

14. Жыл бойына тайга климатында түсетін жылдық жауын - шашын мөлшері ..... .

1. а 200—300 мм

2. а 500 — 600 мм

3. а 250—300 мм.

4. а 600—1000 мм

5. а 300—600 мм +

15. Экватордың солтүстігін, оңтүстігін және шығысын айнала қамтитын ұлан байтақ территорияға таралып жатқан климат ..... .

1. жергілікті климат

2. орманды дала климаты

3. субэкваторлық климат +

4. тау климаты

5. тайга климаты

16. Дала климатында жыл бойына түсетін жылдық жауын - шашын мөлшері ..... .

1. а 200—300 мм,

2. а 500 — 600 мм

3. а 250—450 мм +

4. а 600—1000 мм

5. а 300—600 мм

17. Қысы қатаң, жазы ыстық, жыл маусымдары анық байқалатын континентті климат .....

1. тау климаты

2. тайга климаты

3. субтропиктік климат

4. дала климаты +

5. тропиктік климат

18. Жазы ыстық, қысы жылы, ылғалды Оңтүстік Европадағы, Солтүстік Африкадағы, Алдыңғы Азиядағы субтропиктік зонаның батыс бөлігіне тән климат .....

1. тау климаты

2. тайга климаты

3. ылғалды субтропиктік ормандар

4. Жерорта теңіздік климат +

5. тундра климаты

19. Жыл маусымдарында тұрақты жел муссон ауысып отыратын климат .....

1.тайга климаты

2. тундра климаты

3. муссондық климат +

4. ылғалды субтропиктік ормандар

5. тау климаты

20. Муссонды климатта жыл бойына түсетін жылдық жауын - шашын мөлшері ..... .

1. а 200—300 мм,

2. а 500 — 600 мм

3. а 250—300 мм.

4. а 600—1000 мм +

5. а 300—600 мм

21. Қысы жылы, жазы ыстық 25° - 40° солтүстік және оңтүстік ендіктерді қамтитын климат .....

1. муссондық климат

2. ылғалды субтропиктік ормандар +

3. тау климаты

4. тайга климаты

5. тундра климаты

22. Солтүстік Америка, Европа мен Азияның солтүстік бөлігі шегіндегі климат .....

1. субтропиктік климат

2. муссондық климат

3. тайга климаты

4. тундра климаты +

5. тропиктік климат

23. Жер бетіндегі антициклон басым ең суық климат ..... байқалады.

1. Жерорта теңізінде

2. Антарктидада +

3. Сібірде

4. Оралда

5. Солтүстікте

24. Шөл мен шөлейтке тән климат .....

1. тропиктік климат

2. субтропиктік климат

3. аридтік климат +

4. тундра климаты

5. тайга климаты

25. Солтүстік Қытай, Корея, Жапонияның солтүстік жартысына, Сахалиннің оңтүстігіне тән климат .....

1. қоңыржай ендіктің муссондық климаты +

2. тайга климаты

3. субтропиктік климат

4. тропиктік климат

5. муссондық климат

26. Ылғалды субтропиктік ормандар климатына түсетін жылдық жауын - шашын мөлшері .....

1. а1000 мм +

2. а 1100 мм

3. а 1200 мм

4. а 1300 мм

5. а 1400 мм

27. Сахара, Намиб, Аравия, Атакама (Оңтүстік Америка), Австралияның орталық шөлдеріне тән климат ..... .

1. қоңыржай ендіктің муссондық климаты

2. тайга климаты

3. субтропиктік шөл климаты +

4. тропиктік климат

5. муссондық климат