Артериальді гипертензияның қауіп қатер факторлары

Ішкі органдардың барлық ауруларына өзгерген немесе модифицирлеуші, сондай-ақ өзгермеген немесе модифицирлемеуші қауіп қатер факторлары дамиды. Артериальді гипертонияның дамуына әсер ететін факторлар – модифицирлеуші және біз әсер ете алмайтын – модифицирлемеуші. Сол туралы айтайық.

Өзгермейтін қауіп қатер факторларға жатады:

Тұқым қуалаушылық – егер туысқандар арасында гипертониялық ауруы бар науқастар болса, яғни осы ауруға бейім адамдар.

Жынысы ер болса – артериальді гипертонияға әйел адамдарға қарағанда ерлер бейім болады. Әйел адамдарды әйел жыныс гормондары қорғап тұрады, эстрогендер, гипертониялық аурудың дамуына жол бермейді. Бірақ мұндай қорғау ұзаққа созылмайды. Климактериялық кезең келгенде, эстрогендердің қорғау әсері бітеді және әйелдер ауру бойынша ерлермен теңеледі және олардан асып кетеді.

Өзгерген қауіп қатер факторларына жатады:

Дене салмағының жогарлауы – дене салмағы жоғары адамдарда артериальді гипертонияның дамуы жоғары болады;

Қозғалысы шектелген адамдар – басқалай айтқанда гиподинамия, отырып өмір сүру және физикалық активтілігі төмен болса семіздікке алып келеді, кейін гипертония дамуы мүмкін;

Ішімдік ішу – ішімдікті мөлшерден тыс қабылдаса артериальді гипертонияға алып келеді. Ішімдік заттарды қабылдамаған дұрыс. Организмде этил спирті көп мөлшерде дамиды. Қызыл виноны қабылдау кейбір зерттеуушілердің айтуы бойынша жүрек қан тамыр жүйесіне қолайлы әсер етеді. Бірақ виноны көп мөлшерде қабылдау – алкоголизм ауруына алып келеді.

Тағамда көп мөлшерде тұздың болуы – тағамға тұз көп қосылса қан қысымының жоғарлауына алып келеді. Тағамға: 4,5 грамм немесе бір шай қасығы.

Балансты емес тамақтану атерогенді липидтердің мөлшерден тыс болуы, семіздікке және II типтегі диабеттің үдеуіне алып келеді. Атерогенді, яғни «атеросклерозды жасайтын» липидтер көп мөлшерде барлық жануарлар майларында, етте болады әсіресе шошқа, қой етінде.

Шылым шегу тағы бір қатерлі фактор артериальді гипертонияның дамуында және оның асқынуларында. Нникотин және табактың түтіні, создают постоянный спазм артерийлердің тарылуын шақырады, артерийлер қатаяды, осының салдарынан тамырлардағы қысым жоғарлайды.

Стрестер –симпатикалық нерв жүйесінің активациясына алып келеді, ол организмнің барлық жүйесінің активатор функциясын орындайды соның ішінде қан тамыр жүйесінің. Сондай-ақ қанға прессорлы немесе артерийлердің тарылуын шақыратын гормондар түседі. Осының барлығы шылым шегу сияқты артерийлердің қатаюына және артериальді гипертонияның дамуына алып келеді.

Түстің қатан бұзылыстары түггнгі апноэ, немесе қорылдау. Қорылдау көптеген ерлерде және әйелдерде кездеседі. Ол кеуде және іш қуысындағы қысымды жоғарлатады. Осының барлығы тамырлардың тарылуына әкеледі, салдарында артериальді гипертония дамиды.

Артериальді гипертензияның себептері

Аурудың себебі әлі белгісіз 90-95% науқастарда – бұл эссенциальді (яғни біріншілік) артериальді гипертения. 5-10% жағдайларда артериальді қысымның жоғарлауы – бұл симптоматикалық (немесе екіншілік) гипертензия.

Симптоматикалық (екіншілік) артериальді гипертонияның белгілері:

бүйректің біріншілік зақымдалуы (гломерулонефрит) – жиі екіншілік артериальді гипертонияның белгісі.

бір жақты немесе екі жақты бүйрек артерияларының тарылуы (стенозі).

қолқаның коарктациясы (туа пайда болған тарылу).

феохромоцитома (бүйрек үсті безінің ісігі, адреналин және норадреналин шығарады).

гиперальдостеронизм (бүйрек үсті безінің ісігі, альдостерон шығарады).

тиреотоксикоз (қалқанша без функциясының жоғарлауы).

этанолді қабылдау (винді спирт) тәулігіне 60 мл.

Дәрілік заттар: гормональді препараттар (соның ішінде пероральді контрацептивтер), антидепрессанттар, кокаин және т.б..

Ескерту. Егде жастағы адамдарда жекеше систолалық артериальді гипертензия байқалады (систолалық қысым > 140 мм с.б. және диастолалық қысым < 90 мм с.б.), бұл тамырлардың қатаңдығының төмендеуіне байланысты.