- Сурет. Білдекті 2 всі бойнша балтау сұлбасы: 1 - қуыс құлақ; 2 - қондырғы элемент.
Бұл кезде айналдырықгының кесігінен тірекке дейінгі ара қашықгық Ь + һ болады, һ - құыс құлақгың қалындығы. Өстің және айналдырық кесігінің анықгалған координаттық орын У- жағдайларын СББ құрылғысына орналастырады да, айналдырық бастапқы нүктеге қайтарылады.
СББ бар білдектер үшін кесілетін инструменттер (кескіш, бурғы, жоңге# т.6.) жоғары төзімділіктегі стандартпен белгіленген құрылғылар қатарьшан ұсьшылады. Басқаларға қараганда бұл білдектерде қолданатын инструменттердің материалдары анағұрлым қымбатырақ жэне жоғары режимде кесу мүмкіндігін қамтамассыз етеді.Мұның өзі тәжірибе жүзінде дәлелденген, әрі пайдалы СББ бар білдектер үшін (бұрғылау- кеулеу- жөңғылау тобындағы) инструменттік жабдықгар (кескіш жэне көмекші инструмент) 3.6-суретте көрсетілген.
' Инструментгің тиімді траекториясын құру СББ бар білдектерде өңделетін дайындамалардың техналогиясын эзірлеу кезіндегі негізгі мэселелердің бірі болып табылады. Инструменттердің жұмыстық қозғалыстары тазалау жүрістерінде дистанция эквиваленттігі (эквидистант) бойынша іске асырылады. Эквидистанта харектері инструментгің кесетін бөлігі мен дайындалған бөлшектің формасында қайталанады. (3.7- сурет) Эквидистанта геометриялық элеметгерден қалыптастырылады (түзулер кесінділері, доғалар, шеңберлер, басқа да қыйсық сызықтардың екінші жэне жоғары қатарлары), бір геометриялық элементтен екіншіге ауысатын нүкте тірек нүктесі болады.
Білдекке кіргізілетін бағдарламада эквидистанта тірек нүктедерінің координаттарымен беріледі. 3.7 -суретге өндеу кезіндегі жоңғының қозғалысы бойынша эквидистанта көрсетілген.
Қосымша қозғалыстарды жобалағанда мынаны ескеру керек: өнделетін беттерге инструментті қояды жэне алып кетерде ол қосымша қозғалыстардың арнайы траекториялары бойынша іске асырылады (жанасу сызығы бойынша қосымшадан жұмыстық жүріске ауысарда дер кезінде кесуге кіруді қамтамасыз ететін); кесу кезінде тосыннан берілісті өзгертуге немесе жоңғыны тоқтатуга
юлшйды, себебі бұл кезде оңдейтін бетті бүлдіріп алуға болады; қосымша журктердіц үэындыш аз мөлшерде болуы керек; қайталанатын аймақта еаңшіаулардың өңдеу дәлдігіне эсерін жою үшін қосымша түйін тәрізді ауыспалар қарастырылады (3.8- сурет, а).
ІСонусты беттерді өңдеу кезіяде инструменттің кесетін ұшында (жүзінде) оның формаларды қалыптастыратьш нүктелерінің ығысуына байланысты тірек зіүкіелерінің координаітарының (3.8 -сурет,б) мэндеріне түзетулер ішгізіледі, ол мынандай реттермен есептеліп жүргізіледі.
'і.б- сурет. СББ бар білдектер үшін отсгрумөвгггік жабдықтар түрлері: а- бурғы; б - мккрореттеуші кескіш; в - қашау; г - цангалы патроны бар шеткі (соңғы) жоңғы; д -
"3.7 - сурет. Ортүрлі отструменттердің эквидистантасы: I - өңделетін дайындама; П - өңделетін беттер мен эквидистанта бойьташа жоңғы центірінің қозғалысының траекгориясы; 1 — 6 - тірек нүктелері.
3.8 В сурет. а) - тік жэне сүйір бұрьшггы инструмеит траскториялары (1- 2 тірек нүктелері I
б) түэеуге керек тірек нүктелерінің координатгарының есебі үшін сүлба.
1. 2и=2з+Чи»8|; Х„=х,;
2. 2, = 2,; Хй = Х,-Чв(1-*В^г).
Мұндагы 2,Х,Ч-өлшемдер, мм; индекс «з»-дайындаманыкі; «и»- инструменттікі. Траекторияның эрбір бөлігі үшін тірек нүктелерінің кординаттары бойынша айырма анықталады: ДХі=Хі - Хі-1; Д2= 2І-2І-1. Егер қажет болса Хі мен 7л импульс санына айналдырылады. Кесу режимін есептеу белгілі әдіс бойынша қажетті төзімділік аралығын қамтамасыз ете отырып жүргізеді.
Технологиялық қүжаттарды дайындау кезінде дайындамаларды өңдеудегі істер жобаланады және сұлба дайындалады. Ол үшін өңдеу эскизінің сызбасы жасалады, базалар көрсетіледі, тірек нүктелері көрсетіледі, өңдеу контуры (жіңішке сызықпен) анықталады және кесетін, көмекші инструменттер көрсетіледі. Токарлық операция үшін баптауға мысал ретіндегі сүлба 3.9-суретте көрсетілген.
3.9- сурет. Токарлы білдекте өңцеу кезіндегі бадтау сүлбасы.