Өңдеу қателіктері.

СББ бар білдекте өңдеу кезінде өзіне тән (сфецификалық) қателіктер болады. Оған жататьгадар аппроксимациялық және интерполяциялық қателіктер. Олар қисық сызықты контурларды өңдеу кезінде басқаратын бағдарламаны (ББ) дайындау стадиясында-ақ (саты)пайда болады.

Аппроксимациялық қателік деп - өңдейтін профильдегі тірек нүктелерінің арасындағы қисық сызықты контурды соған жақын түзу немесе қисық сызықты контурмен айырбастағанда (алмастырғанда) пайда болатын қателікті айтады (СББ қондырғысында болатын). СББ құрлысында болатын контурлық қозғалыстарды басқаратын жүйеде алмастырудЫ математикалық тұрғыда қамтамасыз етуге болатындықган іске асырылады. Қазіргі кездегі СББ - дағы құрылғыларда сызықтық және дөңғелек айналымдық интерполяция бар, олар жұмыс атқаратын құралдардың түзу немесе шеңбер доғасы бойынша қозғалысын қамтамасыз ете алады.(3.10-а-сурет).

рщ суретге АВ бөлігіндегі қиеық сызықш бетті тұзу кесіндімен-1 алмастыру _і(сш.ықгық аппроксимацим) көрсетілген және шеңбер доғасымен -2 (дөңгелек тщюксимация) кескінделген. Суретте аппроксимациялар қателіктері - «а» I таза геометриялық мәя екені көрініп тұр. Оны А мен В -ны қалаганыңіщ жақ?лң/цагга отырып азайтуға болады (бағдарланатын бетте тірек нүктелерінің саньхн көбейте отырып). Сфераяық, кеністік, конустық, цилиндірлік және торо тәрЬді беттерді өңдеу кезінде бул қателіктер нөлге тең болады.

Интерполяциялык қателік сатылы сызықгардың қисық кесінділері мен шшроксимадияльщ түзулерді алмастыру нәтижесінде пайда болады. Ол СББ бар білдек жетектерінің жүмыс ерекшелігімен байланысты (қатаң дәлме-дәл реггілікпен жұмыс істейді және бір мезгілде іске қосыла алмайды). ЗДОлб-суретге кесе көлденең жэне көлденең (бойлық) берілістерді кезек-кезек беру бойынша пайда болған сатылы сызықтардың еңкеу және қисық ійәліктеріндегі алмастыру еұлбалары көрсетілген. Мүның нэтижесінде Ир .тасерполяция қателігі болады. Оның ең аз мәні сатының биікгігі білдек даскреті д-ден аспаган жағдайда болады. (д -жетектің жұмыс нәтижесіндегі ең 8 МУНІ).

3.11 Сурет. Позицияландьфу қателігі.

СББ бар білдектен ББ көшірмесш алу кезінде жұмыс атқаратын қүралдардың хюзицяланулардың қателіктері пайда болады, ол кәптеген факторларга байканысты: қозгалатын массаға (үстел дайындаумен); қозгалу жылдамдығына; кері (қайта) байланыс түріне; берілген орын жағдайға байланысты қабылдангаи эдіске; беріліс жетегінің жасалуы мен жұмыс дәлдігіне; т.с.с.. Позицияландыру қатеііікгері жүйелі және кездейсоқ қүрамдардан түрады.

.і

11. а-суретте жүйелі Л_поз және кездейсоқ қателіктер жүмыс құралдарының бір нүктеден екіншіге «А» мәніне (кәптеген «п» қозғалыстарда) қозғалысы көрсетілген, ал 3.11-б-суретте — жүмыс қүралдарының қозғалыстарына байланысты берілген. Мүндағы позицялау қателігінің кездейсоқ қүрямм жылжитын жолға байланыссыз екенін көруге болады. Жүйеді қүрамадағы өзгерістерді айқын көруге болады. Қазіргі СББ жүйелері 3.11-б-сурет бойынша келтірілген нәтижелерге сүйене отырып Д_ПОз~ДЬ) заңдылығындағы өзгерістерді анықтауга мүмкіндік береді жэне оларды СББ қүрлысына енгізуге болады. Бұл кезде СББ жүйесі жұмыс құралының қозғалысындағы қателіктердің толығымен есесін қайтаруды қамтамасыз етеді. СББ бар білдектер форманың, кейбір жағдайда өзара орналасуларының қателіктерінің есесін қайтару мүмкіндігіне де ие, ол үшін ББ-ға бұрмалаудың алдын алатын қүрылғы енгізіледі. Мұның 3 әдісі бар: 1) берілген беттердегі жұмыс үпгін инструмент қозғалысының траекториясын бүрмалаудың алдын алу; 2) жүмыстық берілісті мақсатты түрде өзгерту; 3) тереңдікті мақстш түрде өзгерте отырып жону (кесу). Бірінші әдәстің мағынасын мысал келтіріп қарастырып көрейік. Айталық бетті жасаушылардың формасы (бізге қажетті)

12. суретте көрсетілген қисық сызыққа-1 сәйкес болсын.

3.12- сурет. Инструмент қозғалысының траекторисының бұрмалауының алдын алу.

Мәні А(2 ) функциясымен айқындалатын өңцеу кезінде форманың қателігі орын алады. Сондықтан бетгі жасаушылардың нақты формасы бүрмалаудың алдын алмастан бұрьга қисық сызыққа -5 сәйкес келеді. Мағынасы мынадай: ББ дайындау кезінде форма қателігінің мәніне сәйкес мэнді инструмент қозғалысының траекториясының бұрмалануьгадай егіп алады, яғни ол формасы жагынан қисық сызыққа-3 сәйкес болу керек (қисық сызық-5-тың айна арқылы қарағандағы көрінісіндей). Бұрмалауды нақтылы бағдарлау инструменттің сатыпы қозғалысының (қисық сызық-2) 3-ші қисық сызықта орналасқан траекториясы. Осының нәтижесінде бұрмалауды ескере отырып өңцепяяш М кейін беттің нақты профилін көрсететін (геометриялық) қисық-4 болады.