1. Оқушылардың оқу әрекеті мотивтерін қалыптастыру бойынша тәжірибелік-эксперименттік жұмыстар мазмұны
Зерттеу базасындағы оқу-тәрбие жүйелерінің ұйымдастырылуына және зерттеу әдістемелеріне сипаттама
Эксперименттік топта барлығы 15 оқушы. Оның ішінде 14 қыз және 1 ер бала.
Зерттеу әдістемелері ретінде студенттерге арналған төмендегідей оқуға мотивацияны зерттеу әдістемелері алынды: «Оқушылардың оқу мотивациясына арналған диагностика».
Бұл әдістеме оқушылардың оқу орнындағы оқуға деген қызығушылығы мен оқу мотивациясын сипаттайды.
Зерттеу нәтижесі:
Кесте 1. «Оқушылардың оқу мотивациясына арналған диагностика» әдістемесінің нәтижесі
Шкалалар |
Балл |
% |
1.оқу –танымдық мотив |
25 |
28% |
2.Кәсіптік мотив |
21 |
23% |
3.Қашу мотив |
18 |
20% |
4.Коммуникативтік мотив |
11 |
12% |
5.Әлеуметтік мотив |
8 |
9% |
6.Престиж мотиві |
7 |
8% |
Сурет 1. «Оқушылардың оқу мотивациясына арналған диагностика» нәтижесінің диаграммасы.
Әдістеме нәтижесінде оқушылардың оқу-танымдық мотивациясы басқа шкалаларға қарағанда 28%-ды алып отыр. Бұдан біз оқушылардың оқуға деген мотивациясы кәсіптік, әлеуметтік, престиж мотивтеріне қарағанда қазіргі заман талабымен маңыздырақ болып отыр.
Екінші орында кәсіптік мотив 23% ,бұдан шығатыны оқушылар оқу барысында өздерінің мамандықтарына, болашақ кәсібіне бағытталғандығын көруге болады.
Қорытынды
Мотив дегеніміз – адамды белгілі бір іс-әрекетке итермелейтін сыртқы не ішкі түрткі болса, оқу әрекетінің мотивтері дегенде – оқушының оқуға жағымды қатынасын қалыптастыратын, оқу материалын сапалы, белсенді түрде игеруге итермелейтін сыртқы және ішкі ықпалдар деп түсінуге болады.
Мотивация, соның ішінде оқу іс-әрекетіне деген мотивацияны арттыру мәселесімен психологтар көп уақыттан бері айналысып келеді. Аристотель, Гераклит, Демокрит, Лукреций, Платон, Сократ секілді ежелгі философтардың еңбектерінде-ақ адам іс-әрекетінің мотивациясы туралы көптеген ой-пікірлер, теориялар пайда болды. Бертін келе көптеген психолог, педагогтар адам іс-әрекетінің мотивациясы, оқу іс-әрекетінің мотивациясы жөнінде өз пікірлерін қалдырды.
Қазіргі ғылым мен техниканың даму деңгейі адамзат баласынан ғылымға көп көңіл бөліп, өзін-өзі дамыту, тәрбиелеумен шұғылданып, қоғам талаптарына сай жауап беруді қажет етеді. Жалпы адам ересектеніп, жасы ұлғайған сайын әрбір іс-әрекеттің мән-мағынасын, маңызын түсініп, мақсатты түрде өз ерік-жігерін жұмсау арқылы жұмыстанса, мектеп жасына дейінгі балаларда әлі де оқудың маңызын толық түсініп, мақсатты жұмыстана білу дағдысы қалыптаса қоймаған. Десек те, мектеп жасына дейінгі балалар оқудың, кейбір пәндердің өмірдегі маңызын түсінеді. 5-6 жастағы балаларды оқытудағы сабақтардың түрлендіріліп, көрнекілік қолдану, дидактикалық ойын түрінде өткізілуі, топ ішіндегі жағымды эмоционалдық қарым-қатынастың қалыптасқандығы, мұғалімнің топ оқушылары алдындағы беделі және кәсіби шеберлігі, паралингвистикалық, экстралингвистикалық құралдарды орнымен қолдана білуі, сабақтардың жұп және топтық жұмыс түрінде өткізілуі балалардың оқуға және жалпы мектепке деген оң мотивациясының қалыптасуына және артуына өз ықпалын тигізеді. Сонымен қатар оқудың маңызын түсініп, мектеп оқуына деген жағымды, оң мотивацияның қалыптасуы мен артуында ата-ана, баланың қоршаған ортасының, бұқаралық ақпарат құралдарының тигізетін әсері де орасан зор.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Ананьев Б.Г. Психология педагогической оценки. «Избранные психологические труды» кітабынан. М., 1980. т. ІІ. 358 б.
Амонашвили Ш.А. Здравствуйте, дети!. М., 1983. 209 б.
Ахметов К.Е. Менеджмент негіздері .А., 1993. 362.
Ахметов Н., Хайдаров Ж. Теория и технология игры. А., 1998. 295 б.
Бабанский Ю.К. Как оптимизировать учебный процесс. М., 1978. 256 б.
Бап-Баба С.Б. Жалпы психология. А., 2003. 273 б.
Бодалев А.А., Криволап Л.И. О воздействии стиля общения педагога с учащимися на их эмоциональный опыт. – «Проблемы общения и воспитания» кітабынан. Тарту, 1974. ч. 1, 248 б.
Божович Л.И. Изучение мотивации поведения детей и подростков. М., 1972. 312 б.
Божович Л.И. Личность и ее формирование в детском возрасте. М., 1968. 464 б.
Боровский В.М. Введение в сравнительную психологию. М., 1927.
Вереникина И.М. Проблемы возрастной и педагогической психологии. М., 1995. 221 б.
Власова Н.Н. Изучение особенностей доминирования мотвов у детей младшего школьного возраста. Вопросы психологии. 1977. №1.
Войтонис Н.Ю. Проблемы мотивов поведения и ее изучение. М., 1929.
Войтонис Н.Ю. Экспериментальное изучение генетически первичных форм мотивации поведения: Инстинкты и поведения. М., 1935. 257 б.
Выготский Л.С. Жоғарғы психикалық функциялар дамуының тарихы. М., 1984. 453б.
Герцен А.И. Предисловие к книге. М., 1958. 58 б.
Григорович Л.А. Педагогическая психология. М., 2003. 313 б.
Гусева Г.Г. О соотношений «знаемых» и реальных мотивов учения у младших школьников // Воспитание, обучение и психическое развитие: Тезисы научных сообщений советских пихологов к IV Всесоюзному сьезду Общества психологов. Ч. З. М., 1983. 354 б.