2. Тұлға құрылымы

Тұлғаның құрылымын қарастырайық. Бұған әсіресе мүмкіншіліктерді, темперамент, мінез, сезім, әлеуметтік орын кіреді.

Енді Р.Мейли мен Р. Факторный сөздері бойынша келесі сипаттамаларды қарастырайық. Тұлғаны факторлы анализдеу\\

индивидуалды айырмашылықтардың психологиасы.:

• Өзіне сенімділік – сенімсіздік

• Интелектуалдылық – білімсіздік

• Ойдың жетілуі – ойдың жетіспеушілігі

• Сабырлық – мінезділік

• Жұмсақтылық – қаталдық

• Шыншыл – аутизм

• Көңілділік – көңілсіздік

• Экспрессивті – емес

• Қызығушылықтың кеңдігі –қызығушылықтың болмауы

• Сезімтал – суық жүрек

• Шыншыл – өтірікші

• Көңілді – көңілсіз

• Тәуелсіз тәуелді

• Өзін өзі ұстай білетін адамдардың психологиалық сипаттамаларына жатады: өмірге шыншылдықпен қарау, өмірден тыс болып жатқан мәселерге болу, тек көбінесе ішкі өмірге көңіл бөлу, шығармашылық қасиеттерді жетілдіру, басқа адамдардың жағдайына көңіл бөле білу, өмірді терең түсіне білу. Өмірге объективті көзбен қарай білу; өзінің өмірлік тәжірібиесіне сүйене білу; әрбір жағдайда тура және рас айта білу; істеген ісіне жауап беру.

3. Тұлғаның қалыптасуымен дамуы.

Тұлғаның қалыптасуына нақты жақтан қарайық. Алдымен бұл жағдайдың дамудың қарапайым түрін елестетейік. Қазіргі заманғы психология тұрғысвынан қарағанда, тұлғаның қалыптасуы қоршаған адамдармен өмірлік тәжірібиені өзіне сіңіру, қорыту жолымен жүреді. Нақты тұлғаға қатысты тәжірібие – адам өмірінің құндылықтарға деген жүйелік көзқарас: оның өмірлік бағыты, тәртібі, басқа адамдарғаа және өзіне деген қатынас және т.б. бұлардың барлығы әртүрлі формаларда сақталып қалған – философиалық, этикалық, әдеби және көркем өнерлерде, заңнамаларда, әлеуметтік көзқарастарда...

Бір жағынан қарасақ тұлғаның қалыптасуы ол қоршаған ортамен өмір бойы алынған тәжірібиені өзіне сіңіруді айтады, алайда бұл процесс ерекше болып келеді. Ол алынған тәжірібиені қорыта білу, оны қолдана білуден ерекшеленеді. Жаңа мотивтер тәжірібиені қорытқан кезде емес, өмірде ғана пайда болады. Бұл процесс тек өмірде ғана жүзеге асады. Көбінесе ол эмоцианалды кей жағдайларда субъективті толымды болып келеді. Тұлға болып тумайды тұлға өмір жолында қалыптасатындығына барлық психологтар келіседі.алайда бұл процесстің қандай заңдылықтарға бағынатындығы жайлы ойлар әртүрлі.егер адамның қалыптасу процессіне қатысты бала шағы деп айтса, онда ол дұрыс болады, себебі бұл уақыт тұлғаның қалыптасуымен тығыз байланысты. Өмірден алынған жеке сипаттамалар, мінез құлықтар көбәнде жастық шағында болады, тек өмірден алынған тәжірібиеден басқа және оның барлығы белгілі уақыттан ерте пайда бола алмайды. Жастық шағында адамның мотивациалық, инструменталды және стильдің белгілер қалыптасады. Бірінші, адамның қызығушылықтарына байланысты, яғни өмір алдна қойылған мақсаттары негізгі қажеттіліктер мен мотивтер. Инструменталды бағыт, бұнда адамның мақсатына жету үшін қажет ететін заттарды атайды, ал стильдік адамның мінез құлық параметірлерін, өзін өзі ұстау түрі жатады. Мектепті бітірген соң, адаммен жинақталған тәжірібиелер мен сипаттамалар белгілі мөлшерде сақталып қалады. Тұлғаның жастық шағында дамуы көптеген социалды инстутиуттардың қатысуымен жүреді:отбасы, мектеп, мектептен тыс орындар, және бақ-тың, баланың басқа адамдармен тікелей әсерімен жүреді. Тұлға деген не деген сұраққа барлық психологтар әртүрлі жауап береді, осыдан тұлға деген феноменінің қиындығы көрсетіледі.