1.3.3Вакуумды колоннаның конденсациялы-вакуум түзілу жүйесі

Вакуумды колоннадағы берілген вакуум тереңдігі конденсациялы-вакуум түзілу жүйесі (КВТ) АВТ қондырғысының бу конденсациясы жолымен, колоннаның жоғарғысымен кететін және газ бен будың конденсацияланбайтын эжектрленуі (сулы бу, H₂S, CO₂, шикізаттың термиялық бөлінуінің өнімдері және жеңіл фракциялар мен КВТ тығызсыздығынан өтетін ауа) түзіледі.

АВТ заманауи қондырығысының конденсациясы – вакуум түзілу жүйесі конденсация жүйесінен, вакуумды сорап жүйесіне, барометриялық құбырдан, газосеператордан және конденсат жинағыштан тұрады.

Тәжірбиеде будың конденсациясы үшін келесі екі әдісті қолданады:

а) вакуумды колоннаның секциясынан жоғары ректификациямен конденсациясы:

- жоғары циркулияциялық бірігу (ЖЦБ) немесе

- өткір бүріккіш (ӨБ);

ә) колоннада емес конденсатор-тоңазытқыш шығаруындағы ректификациялық конденсация:

- сұйық немесе аумен жылуалмастырудың беттік типі (ЖБТ);

- сумен немесе газойльмен араласатын барометрлі типі (БКА) хладогент және абсорбент рөлін атқарады;

- булы эжекторлардағы сораптарды (БЭК) судың саты аралық конденсаторларында орналасады.

Колоннада жеткілікті терең вакуумды құру үшін жоғарыда көрсетілген конденсация әдістерінің барлығын бір кезде қолдану міндетті емес. Сондықтан КВЖ-ға екі конденсация булы әдісін колоннаның жоғарғы секциясына қосу міндетті емес, осы мақсатта екі әдістің біреуін қолдану жеткілікті. Бірақ та ЖЦБ тиімдірек және кең қолданысқа ие, өйткені ӨБ салыстырғанда бу конденсациясының жылуын толығымен утилизациялауға, вакуум колоннасының жоғарғы жағында төмен температураны 60-80⁰С шегінде оптималдыұстап тұрып, сонымен бу мен газдың көлемін біршама төмендетуге мүмкіндік береді. Колоннада емес АВТ қондырғысының екі түрінде ректификациялық булы конденсация әдісінде араластырудың барометрлік конденсаторы, төмен гидравликалық кедергісі мен газосеператорды қолдану қажеттігі керек емес болып қалады. БКА-ның кемшілігі – айдалымдағы судың мұнай өнімімен және күкртсутекпен хладогентті қолдануда ластанады. Соған байланысты хладогент және абсорбент ретінде суытылған вакуумды газойльді қолдану перспективті болыптабылады. КВЖ-ның экологиялық талаптары заманауи жоғары өнімділікті АВТ қондырғысының беттік конденсатор-тоңазытқыштың газасеператормен қоспасында енгізіледі.

Қазіргі кезде вакуум-сорап ретінде ағынды сораптарды – бір және екі немесе үшсатылы эжекторларды сулы будағы және оның конденсациясының аралығындағысын (АЭН) қолданады. Булыэжекторлы вакуумды сораптар бірнеше принципиалды кемшіліктерге ие (жағымды әректтің төмен коэффициенті, сулы бу мен оның конденсациясы үшін суытылған судың біршама шығыны, суытылған судың және де т.б. ластануы).

КВЖ АВТ қондырығысының биіктігі 10м кем емес барометрлік құбырды қосады, ал қоршаған ортамен вакуум колоннасының арасында гидробітеуіш рөлін атқарады.

Соңғы жылдары МӨЗ-дің вакуумды колонналарында жаңа жоғары эффективті, экологиялық таза КВЖ сұйық ағынды қондырғының вакуумды гидроциркулияциялық агрегатты (ВГЦ) қолдануымен енгізеді және эксплуатацияланады. ВГЦ агрегатында будың конденсациясы және газдың суытылуы сумен емес, ол суытылатын жұмыстық сұйықпен жүзеге асырылады. Булы эжекторды вакуум түзу үшін дәстүрлі қолданысы ВГЦ агрегаттық базасы негізінде келесі артықшылықтарға ие:

- өзінің жұмысы үшін су мен будың шығымын қажет етпейді;

- экологиялық қауіпсіздікті, төмен су деңгейімен жұмыс істейді, ластанған ақаба суларды түзбейді;

- терең вакуум түзеді;

- вакуумның жоғары жағынан шығатын мұнай және газ жоғалымын толығымен алп тастайды;

- энергияны тұтыну мен шикізат колоннасына эксплаутациялық шығындарды әлдеқайда төмендетеді;

- газдарды айырғанға дейін сығуға мүмкіндік береді [6,7,8]