19. Мемлекеттік және жергілікті басқарудың қағидалары

Принципы государственного управления делятся на 2 группы: социально-правовые и организационные.

К социально-правовым относятся следующие принципы:  -демократический централизм;  -равноправие национальностей;  -плановость;  - участие масс в управлении;  - принцип законности.

Организационные принципы:  - принцип дифференциации и фиксации функций и полномочий;  - принцип ответственности в гран компетенции;  - принцип сочетания отраслевых, межотраслевых и территориальных начал в управлении;  - принцип сочетания линейных и функциональных начал при верховенстве линейных (линейное построение органа или системы органов предполагает, что у каждой нижестоящей инстанции или исполнителя имеется лишь а непосредственно вышестоящая инстанция, правомочная давать указания по всем функциям руководства. Функциональная система заключается в том, что каждой отдельной функцией управления ведает специализированная руководящая инстанция);  - принцип сочетания коллегиальности единоначалием при верховенстве коллегиальности.

Признаки административного правонарушения:  - антиобщественность - деяние, причиняющее вред законным интересам граждан, общества и государства, является антиобщественным, причем какое деяние является антиобщественным в рамках института административной ответственности - определяется законодательством;  - противоправность - заключается в совершении деяния, нарушающего нормы административного и иных отраслей права (трудового, земельного, финансового и т. д.), охраняемые мерами административной ответственности;  - виновность – т. е. содеянное было осуществлено умышленно или по неосторожности.  - наказуемость - только то деяние, за которое законодательством предусмотрена административная ответственность.

Под составом административного правонарушения понимается совокупность установленных административным законодательством признаков, при наличии которых то или иное действие либо бездействие может быть признано противоправным, виновным и повлечь административную ответственность. К составу административного правонарушения относятся: объект, объективная сторона, субъект и субъективная сторона правонарушения.

Объектом административного правонарушения является общественные отношения, возникающие в сфере государственного управления, регулируемые нормами права и охраняемые мерами административной ответственности.

Субъектом административного правонарушения является лицо, совершившее административное правонарушение. В качестве одним из основных признаков административного правонарушения выступают понятия “действие” и “бездействие”, которые образуют такое правовое понятие как “деяние”. Деяние бывает правомерным и неправомерным. Действие (в отношении административного правонарушения) - активная форма поведения правонарушителя, непосредственно связанная с невыполнением обязанностей и законных требований, нарушением запрета (например, нарушение водителями транспортных средств, правил дорожного движения). Бездействие (в отношении административного правонарушения) - пассивная форма поведения правонарушителя, непосредственно связанная с невыполнением обязанностей и законных требований (например, руководитель торгового предприятия не обеспечил наличие сертификатов на реализуемые товары, в результате чего покупатели не были информированы о происхождении товара).

Объективная сторона характеризует внешнюю сторону административного правонарушения, само деяние (действие или бездействие). Часто определенное значение в составе правонарушения имеют признаки способа, характера (неоднократность, повторность) правонарушения, места (общественное место, воздушное судно, пограничная зона) и времени (ночное) его совершения, наступивших его вредных последствий (размер вреда да иногда обусловливает применение либо административной, либо уголовной ответственности), используемых средств совершения правонарушения (транспортные средства, спиртные напитки, наркотические вещества, огнестрельное оружие).

Часто предусматриваются в составах административных правонарушений такие признаки объективной стороны, как неоднократность и повторность деяния. Неоднократность означает совершение однородного действия или бездействия более одного раза. Отсутствие однородности исключает возможность отнесения этого признака к объективной стороне административного правонарушения. Повторность - совершение одним и тем же лицом в течение года однородного правонарушения, за которое оно уже подвергалось административному взысканию. Повторность служит обстоятельством, отягчающим ответственность за совершение административного правонарушения.

Субъективная сторона - это психологическое отношение субъекта к совершенному им противоправному действию или бездействию и возможным их последствиям. Вина может быть выражена в форме умысла или неосторожности.

Основные принципы организации и деятельности местного самоуправления в Республике Казахстан

1. Основные принципы развития местного самоуправления в Республике Казахстан

В целях определения организационной, правовой и экономической основы местного самоуправления настоящей Концепцией необходимо определить основные принципы организации и деятельности местного самоуправления в Республике Казахстан, которыми должны стать:

1) самостоятельное решение населением вопросов местного значения;

2) законность, равенство прав и учет законных интересов всех жителей населенного пункта;

3) гласность и учет мнения граждан при решении вопросов, непосредственно затрагивающих интересы населения соответствующих административно-территориальных единиц;

4) соблюдение общегосударственных интересов при решении местных задач;

5) участие в решении вопросов государственного значения;

6) принцип субсидиарности, основанный на том, что вмешательство вышестоящего органа управления в действия нижестоящего допускается лишь в той мере, в какой последний допустил действия, противоречащие Конституции, законам и актам Главы государства и Правительства, проявил свою неспособность к эффективному управлению, и при наличии определенных условий, при которых такое вмешательство может считаться законным и целесообразным;

7) комплексность, этапность развития системы местного самоуправления;

8) поддержка местного самоуправления со стороны государства;

9) открытость деятельности органов местного самоуправления, их подконтрольность и подотчетность населению.

19. Аймақаралық теңсіздік және оның әлеуметтік-экономикалық салдары.

Қазақстанның экономикалық қауіпсіздік дамуының аса мүмкін қауіп қатерлеріне жататын Қазақстанның экономкикалық даму әркелкілігінің  жоғарлау қауіптері. Қауіп – қатерлеріне жататын  Қазақстан аймақтарының әлеуметтік – экономикалық даму әркелкілігінің жоғарлау қауіптері. Қауіп қатерлердіің маңызды факторлары:

-аймақтар дамуының әлеуметтік – экономикалық деңгейінде объективті бар айырмашылықтар, өнеркәсіп өндірісіндегі құрылымдық өзгерістер фонында экономикалық қатынастарда  депрессиялық, дағдарысты, артта қалған аудандардың болуы:

— Қазақстанның жеке қалаларының кәсіпорындары арасында өндірістік- техникалық байланыстардың бұзылуы;

— ҚР жеке аймақтарының арасында жан басына шаққандағы ұлттық табысты өндіру деңгейінде алшақтықтың үлкейюі;

— Ал егер қазіргі кезде Қазақстан экономикасының өсуіне байланысты жағдай кішкене өзгерген болса, аудандар дамуындағы диспропорция сақталуда.

Аймақтардың экономикалық бірігуі Қазақстан нарығының қызмет етуінің міндетті шарты. Бірақ та жеке аудандар, әсіресе табиғи – шикізат ресурстарына бай, өз артықшылықтарын біржақты қолдануға ұмтылады.

Осыдан мемлекеттің аумақтық- сараланған саясат керектігі шығады, яғни аймақтарға бірдей нарықтық жағдай жасау үшін.

Демография (грекше демос — халық) — белгілі бір халықтың, ұлттың, ұлыстың, этникалық топтың санын, құрамы мен құрылымын, аумаққа бөлінуін, өсу не кему динамикасын қоғамдық-тарихи жағдайлармен байланыстырып зерттейтін әлеуметтік ғылым саласы.

Демография адам популяциясын оның көлемі мен құрылымына сәйкес, яғни жынысы, жасы, отбасылық жағдайы және этникалық шығу тегі бойынша, сондай-ақ, осы популяцияның туу, өлу және миграция коэффициенттеріндегі өзгеруі тұрғысынан статистикалық зерттеу.^[1]

Халықтың табиғи қозғалысын демография зерттейді. Сондықтан оның көрсеткіштерін демографиялық керсеткіштер деп атайды. Олардың негізгілері - туу (туғандар саны), өлу (өлгендер саны),туғандар мен өлгендер санының айырмасы табиғи өсімді керсетеді. Егер де өлім туудан артық болса, халықтың табиғи азаюы (депопуляция) пайда болады. Демографиялық, көрсеткіштерді абсолюттік цифрлармен (жүз, мың немесе миллион адам) беруге болады, бірақ көбінесе оларды 1000 тұрғынға шаққандағы есеппен промиль арқылы (%о белгісімен) көрсетеді. Демографиялық көрсеткіш бойынша табиғи қозғалысты 2 типке бөледі: байырғы және қазіргі. Байырғы табиғи өсім 12%о-ден артық болатын, ал қазіргі өсім бойынша 12 %о-ден төмен. Халық қозғалысының бір типтен екінші типке өтуін демографиялық революция дейді.

Демографиядағы ең басты мәселе – халықтың ұдайы өзгеруін, өсу мөлшерін, дамуын анықтау. Халықтың ұдайы өзгерісі – ұрпақ алмасу, туу мен өлу, яғни табиғи жағдай арқылы жүзеге асады. Белгілі бір аймақтағы халықтың өсу мөлшерінің өзгеруі адамдардың басқа жерлерден көшіп келуі (иммиграция) мен олардың бөтен аймақтарғақоныс аударуына (эмиграция), яғни халықтың көшу-қону қозғалысына да байланысты. Сондай-ақ халық санының өзгеруі адамдардың жасына, отбасы жағдайына, балалар санына немесе білім деңгейіне, мамандығына, әлеуметтік ахуалына орай бір күйден екінші күйге, бір топтан екінші топқа ауысуына тәуелді. Кең мағынасында алғанда, халықтың ұдайы өзгерісі дегеніміз оның санының, құрамы мен орналасуының табиғи жағдайларға және миграцияның ықпалына қарай өзгеріп отыруы.Отбасының құрылуы, оның дамуы мен күйреуі демографияда дербес мәнге ие. Демографияда халықтың және оның бөліктерінің өзгеруі тек сан жағынан ғана емес, сонымен қатар сапалық тұрғыдан да қарастырылады. Мыс., белгілі бір жастағы адамдардың санының өзгеруімен қатар олардың тұлғалық дамып-жетілуі, денсаулығындағы өзгерістері де назарға алынады. Демографияда жекелеген адамдарға қатысты әр түрлі құбылыстар барлық халықтың да, сонымен бірге дербес зерттеу нысаны ретінде оның белгілі бір топтарының да жай-күйін сипаттауға пайдаланылады. Демографиялық процестердің өзара байланыстарын, олардың әлеуметтік-экономикалық құбылыстарға тәуелділігін және халық дамуының әлеуметік-экономикалық салдарын зерттей отырып, демография халық саны мен сапасы өзгерісінің заңдары мен заңдылықтарын анықтайды. Нақтылы қоғамдық ортада өтіп жатқан халық өзгерісін сол қоғам өмірінің әлеуметтік-экономикалық жағдайлары айқындайды. Демография үшін бастысы – халықтың қоғам дамуымен өзара ықпалдасуы болып табылады. Демография әлеуметтік-экономикалық процессзаңдылықтарының жалпы халықтың ұдайы өсуіне ықпалын ғана емес, керісінше халық өсімінің қоғам дамуына тигізетін әсерін де зерттейді. Әсіресе, бұл жерде еңбекресурстарының құрамы мен қозғалысының, сондай-ақ халықтың тұтынушы ретіндегі үлес мөлшерінің терең зерттелуі аса маңызды рөл атқарады. Зерттеулердің бұл саласын кейде «экономикалық демография» деп атайды. Демографияның міндеттерінің бірі – халықтың ұдайы өзгерісінің заңдылықтарын зерттеу негізінде мемлекеттарапынан жүргізілетін демографиялық саясат негіздерін тұжырымдау.

Демографиялық процестер қоғамда қалыптасқан белгілі бір әлеуметтік қарым-қатынастарға негізделеді. Сондықтан халықты зерттеуде демография саясат, экономика,медицина, математика, этнография, т.б. бірқатар ғылымдармен тығыз байланыста болады. Олардың зерттеу әдістері мен тәжірибелерін, материалдарын пайдалана отырып, демография өз тарапынан да өзге ғылымдарға қажетті деректер береді. Демографиялық процестердің өзіндік ерекшеліктері, көбінесе халықтың табиғи қозғалыстары демографияның өзіндік зерттеу әдістерін қалыптастыруға негіз болды. Олар: әр түрлі буын өкілдері үшін жас айырымы көрсеткіштерін жасау арқылы дәл сол уақыттағы даму-құлдырау заңдылықтарын көрсететін гипотетикалық ұрпақ әдісі; когорт әдісі (адамдардың нақтылы буынының дамуын зерттеу); потенциалды демография әдісі, т.б. демографияда ғылымның басқа салаларындағыдай болжамдар жасау, оларды деректер арқылы тексеру және соның негізінде ғылым қорытынды жасау қажет. Көбінесе халықтың санын ұйымдастырылған статистика жолымен есептеу әдісі қолданылады. Сондай-ақ демографиялық коэффициенттерді пайдалану, оларды салыстыру, салғастыру тәсілдері де демографияның өзіндік зерттеу әдістерінің бірінен саналады. Демография ғылымының негізін салушы – ағылшын ғалымыДж. Граунт. Ол алғаш рет Лондондағы тіркелген адам өлімдерінің бірнеше жылдық жлазбалары негізінде халық арасындағы өлудің көрсеткішін жасауға және оның заңдылықтарын анықтауға талпыныс жасаған.

Халық санының өзгеру сипатына қарай 4 сатыға бөледі.

Бiрiнші сатысы кезiнде өлiм мен туылу күрт төмендейдi бiрақ өлiм коэффициентiнің төмендеуi туу коэффициентiнiң төмендеуiнен алда болады. Сондықтан, халықтың өсiмi артады. Мұндай жағдай көптеген дамушы елдерде қалытасып отыр, ал дамыған елдер бұл кезеңнен XX ғасырдың ортасында өтiп кеттi.

Екiнші сатысында өлім минимумға жетедi де, одан төмендемейдi, бiрақ туылу төмендей бередi. Сондықтан, халық өсімі баяулайды.

Үшіншi сатысында халықтың қартаюына байланысты өлім коэффициентi артады, сонымен қатар туылудың төмендеуi баяулайды. Үшiнші сатының соңына қарай туу коэффициентi халықтың жай көбеюiнiң деңгейiне жақындайды, ал өлiм коэффициентi бұл деңгейден төмен болып қалады, себебi халықтың жастық құрамы әлi де тұрақты емес. Экономикалық жағынан дамыған елдер өтпелi кезеңнiң осы сатысына жақын.

Төртiншi сатысында өлiм коэффициентi арта отырып, туу коэффициентіне жақындайды да, демографиялық тұрақтану аяқталады.

Халықтың көші-қоны, - адамдардың бір ауданнан екінші ауданға тұру үшін қоныс аударуы болып табылады. Көші-қон (миграция) - өте күрделі әлеуметтік процесс (былай айтқанда танымайтын жерге орнығу). Бұл тек қана көшіп бару емес, барған жеріңе бейімделуің керек (мүмкін өмір сүру деңгейі ол жерде мүлдем басқаша болуы мүмкін). Осы кезде адамның жинақылығы, шыдамдылығы, кәсіпшілігі және жаңа жердің жағдайына үйренісуі байқалады. Сондықтан да халықтың көшіп қонуы - мемлекеттің даму деңгейін көрсетеді. Көші-қонның қоғамдағы рөлі ерекше орында. Ол қазақ халқының қалыптасуына, мәдениетіне, тіліне үлкен өсер етті. Бұл процеске қазір де үлкен мән берілуде:

1) Шетелдегі қандастарымыздың елге қайта оралуы (оралмандар);

2) Халық санының көбеюі және жетіспейтін жұмысшылар орнының толықтырылуы;

3) Аумақ бойынша тиімді орналастыру.

Экономикалық өсу және оның түрлері.