40. В.Шельфордтың толеранттық заңы:

А) экологиялық факторлар организмдерге біртіндеп емес әдетте бірігіп әсер етеді

В) факторлар жиынтығының ішінде қай фактор төзімділік шегіне жақынырақ тұрса,

соның ықпалы күштірек болады

С) организмнің белгілі орта факторының жағымсыз әсер ықпалына төзімділік қабілеті

Д) төзімділігі кең ауқымды организмдер барлық экологиялық факторлар жағдайында кең

таралған

Е) табиғатта толығымен бірдей оптимум мен ауыспалы күй нүктесі бар екі түр еш уақытта

кездеспейді

41. Кеңістікте бір организмнің басқалардың көмегімен орын ауыстыруы

А) муталим

В) комменсализм

С) форезия

Д) нейтрализм

Е) аменсализм

42. Күннің ультракүлгін сәулесінің әсерінен атомдық (О) және молекулалық оттегінің (О₂) арасында болған реакцияның нәтижесінде түзіледі.

А) озон

В) фреон

С) көмір қышқылы

Д) азот оксиді

Е) оттегі

43. Бір элементтің ауыр ядросы ыдырау нәтижесінде басқа элементтердің екі жеңіл

ядросын түзуі:

А) ядролық реакциялар

В) химиялық реакциялар

С) тотығу реакциялары

Д) тотықсыздану реакциясы

Е) орын басу реакциясы

44. Екі жеңілдеу ядро қосылып, басқа элементтің бір ауыр ядросын түзуі:

А) ядролық синтез

В) химиялық синтез

С) органикалық синтез

Д) бейорганикалық синтез

Е) математикалық синтез

45. Тұрақты даму дегеніміз:

А) мемлекеттің қоршаған ортаға зиян келтірусіз әлеуметтік-экономикалық дамуы

В) Адам-биосфера-қоғам арқасындағы гормониялық байланыстарды реттеу

С) Ағзалардың бір-бірімен қарым-қатынастары мен айналаны қоршаған табиғи ортасы

Д) биосфераның бүлінбеген эталонды бөліктерін сақтау

Е) тіршілік иелерінің табиғатқа және биосфераға қатысты нақты заңдылықтарын зерттеу

46. Экологияның негізгі мақсаты:

А) тіршілік иелерінің табиғатқа және биосфераға қатысты нақты заңдылықтарын зерттеу

В) биосферадағы тепе-теңдікті сақтау, оның бұзылу себептерін болжау және алдын алу

С) Адам-биосфера-қоғам арқасындағы гормониялық байланыстарды реттеу

Д) биосфераның бүлінбеген эталонды бөліктерін сақтау

Е) мемлекеттің қоршаған ортаға зиян келтірусіз әлеуметтік-экономикалық дамуы

47. Мемлекет тарапынан ерекше қорғалатын территория, оның негізгі мақсаты келешек әулет үшін табиғи кешендерді (ландшафттарды) эталон ретінде сақтау

А) саябақ

В) қорық

С) кент

Д) таулы аймақ

Е) қызыл кітап

48. Биотикалық қарым-қатынасты ата:

А) эдафикалық факторлар

В) жарық, температура

С) қысым

Д) климаттық, гидрологиялық

Е) түрішілік, түраралық

49. Құрғақшылығы шамалы, қысқа мерзімді және орташа ылғалды жерлерде өсетін өсімдіктердің экологиялық тобы қалай аталады?

А) склерофиттер

В) мезофиттер

С) ксерофиттер

Д) гидрофиттер

Е) суккуленттер

50. Судың түбінде тіршілік ететін ағзалар:

А) планктон

В) пелагос

С) нейстон

Д) бентос

Е) нектон

8-вариант

1. Ортаның климттық абиотикалық факторлары:

А) жарық, температура, ылғалдылық, қысым

В) су тұздылығы, теңіз бетінен биіктік, тұщылық

С) ауаның газдық құрамы, тұздылық, ауа қысымы

Д) температура, ауа жібергіштік, су құрамы

Е) ауа температурасы, ауа қысымы

2. Көлеңке сүйгіш өсімдіктер:

А) ксерофиттер

В) псаммофиттер

С) сциофиттер

Д) гелиофиттер

Е) галлофиттер

3. Түрлерді жаңа мекен ету ортасына көшіру:

А) интродукция

В) флуктуация

С) осцилляция

Д) миграция

Е) эмиграция

4. Түрлердің комбинациялық символдары: [-0] тең болғанда қандай түраралық қарым-қатынасын көрсетуге болады?

А) паразитизм

В) бәсекелестік

С) аменсализм

Д) жыртқыштарда

Е) комменсализм

5. Ақыл-ой сферасы:

А) гидросфера

В) атмосфера

С) биосфера

Д) тропосфера

Е) ноосфера

6. Атмосфераны ластаушы көздер бөлінеді:

А) ұйымдасқан және ұйымдаспаған

В) жасанды және табиғи

С) тұрмыстық және ауылшаруашылық

Д) газдық және қатты

Е) табиғаттық және антропогендік

7. Ауаның ¾ бөлігін құрайды:

А) көмірқышқыл газы

В) аргон

С) азот

Д) оттегі

Е) шаң

8. Баянауыл ұлттық паркі қай облыста орналасқан?

А) Солтүстік Қазақстан облысы

В) Павлодар

С) Қарағанды

Д) Алматы

Е) Ақмола

9. Мутуализм дегеніміз не?

А) бір немесе бірнеше түрге жататын организмдердің өзара қорек, тұрағы т.б. ресурстардың жетіспеушілік жағдайындағы қарым-қатынастардың көрінісі

В) әр түрге жататын организмдер бір-біріне қолайлы жағдай туғыза отырып, селбесіп тіршілік етуі

С) екі түрге жататын организмдердің кеңістікте бір-біріне еш бір зиянын тигізбей керісінше, селбесіп пайдалы тіршілік етуі

Д) жануарлардың орын ауыстыруы арқылы тұқымдарын кеңістікке тарату құбылысы

Е) бір түрдің өкілінің екінші бір түр өкілін қорек немесе тіршілік ортасы ретінде пайдалану арқылы тіршілік етуі

10. Өлекселердің органикалық қосылыстарымен қоректенеді:

А) продуценттер

В) редуценттер

С) өсімдіктер

Д) консументтер

Е) афтотрофтылар

11. «Өсімдік-қоян-түлкі» қоректік тізбегінің компоненттерін көрсет:

А) продуцент- 1-ші ретті консумент- 2-ші ретті консумент

В) продуцент- гетеротроф- редуцент

С) афтотроф- гетеротроф- редуцент

Д) редуцент- консумент- продуцент

Е) продуцент- концумент- редуцент

12. Толеранттылық нені білдіреді:

А) идиоадаптация

В) адаптация

С) акклиматизация

Д) ағзаның тұрақсыздығы

Е) ағзаның факторлардың әсеріне төзімділігін

13. Биосфера ол:

А) литосфера

В) жердің тіршілік қабаты

С) стратосфера

Д) атмосфера

Е) гидросфера

14. Ортаның фитогендік биотикалық факторы:

А) Вирустар мен бактериялар

В) жан-жануарлар

С) жасыл өсімдіктер

Д) қоршаған орта

Е) адамзат

15. Экожүйеде негізгі бірінші трофикалық деңгейді қалыптастыратын организмдер:

А) редуценттер

В) продуценттер

С) бірінші қатардғы консументтер

Д) екінші қатардағы консументтер

Е) үшінші қатардағы консументтер

16. Биоценоз _________________ қалыптасады

А) фитоценоздан

В) зооценоздан

С) фитоценоз + зооценоз + микробоценоз + микоценоздан

Д) фитоценоз + зооценоздан

Е) микробоценоздан

17. Иониттер көмегімен қалдық суды тазалау:

А) коагуляция

В) ион алмасу

С) тотығу

Д) нейтрализация

Е) тұну

18. Паразитизм бұл -:

А) бір түрдің екінші түрді қорек және мекен ортасы ретінде пайдалануы

В) бір территория көлемінде басқа биоценозбен ауысу процесі

С) қоршаған ортаны ластаудан қорғауға арналған жұмыстар жиынтығы

Д) экологиялық системада тепе-теңдікті сақтау

Е) қоршаған ортаның тазалығы

19. Антропогенез бұл -:

А) тазалағыш аппараттарды қолдана отырп қоршаған ортаны қорғау

В) адамның қызметі нәтижесінде табиғат компоненттерінің өзгеріске ұшырауы

С) биосфера мен атмосфераны ластаудан қорғау

Д) жалпы таралу аймғына сй біріккен тірі ағзалар жинағы

Е) экологиялық жүйеде тепе-теңдікті сақтау

20. Мінез-құлық құрылымы -:

А) этологиялық құрылым

В) эмиграция

С) түрлі жыныстар дараларының арақатынасы

Д) жыныс арқылы даралардың арақатынасы

Е) иммиграция

21. Жердің сулы қабаты

А) атмосфера

В) гидросфера

С) биосфера

Д) жердің газдық қабаты

Е) тірі организмдер мекендеген жердің беті

22. Даралар саны, жастық құрамы, туу, өлім

А) морфологиялық ерекшелік

В) популяцияға тән белгі

С) анатомиялық ерекшелік

Д) қоршаған ортадан бөлектену

Е) физиологиялық ерекшелік

23. Биолюминесценция бұл - :

А) жойылып бара жатқан өсімдіктер түрлері

В) қалпына келген түрлер

С) тірі ағзалардың денесінен жарық шығару құбылысы

Д) пйдаланатын табиғи заттар мен табиғи күштер

Е) өнеркәсіптік шикізат

24. Ластайтын заттар

А) вирустар

В) қарапайымдылар

С) жануарлар - паразиттер

Д) поллютанттар

Е) өсімдік – жыртқыштар

25. Гетеротрофтар бұл -:

А) өсімдікпен қоректену типі тән ағзалар

В) жануарлармен қоректену типі тән ағзалар

С) паразит өзінің иесін қоректендіреді

Д) басым түрлерді пайдалану

Е) аралас қоректену типі тән ағзалар

26. Аталған ғалымдардың қайсысы толеранттық заңын тұжырымдаған?

А) В.Сукачев

В) В.Шелфорд

С) Г.Гаузе

Д) Коммонер

Е) В.Вавилов

27. Бір организмдер жиынтығының екінші организмдер жиынтығын белгілі бір реттілікпен алмастыруы:

А) популяция

В) рекреация

С) литороль

Д) сукцессия

Е) меморация

28. Таусылмайтын табиғи ресурстар:

А) жер асты байлықтары

В) топырақ

С) жануарлар дүниесі

Д) өсімдіктер дүниесі

Е) космостық, климаттық, су

29. Қазақстан территориясында болған ең ірі әскери ядролық сынақ полигоны:

А) Капустин Яр

В) Тайсойған

С) Азғыр

Д) Семей

Е) Нарын

30. Температураның ауытқуына төзімді ағзалар:

А) эвритермділер

В) стенотермділер

С) оксибионттар

Д) стенобионттар

Е) пойкилотерділер

31. Ксерофиттерге тән тіршілік орта:

А) шалғын жерлер

В) тундра

С) батпақ

Д) ыстық шөлейттер

Е) тайга

32. Популяцияның особьтарының жас аралық күйін қалай атайды?

А) генерация (ұрпақтану)

В) физиологиялық тууы

С) экологиялық тууы

Д) популяцияның особьтарының орташа өмір ұзақтығы

Е) популяцияның жас аралық құрамы

33. Флора мен фаунаның бірігуінен құралады:

А) биогеоценоз

В) апвеллинг

С) детрит

Д) популяция

Е) биота

34. Қоректік тізбектерде әр звеноның орны не деп аталады?

А) тропикалық байланыс

В) тропикалық деңгей

С) гомеостаз

Д) бәсекелестік

Е) нейтрализм

35. Гомойотермді жануарлардың қабілеті:

А) ыстық ортада мекен етеді

В) ортаның ауа-райын анықтайды

С) дене температурасы тұрақты болады

Д) бояуларын өзгертеді

Е) жарқылдайды

36. Жануарлар арқылы өсімдіктердің споралары, тұқымдарының таралуы:

А) анемохория

В) зоохория

С) гидрохория

Д) форезия

Е) сукцессия

37. Ауылшаруашылықта пестицидтерді қолдануына экологтар қарсылық білдіреді, себебі ол химиялық зат:

А) агроценозда шаруашылыққа пайдалы және зиянды организмдерді өлтіреді

В) топырақтың құрамын зақымдайды

С) қымбат тұратындықтан

Д) агроценоз өнімділігін төмен түсіреді

Е) насекомдардың популяциясына әсер етпейді

38. Қоғамның қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейді:

А) аутэкология

В) нооэкология

С) синэкология

Д) эйдэкология

Е) демэкология

39. Адам әрекеті нәтижесіндегі ластану былай деп аталады:

А) физикалық

В) антропогендік

С) техникалық

Д) екіншілік

Е) табиғи