11. Өтпелі процестер. Коммутация заңдары.

Өтпелі процесс деп-бір стационарлық күйден басқа стационарлық күйге ауысуды айтамыз. Өтпелі процестер индуктивтілік катушка және конденсаторға байланысты болады. Оларды коммутация заңы деп атайды. Коммутация-кілтті қосу немесе ажырату.

1). t= 2). t=

1). t= - коммутациядан кейінгі жағдай

2). t= - коммутацияға дейінгі жағдай

Өтпелі процестерді есептейтін негізгі әдістер:

1). Классикалық әдіс (қарапайым Кирхгоф теңдеулері арқылы токты анықтаймыз)

2). Операторлық әдіс (физ.лық шамалар арнайы бір оператор арқылы ауыстырылады, күрделі дифференциалды жне интегралдық теңдеулер қарапайым алгебралық теңдеулерге ауысады)

3). Жиіліктік әдіс (Фурье қатары арқылы айнымалы шамалар жіктеледі)

4). Дюамель интегралы арқылы есептеу әдісі (күрделі кіріс сигналды Дюамель интегралы арқылы жазамыз)

5). Күйдің айнымалы шамалары арқылы есептеу әдісі (тізбектің барлық параметрлерін анықтаймыз, оларды 3 топқа бөлеміз: 1. бастапқы,негізгі параметрлері; 2.энергия көздері параметрлері; 3.белгісіз параметрлер).

Үш топқа бөлген соң матрицалық теңдеулерді құрастырамыз, олар арылы өтпелі процестерді есептейді.

Коммутация заңдары:

1-коммутация заңы: индуктивтілік элементінде коммутацияға дейінгі t= уақытындағы – токтың мәні мәні коммутациядан кейінгі t= уақытындағы токты мәніне тең болады:

2-коммутация заңы: сиымдылық элементінде коммутацияға дейінгі t= уақытындағы – кернеудің мәні мәні коммутациядан кейінгі t= уақытындағы кернеудің мәніне тең болады:

11. Төрполюстіктер теориясының негіздері. Төрполюстіктердің классификацисы.

Төртполюстіктер деп – екі кіріс және екі шығыс қысқыштары бар тізбектерді айтамыз.Төртполюстіктердің мысалы ретінде трансформатор, күшейткіш, потенциометр және т.б. екі полюс жұптарын ажыратуға болатын электротехникалық құрылғылар жатады.

Төртполюстіктің схемасы

Классификациясы:

А) активті (құрамында активті элемент энергия көзі болса)

пассивті (активті элемент болмаса)

Б) өзара әсерлесуі бар (сызықты элементтерден тұрады)

өзара әсерлесуі жоқ (бейсызықты элементтерден тұрады)

В) сызықты

бейсызықты

Г) симметриялы( кіріс пен шығыс қысқыштарының орнын ауыстырғанда олар басқа тізбектің бөліктеріе әсер етпейді )

асимметриялы(егер вертикальды n осіне симметриялы болса)

Д) теңестірілген (егер горизонтальды m осіне симметриалы болса )

теңестірілмеген

11. Төрполюстіктердің негізгі жеткізу теңдеулері.

Төртполюстіктердің қасиеттері, жұмыс істеуі оның кіріс және шығыс қысқыштарындағы кереу мен токтардың арасындағы қатынаспен анықталады. Яғни, төртполюстікті сипаттайтын негізгі шамалар:

, , ,

Бұл шамаларды әртүрлі комбинацияда өзара байланыстыратын теңдеулер төрполюстіктердің негізгі жеткізу теңдеулері деп аталады. Егер, екеуін тәуелді, екеуін тәуелсіз параметр ретінде қарастырсақ, жеткізу (өткізу теңдеулерін құрастырамыз). Теңдеулердің 6 формасы:

A,B,Y,Z,G,H

А-форма ; ;	Z-форма ; ; ; ; ; ;	G-форма ; ; ; ; ; ;
Y-форма ; ; ; ; ; ;	Н-форма ; ; ; ; ; ;	B-форма ; . ; ; ; .

- гибридті коэффициенттер.

- гибридті коэффициенттер.

– өткізгіштер.

- кедергі мағынасында.

- гибридті коэффициенттер.

Барлық келтірілген теңдеулер төртполюстіктің шығыс қысқыштарындағы гармоникалық сигналдардың амплитудалары мен фазаларын байланыстырады және төртполюстіктің барлық қасиеттерін анықтаған секілді оның сыртқы тізбекпен әсерлесуін анықтайды.