24. Әр түрлі топтар мен периодтар элемент атомдарының валенттік мүмкіндіктері.
Элементтің
валенттілігі
– ол элемент атомының химиялық байланыс
түзе келіп, басқа атомдардың белгілі
санын қосып алу қабілеттілігі. Элемент
валенттілігін рим цифрымен белгілейді:
I, II, III, IV… VIII. Валенттілігі тұрақты
болып келетін элементтерде бар: сутек,
фтор, сілтілік металдар – валенттілігі
I; оттек, магний, кальций, Sr, Ba, Zn –
валенттілігі II; алюминий – валенттілігі
III. Элементтердің басым көпшілігінде
айнымалы валенттік болады. Валенттілік
ережесі –
бинарлы қосылыстардың (АnВm)
басым көпшілігінде А(х) элемент
валенттілігінің оның атомдарының
санына (n) көбейтіндісі В(у) элемент
валенттілігінің оның атомдары санының
(m) көбейтіндісіне тең:
.
Валенттілік ережесі бір элементтің атомы бірімен бірі тікелей қосылатын бинарлы қосылыстар үшін қолданылмайды.
25.Ерітінділер, анықтамасы, жіктелуі. Ерітінділердің концентрациялары туралы түсінік,оларды өрнектеу жолдары. Ерітінділер деп еріген зат пен ерікіштен және олардың әрекеттесу өнімдерінен тұратын гомогенді физикалық-химиялық жүйелерді айтады.Ерітіндіні құрайтын заттар компоненттер деп аталады.Еріген зат – ерітіндіде аз мөлшерде болатын зат. Агрегаттық күйі бойынша ерітінділер сұйық, қатты және газ ерітінділеріне бөлінеді.Еріткіштің табиғатына қарай сұйық ерітінділерді сулы және сулы еместерге жіктеуге болады.Еріткіштік –заттың еріткіште еруге қабілеттілігі. Ерітіндінің концентрациясы – ол көлем н/е масса бірлігіне зат н/е масса санының қатынасын көрсететін шама. Ерітінділердің концентрацияларының 5 түрі болады:
еріген заттың массалық үлесі (пайыздық концентрация) ─ еріген зат массасының ерітіндінің жалпы массасына қатынасы:ω═mз\m
молярлы концентрация ─ 1 л ерітіндідегі еріген заттың моль саны,С=n/V[моль/л]
эквиваленттік молярлы концентрация (нормальдік) ─ еріген зат мөлшері эквивалентінің ерітінді көлеміне қатынасы,C=n/V [моль/л]
моляльді концентрация ─ еріген зат мөлшерінің еріткіш массасына қатынасы, b(x)=n/m [моль/кг]
ерітіндінің титрі ─ грамдап алынған зат массасының ерітіндінің 1 миллилимріне қатынасы,T=m/V [г/мл].
26. Электролиттік диссосациялану теориясы, дәрежесі, тұрақтысы. Оствальт заңы. Күшті ж\е әлсіз электролиттер.
электролиттік диссосация теориясын құрды.Электролиттік диссосация деп ерітіндімен балқыма арқылы ток өткізгенде оң ж\е теріс зарядталған иондардың түзілуін айтады. Теория: 1. электролиттерді суда еріткенде иондарға ыдырайды,мұны диссоциациялану д.а. 2. иондар атом құрылысы б\ша өзгеше келеді. 3. ерітіндімен балқымадағы иондардың қозғалысы ретсіз. 4. электролиттік диссоциация қайтымды процес.Оствальттың заңы:ерітінді сұйылтылған сайын ерітіндідегі әлсіз электролиттің дисс\ну дәрежесі кеми береді. Дис\я тұрақтысы қышқылдар мен негіздердің күшін сипаттайтын шама.Еріткенде иондарға толық ыдырайтын заттарды күшті электролиттер, ал иондарға толық ыдырамайтын заттарды әлсіз электролиттер дейді. Электролиттердің иондарға ыдырау қабілетін сандық жағынан диссоциациялану дәрежесе (L) және дис-ну тұрақтысы (К) анықтайды. Электролиттің дис-ну дәрежесі деп иондарға ыдыраған молекулалар санының (N2) жалпы ерітілген молекулалар санына (Nэ) қатынасы. Дис-ну дәрежесі процентпен өлшенеді. 27. Күштң және әлсіз элктролиттер. Диссоциациялану дәрежесіне қарай Электролит әлсіз және күшті болып екі негізгі топқа бөлінеді. Әлсіз Электролит. диссоциацияланған ерітінділерде иондарға жартылай ыдырайды. Әлсіз Э-ге көптеген органик. қышқылдар, негіздер, сондай-ақ кейбір бейорганик. қышқылдар мен негіздер (мысалы., H2S, H2SO3, HCN, NH4OH) жатады. Күшті Электролиттик ерітінділерде түгелдей ионға ыдырайды. Барлық тұздар, көптеген органик. және бейорганик. қышқылдар мен негіздер күшті Э-ге (HCl, HBr, HІ, HNO3, H2SO4, LіOH, NaOH, KOH) жатады. Ғылым мен техникада Элертролиттердин маңызы зор. Тірі организмдер денесіндегі барлық сұйықтар Электролиттер. болып саналады.