Еріннің созылмалы қайталанатын сызаттары

Еріннің бұл ауруы жиі кездеседі, қайталанатын төзімді ағымы бар, 3%-дан артық жағдайларда қатерленеді. Еріннің созылмалы қайталанатын сызаттарының себебі аяғына дейін анықталмаған, бірақ патология негізінде тамыр-тінді және нейрогенді механизмдер, көп жағдайда психоэмоциялық сфераның бұзылуы да жатады деп есептейді. Еріннің созылмалы қайталанатын сызаттары кейде асқазан-ішек жолының, нейроэндокринді жүйенің, қан жасайтын жүйенің ауруларына жалғасады.

тістермен созылмалы жарақаттау, зиянды әдеттер, беттің төменгі бөлігі биіктігінің төмендеуі мүмкіндік туғызады. Қолайсыз метеорологиялық факторлар қызыл жиектің құрғақтығын, серпімділікті жоғалтуын және сызаттың дамуын тудыруы мүмкін (9-9-сурет).

Еріннің осы ауруына отбасылық бейімделгендік жағдайларының еріннің анатомиялық құрылысының, ерін тіндерін тамырлық және нейротрофиялық қамтамасыз ету ерекшеліктерімен байланысты болуы ықтимал.

Беттің төменгі бөлігінің биіктігі көбінесе төменде-ген. Төменгі еріннің орта-лық тартқышы болуы мүм-кін. Еріннің қызыл жиегінде қанды қабықшамен жабыл-ған бір немесе бірнеше сызат; саусақпен басқанда сызаттар жұмсақ, аздап ауырады. Кейде сызаттың айналасында ескі тыртық-тар немесе гиперкератоз білінеді. Алдыңғы тістердің үшкір шеттері қызыл жиекті жарақаттайды

Жергілікті лимфа түйіндері саусақпен басылмайды

Диогностикасы - бактериоскопиялық зерттеу- Әдетте ескірген кокк микрофлорасын айқындай-ды. К

омиссуральды сызат-тар кезінде көбінесе Candida саңырауқұлағы айқындалады

лазерлік допплер-лік флуометрия- Еріндегі микроциркуляция-ның елеулі бұзылыстарын көрсетеді, аса айқын өзге-рістер еріннің ортасында және ауыз бұрыштарында байқалады

Емі - Жергілікті емдеу

протеолитикалық ферменттер-0,1% трипсин, химо-трипсин, химопсин ерітіндісі

антисептиктер- Сутегі тотығының 1% жылы ерітіндісі

күрделі жақпа-

Rp.: Sol. Retinoli ace-tatis oleosae – 1,0

Sol. Tokopheroli

oleosae – 1,0

Thiamini bromidi - 0,2

Insulini acropidi – 3,0

Ung. Celestodermi – 30,0

Ung. Solcoseryli – 20,0

M.f. unguentum

Аппликациялық жансыздандыру-10% лидокаин ерітін-дісі,

5% «Эмла» кремі

Премедикация- Аподиазепам 50 кг дене массасына 5 мг, тіл асытна

Ерін блокадасы-1% жылы лидокаин ерітіндісі, инесі жіңішке екі грамдық шприц (инсулиндік) Сызаттың түбінің және қоршаған тіндердің инфильтрациясы

Поливитаминдер Компливит

Центрум, витрум,

мультибсклассик және т.б.

Психотроптық емдеу - Эглонил тәулігіне 0,002 г

Флуоксетин 20 мг

Күніне 2 рет 0,001 г (сұлба бойынш

3-4 ай бойы күніне 1 рет 1 капсуладан

БОУЭН АУРУЫ - Ауыз қуысының шырышты қабығындағы Боуэн ауруының клиникалық көріністері тым алуан түрлі. Бір, сирек жағдайда екі және одан көп зақымдалу ошағы таңдай доғаларында, жұмсақ таңдайда, тілде, жақтарда және төменгі еріннің қызыл жиегінде орналасады. Диаметрі 1 см және одан артық, шектелген, шеті бойында баяу ұлғаятын дақты-түйінді зақымдалу пайда болады. Ошақтың беті көбінесе қызарған, тегіс немесе барқыт тәрізді болады – ұсақ бүртікті өсінділері бар; кейде бөртпелер жалпақ теміреткіні еске салатын суретті түзеді. Сирек жағдайда ошақтың беті ұсақ төмпешікті болады және біркелкі мүйізгектенбейді.

Дұрыс емес пішінді зақымдалу бөліктері ұзақ ағым болғанда атрофияланады және біршама түседі, бірақ іркілген қызыл түсті болып қалады. Субъективті сезімдер болмайды. Клиникалық диагноз міндетті түрде гистологиялық зерттеумен расталуы тиіс. Боуэн ауруының болжамы көбінесе жағымсыз.

Ауыздың артқы бөліктерін-де – таңдай доғаларында, жұмсақ таңдайда, тілде, жақта беті қызыл, кейде гиперкератоз теңбілдері-мен, көлемі 1 см және одан артық, сәл түсетін, шектел-ген дақ-түйінді зақымдалу Тістердің, протездердің, әр текті металдардың үшкір шеттерін айқындау

Қосымша зерттеу әдістері

цитологиялық зерттеу- Зақымдалу элементінен алынған қырынды Дискариоз, полиморфизм картинасын немесе қатерлі ісікке тән эпителий жасушаларының күрт атипиясын айқындай алады

гистологиялық зерттеу- Зақымдалу ошағын толық кесіп алып тастау Ісіктің инвазивті өсуін айқындай алады, бұл сәулелік терапия үшін негіз береді

диф. Диогностиксы

Лейкоплакия Ауыздың шырышты қабығындағы гиперкератоз ошақтары. Шеттері аса анық ақшыл түсті эпителийдің біркелкі емес қарауыт-қан ошақтары шырышты қабығының үстінде сәл шығып тұруы мүмкін

Қызыл жегі- Зақымдалу ошағының анық контур-лары жоқ, төңірегіндегі шырышты қабық қабынған. Еріннің қызыл жиегінде және бет терісінде типті өзгерістер болуы мүмкін

Емі-хируругиялық -Ісікті толығымен жою және кейін-нен гистология-лық бақылау мүм-кін өсуін анықтау-ға және кейіннен емдеуді түзетуге мүмкіндік береді

Сәелелі терапея - Жақын фокустық және дистанциялық сәулелі терапияға арналған аппараттар. Ісіктің инвазивті өсуін айқындағанда биопсиядан кейін және жойылған за-қымдалу ошағын гистологиялық зер-делеген соң хирур-гиялық кесіп алып тастау мүмкін болмаған жағдайда (ошақтың көлемде-ріне, орналасуына байланысты)

І. Облигатты рак алды ауруы аурулары:

1) Боуэн ауруы және Кейр эритроплазиясы.

2) Еріннің қызыл жиегінің сүйелдік және түйінді рак алды ауруы.

3) Абразивті преканцерозды Манганотти хейлиті.

4) Қызыл жиектің шектелген рак алды ауруы гиперкератозы.

ІІ. Үлкен әлеуетті қатерлілігі бар факультативті рак алды ауруы аурулары:

1) Эрозиялық және веррукозды лейкоплакия.

2) Таңдай папилломасы және папилломатозы.

3) Тері мүйізі.

4) Кератоакантома.

ІІІ. Аз әлеуетті қатерлілігі бар факультативті рак алды аурулары:

1) Жалпақ лейкоплакия.

2) Ауыздың шырышты қабығының созылмалы жаралары.

3) Қызыл жегінің және еріннің қызыл жиегінің қызыл жалпақ теміреткісінің эрозиялық және гиперкератоздық түрлері.

4) Еріннің созылмалы сызаттары.

5) Пострентгендік хейлит және стоматит.

6) Метеорологиялық және актиниялық хейлиттер.

Манганотти хейлиті- Зақымдалу қаныққан қызыл түсті, тегіс беті бар сопақ немесе дұрыс емес пішінді эрозия түрінде көрсетіледі. Эрозия жұқарған эпителиймен, кейде қабықшалармен жабылуы мүмкін, оларды алған соң шамалы қанағыштық пайда болады.

Көптеген жағдайларда жеке эрозия болады, сирек жағдайда еріннің бүйірлік бөлігінде орналасатын екі немесе үш эрозия бір мезгілде болады. Эрозияның және оның негізінің айналасындағы шырышты қабық тығызданбаған.

Манганотти хейлиті кезіндегі фондық қабыну тұрақсыз.

Эрозиялар саусақпен басқанда ауырмайды, ұзақ уақыт болады, қиын емделеді, көбінесе спонтанды жазылады, сонан соң сол немесе басқа орында жылдам қайталанады.

Осы аурудың пайда болуында еріннің шырышты қабығы тіндерінің жас ерекшелігіне байланысты өзгеруі, метеорологиялық факторлар, инсоляция, асқазан-ішек жолының аурулары және т.б. үлкен роль атқарады.

Манганотти хейлитінің қатерленуі көптеген жағдайларда ауру басталған соң 1,5 жылдан кейін болады.

Төменгі еріннің шырышты қабыққа сілекей тамшы-лары бар сілекей бездерінің (қызыл нүктелер түрінде) кеңейтілген сағалары анықталуы мүмкін

Қосымша зерттеу әдістері

цитологиялық зерттеу- Эрозиядан алынған қырын-дыда әр түрлі қабатты, дис-кариоз ерекшеліктерімен жеке (полиморфизм, ядро-лар гиперхромиясы, ядро-лар саны мен көлемінің ұл-ғаюы) эпителий жасуша-лары.

бактериоскопия-лық зерттеу- Ауыз қуысының кәдімгі флорасы. Екіншілік инфекция өте сирек байқалады

диф. Диагностикасы –

Еріннің қызыл жиегіндегі лейко-плакияның эрозиялық түрі- Эрозия гиперкератоз ошағының ортасында орналасады

Жалпақ теміреткінің эрозиялық түрі- Еріндегі эрозияның айналасында жеке мүйізгектенетін немесе сурет-ке тоғысатын папулалар. Жақтың, тілдің шырышты қабыққа жалпақ теміреткінің типті суреті болуы мүмкін. Көбінесе әйелдер ауырады

Актиниялық хейлит

Көктемгі-жазғы кезеңде іркілген, қызарған, ісінген еріндегі және іргелес терідегі эрозиялар, үлбір-шектер. Қыста толық сауығу мүмкін болады

Емі. жалпы ем.

А витамині -А витаминінің кон-центраты немесе А витаминінің туынды-лары – ретиноидтар (этретинат, тигазон капсулада 10 мг-нан)

1-1,5 ай бойы сұлба бойынша, тәулігіне 30-40 мг бастап, сонан соң 20 мг-нан күніне 3 рет тамақ ішкен кезде 10 тамшыдан

Терапиялық доза-лардағы В тобы-ның (В₁, В₂, В₆, Р) витаминдер- Кешенді ұнтақтар немесе поливитамин-дер (мысалы, тәулік-тік дозасы реттелген тетравит) 1-1,5 ай бойы ішке қабылдау

Хирургиялық емдеу-Сау тіндер шегінде зақымдалу ошағын кесіп алып тастау

Криодеструкция- Сұйық азот Міндетті биопсия-дан кейін хирургия-лық кесіп алып тастау мүмкін бол-маған жағдайларда қолданады