3.Мысал негізінде деректер қорының бір-біріне қатынасын көрсетіп беріңіз және байланыс типтерін сипаттаңыз.

Қатынастардың негігі түрлері

Реляциялық жүйелерде қатынастардың бірнеше түрі бар:

Аталынды – мәліметтер қорын басқару жүйесін жасау операторлары арқылы анықталатын айнымалы қатынасты береді және пайдаланушы үшін ақпаратты ыңғайлы түрде бейнелеуге қажет болып табылады.

Негізгі қатынас – мәліметтер қорының тікелей маңызды бөлігі болып табылады, сондықтан жобалау кезінде оларға меншікті атау береді.

Туындаушы қатынас - мәліметтер қорын басқару жүйесі құралдарын пайдалану арқылы басқа қатынастар көмегімен анықталатын қатынастар.

Бейнелеу – аталынды туындаушы қатынас болып табылады, оған қоса бейнелеу мәліметтер қорын басқару жүйесі аталынды қатынастарға қолданылған операторлары көмегімен ғана өрнектеледі, сондықтан олар мәліметтер қорында физикалық түрде жоқ деуге болады.

Сұраныс нәтижесі – бұл мәліметтерді – нақты сұраныс нәтижесін қамтитын аталымды туындаушы қатынас. Мәліметтер қорында сұраныс нәтижесі сақталмайды, тек пайдаланушыға қажет болған уақытта ғана бар болады.

Сақталынатын қатынас - компьютер жадында физикалық қалыптасатын қатынас. Сақталынатын қатынастарға көпшілік жағдайда негіздік қатынастар жатады.

Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, реляциялық мәліметтер қоры өзара байланысқан қатынастар жиынтығы деп қарастыруға болады.

Байланыстар және олардың негізгі түрлері

Байланыс дегеніміз – екі немесе бірнеше қатынастардың ассоцациясы.

Қатынастар арасында байланыстары жоқ мәдіметтер қоры өте қарапайым құрылымды болады және толық мәнде реляциялық деп аталынбайды. Реляциялық мәліметтер қоры-ұйымдастыруға қатысатын негізгі талаптардың бірі – бір кортежді басқалардың мәні бойынша іздеу мүмкіндігін қамтамасыз ету, ол үшін олардың арасында байланысты орнату керек. Ал нақты ақпараттық жүйелерде көбінесе мыңдаған кортеждер болатындықтан, теория жүзінде олардың арасында миллионнан аса байланыс орнатылуы мүмкін. Байланыстардың осыншама көптігі мәліметтер қорының реляциялық моделінің күрделілігін анықтайды.

Байланыстардың төмендегідей негізгі түрлері бар:

• бірден бірге;

• бірден көпке;

• көптен бірге;

• көптен көпке;

«Бірден бірге» байланысы уақыттың әрбір сәтінде әрбір А элементке (кортежге) 0 немесе 1 В элементі (кортеж) сәйкес келеді. Мысалы, қызметкер жалақы алады және ол тек біреу ғана.__

«Бірден көпке» байланысы «Көптің бірге» байланысы уақыттың әрбір сәтінде бірнеше А

элементтерге (кортеждерге) бір В элементі (кортеж) сәйкес келеді. Мысалы, бірнеше студенттер бір топта оқиды. «Көптен бірге» байланысы

Соңғы «Көптің көпке» байланысы уақыттың әрбір сәтінде А элементтер жиынына (кортеждерге) В элементтер (кортеждер) жиыны сәйкес келеді. Өкінішке орай, бұл байланыс типі реляциялық МҚ не поддерживается. Бұл байланысқа мысалы ретінде, студенттердің оқу тобында пән бойынша бірнеше оқытушылар сабақ беруі мүмкіндігін айтуға болады. «Көптен көпке» байланысы

А В

Қызметкер Жалақы

1 1

1 1

А В

Үй Тұрғындар

1 ∞

1 ∞

А В

Студенттер Топ

∞ 1

∞ 1

А В

Студенттер Оқытушылар

Топ

∞ ∞

∞ ∞

Жоғарыда келтірілген байланыстардан басқа, бір және сол элементтер арасында жиынтық байланыстар болады және қарастырылған байланыстардан тұратын тренарлық байланыстар да болады.