Вопрос 12.Строи одежды на Полесье. Украшения и их происхождение.

Святочнае адзенне беларусюя (асабл1ва палееюя) жанчыны шыл! з прыгожых, багата арнамента-ваных тканш. Багата арнаментаванае адзенне выкарыстоувалася як святочнае. Асабл1васцю такога адзення, у прыватнасц! сарочак, было ix аздабленне. Упрыгожвалюя пазуха, каунер, манжэты. Вялжая увага надавалася аздабленню рукавоу. Узор на ix стварауся пры дапамозе ператыкання. Нават просты узор у выглядзе чырвоных гладих пасак, якш чаргавалюя з белым! фонавым1 пратокамй выглядау вельм! прыгожа. Асабл!ва прыгожыкп бьип сарочн, у яюх рукавы затыкал! узорам! у выглядзе ромбау, зорачак, прамавугольшкау i шшага, створаны*» пры дапамозе перабйрання. Насычанасць арна-ментам жаночых сарочак мела некаторыя асабл1васш. Як адзначалася, найбольш багата арнаментаваным! бьин сарочн у жанчын Палесся. Тут часта узор размяш-чауся па усяму полю рукава. Пагэтаму ix называл! — сарочн з паусёмным1 (скразявым^ рукавами А вось жанчыны пау-ночных раёнау Беларус! адцавал! пера-вагу сцшлай арнаментаць» сарочак: дзве-тры чырвоныя паси, размешчаныя у верхняй частцы рукава, У заходшх раё-нах Вщебскай i на поуначы Мшскай гу-берш сарочк! не упрыгожвалюя увогуле. Шдаць, тэта можна тлумачыць тым, што тут раней, чым у шшых раёнах Беларуси сарочка пачала выкарыстоувацца як надельная. У канцы XIX, асабл!ва у пачатку XX ст. мнопя жанчыны аздаблял! сарочю вышытым (крыжыкам) арнамен-там, Быу ён геаметрычным i у шзрагу выпадкау нагадвау тканыя узоры. Паступова геаметрычныя узоры бьш выцеснены раслшным арнаментам. Для упрыгожвання сарочак жанчыны найчасцей ужывал! нггн чырвонага колеру, дадаючы зрэдку чорныя. Бельм! прыгожа i па-святочнаму выглядшй жанчыны Заходи я га Палесся, апранутыя у спадшцы-бурн. Сама назва ужо гаворыць за тое, што гэга тканша была шчыльнай. Узор жа стварауся пераб!раннем i меу выгляд папярочных каляровых палое па бела-шэраму полю спаднщы. Шыропя узорныя пало-сы пераважна чырвонага колеру размяш-чалюя на шжшм краю спаднщы i заканч-валюя вузпм!, часта безузорным!, пало-скам! у верхняй частцы.Ж анчынам стварали новыя, часам не падобныя на традыцыйныя, ткашны як па узору, так i па тэхшцы выканання, як!я яны nepaHiMani з тканш фабрычнага вы-рабу, вядомыя у канцы XIX — пачатку XX ст. пад назван «камлет». Узор уяуляу сабою рознакаляровыя прамавугольгаю, размешчаныя па усяму полю. Шылася адзенне па тыпу традыцыннага саяна. На Палеса (Усходшм) па-жылыя жанчыны у святочныя дш па тра-дыдьл ладвязваш хвартух на «крамную» спаднщу у «заборы». Увогуле ж хвартух поунасцю не зшк. Hi адна гаспадыня як у горадзе, так i у вёсцы без яга не абыхо-дзщца. Але ён ужо зус-iM шшы, пашыты з фабрычных матэрыялау (у кветн, палоск! i !нш.) i ужываецца тольк! як элемент рабочага адзення.

Вопрос 13. Белорусская кухня. Традиционные продукты питания. Вопрос 14. Рацион питания полешуков. Приготовление пищи. Традиционные блюда полесской кухни. Мука з жыта i пшанщы, грэчневую, аусяную, ячневую.Хлеб. Смачным атрымл!вауся хлеб, у як! дабаулял! драную бульбу. Закваска. Ддя заквасн ужы-валася невялжая колькасць варанай стоучанай бульбы, якую адны гаспадыш разводзш! сыроваткай, шшыя — квасам. Закваска, зробленая на пелай аснове i па-стауленая у цёплае месца ранщай, увеча-ры ужо была гатова, i на ёй можна было учыняць хлеб. Для гэтага у закваску дабаулялася цёплая вада, мука, соль. Дзяжу ста-вш на ноч у цёплае месца. Ранщай замясгушы цеста, гаспадыня рабша бахани круглай формы i клал1 на лапату, часцей па-сыпаную мукой. Лякл1 праснаю, ca4Hi, скавароднш, каржьт. Блшы. Пяюп ix нслым1 i прэсным!, квашаныя. Тэхналопя прыгатавання цеста для ix была такой жа, як i для хлеба. Цеста ставЫ к!снуць на усю ноч (звычайна на печ). Ранщай гаспадыня пздчыняла цвета. Тольи у святы пякл! аладп з пшангчнай мук!. Мачал! ix у смятану, алей ц! церты мак. Святочнай стравай бьпп i сухарык! (коржыю). Цеста разводзш на малацэ з пшашчнай муп, абавязкова дабаулял! яйю i крыху сметанковага масла. Старанна мясш i рас-катвал! на стале, рэзал! нажом на квад-раты ui прамавугольнш i запякал1 у лепам дусе у печы. Пяюн яшчэ таюя коржык! i з квашанага цеста i, як алади, мачал! у смятану i шш. Шырокае распаусюджанне на Беларус! мел! i тония 6л1нк1. Пякл! ix на ма-лацэ, але часцей — проста на вадзе. Цеста разводзип рэдкае, таму бл1ны атрымл!-вал1ся тоншш. 3 пшашчнай мук! гатавал! локшыну (макарон). Цеста замешвал! на вадзе i дабаулял! яйка, раскат-вал! тонкш слоем i наразал! палоскам1. Падсушвал!. Bapbuii на вадзе, а потым забельвал! малаком. 3 пшашчнай муи гатавал! i чшпрку. 3 аусянай муи рабш ккель. Муку разводзЫ у падагрэтай вадзе, став1л! у цёплае месца. Уклсау к!сель 1—2, а часам i больш дзён. Перад тым, як варыць, юслую масу пра-цэджвал1 на егга, зл1вал1 у гаршчок i ста-вш у печ непадалёку ад агню, з таим разл!кам, каб к!сель не прыгарэу. Гато-вую отраву разл1вал! у мюи i вынociлi у халоднае месца, каб застывау. Кал! юсель быу вельм1 густы, тады яго наразал! невя~л1к!м1 «брускам!». Беражл!выя гаспадын1 выжымк!, што засталюя пасля першага працэджвання, патвлт вадой i працэджвал! яшчэ раз. 3 атрыманай вадкасц! варыл! напой, яю называйся жур. Ахалоджаны, крьгху исла-ваты, ён вельм! добра наталяу смагу у летнюю спякоту.3 жытняй мук! гатавал! кулагу, саладуху. Кулага: Муку разводзш у цёплай вадзе ! ставш на ноч, звычайна на печ, каб кулага ук!сла. Ра-шцай варыл!. Ел! з бульбай. Для саладух! жытнюю муку заварвал! и пнем i став!л! у цёплую печ, для колеру клал! скары-начку хлеба. Гатовую саладуху выл1вал! у дзежку i ахалоджвал!. Як i жур, сала-духа была добрым напоем у летнюю па-ру. 3 ауса рабш талакио. Для гэтага авёс парьш у печы, потым сушыл1 i таукл! у ступе да атры-мання мук! (талакна). Асабл!васцю гэтай стравы было тое, што яе не варыл! (па-колью авёс ужо практычна быу развара-ны), а патрэбную колькасць талакна зал!-вал1 гатаванай халоднай (цёплай) вадой, старанна размешвал!, салш i ел1. 3 бульбы стравы: вараная бульба. 3 1пьня-нога тоучанага семя гатавал! яшчэ «лйзуху». У ипячы расол (капусны або агу-рэчны) сыпал! семя, мяшал! лыжкай, каб не было камкоу, давод31л! да ктення, Hanieani у мюку i таксама макал! бульбай Смажаная бульба, бульбяная каша-тауканща. 3 тоучанай бульбы рабш! яшчэ npacnaKi. Для гэтай стравы бульбу таукл! у ступе, каб яна стала мяккай. Рабш маленьня «ладачк!», змазвал! тоу'чаным канапля-ным семем, падсушвал! у лёгим дусе — i ежа гатова. У некаторых месцах пра-снак1 змазвал! смятанай ! запакал! у печы. Найбольш пашыраны блшы з дранай бульбы — драною, драчотк!, драчьш ! шш. 3 дранай буль-бы раб!л! таксама бабку. Вядома i такая стра-ва, як варэнЫ! з дранай бульбы. ix фаршыравал! мясам, але найчасцей тоучаным макам i канагшяным семем. На усёй тэрьггорь» Беларус! шырокае распаусюджанне мел! галушк! (клёцю). Драную бульбу добра адцэжвал!, качал! маленыоя галушачи i ндал! у к1пень. Пасля таго як галушю паварацца у вадзе, яе ецэджвал! i нал!вал! малако.Малочныя прадукты. Часам у тварог дабаулял! яйка, крыху сол!, старанна pacuipani масу i pa6Lni малень-к!я сырн1чкч. Мясныя прадукты. Свшша. крывяню. каубасы. Мяса птушю^яйк!, хрэн. Увогуле ж на Беларус! найчасцей пякуць пшан!чныя прэсныя бл1ны. Цеста разво-дзяць звычайна на сыроватцы, а яшчэ на к!слым малацэ. Для пышнасц! дабау-ляюць соду. На малацэ, у рэдюх выпад-ках на вадзе, з дабауленнем яек разводзяць цеста для налюн!кау. Амаль паусюдна ix фаршыруюць тварагом (ui мясам).