1.Астана

Астана қоныс тепкен мекеннің негізі 1830 жылы қаланған.Астана-Қазақстанның астанасы және Ақмола облысынның орталығы. Бұл жер Сәкен Сейфуллин мен Мағжан Жұмабаевтардың тұған мекені. 1832-1961 жылдар аралығында қала Ақмола қаласы болып аталды, ал КСРО-датың және тыңайған жерлерді көтергенде, Целиноград қаласы болып өзгертілді. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін, астанасы көшіру шешімі қабылданды. Сөйтіп Қазақстанда жаңа астана пайда болды.Қаланың аты жаңаша - Астана деп аталды. Астанада тоқыма, жеңіл және баспа өнер кәсібі өте жақсы дамыған. Көптеген университеттер, институттар, колледжер бар. Астана Қазақстанның саяси өмірінің орталығы. Мұнда Президент, Парламент және Үкімет орналасқан. Астана-алып құрылыстар қаласы. Қысқа мерзімнің ішінде мұнда Үкімет ғимараттары, ”Континеталь” қонақ үиі салынып, орталық көшелер қайта жаңаланды. 21 ғасырда Астана әлемдегі ең сұлу, гүлденген астаналардың біріне айналмақ.

2. Работа с незнакомым текстом.

3. Қыстырма сөз – сөйлемдегі айтушының көз қарасын білдіретін оқшау сөздің бір түрі.

Мағынасына қарай:

1. Ой тәртібін білдіреді (біріншіден, екіншіден,алдымен, ақырында, қорыта айтқанда).

2. қуаныш, аяушылық, өкінішті білдіреді. (бақытына қарай, амал қанша, өкінішке орай).

3. растау, теріске шығару мағынасын білдіреді. (сөз жоқ, әлбетте, шынында, рас, бәсе).

4. ойдың кімнен шыққанын білдіреді (меніңше, оның пікірінше, Мейрамның ойынша)

5. Күмәнді ойды білдіреді (сірә, мүмкін, бәлкім, кім біледі)

№16 билет

1

1.А.Құнанбаев 1845-1904

А.Қ.- қазақтың көркем жазба әдебиетінің, әдеби тілінің негізін салушы, тұған әдебиетіне өзгеріс әкелген жаңашыл, классик ақын, демократ, қоғам қайраткері, азамат, үлкен моралист, ірі ұлы реалист ақын.Ол-қазақ әдеби-етіндегі жаңа дәуір, өрлеу дәуірінің дана көшбасшысы, Шығыс, әлем әдебиетінің ірі ақыны. Абай көптеген өлеңдер, поэмалар, қара сөздер жазған: табиғат тұралы өлеңдері-«Қыс», «Жазғытұрым», «Жаз», «Күз» және т.б;”өнер, ән, өлең турарлы өлеңдері-«Мен жазбаймын өлеңдері ермек үшін»-;халық тағдыры туралы-«Болыс болды мінекей», «Қалым», «Елім, қазағым» ;поэмалары «Ескендір», «Масғұт». Абай өз шығармаларында болыс-билерді қатты сынға алады. Абай орыстын ұлы ақын-жазушылары Пушкиннің, Лермонтовтің, Л.Н.Толстой мен Крыловтың шығармаларын көп оқып, қазақ тіліңе аударған: «Қанжар», «Жалау», «Қаранғы түнде тау қалғып…» , «Шегіртке мен Құмырсқа», «Есек пен бұлбұл», «Татьянаның хаты», «Онегиннің жауабы», «Ленский сөзінен». Абай-композитор. Онын жиырмадан астам әндері бар: «Көзімнің қарасы», «Айтым сәлем қаламқас».

2. Мамандық.

- Сен болашақта қандай мамандық иесі болғын келеді?

- Мен болашақта (бағдарламашы) программист болғым келеді.

- Қай қалада оқымақсын?

- Мен Томск каласында оқимын.

- Бұл мамандықты неге калап алдың?

- Өйткені бұл мамандық маған ұнайды.

Одағай. (междометия)

Одағай. (междометия) – айтушының көңіл-күйін, әр түрлі сезімін, эмоциясын білдіретін оқшау сөздер. (слова, служащие для передачи различного рода чувств, эмоций, переживаний, слова-сигналы, побуждающие кого-то к действию).

Мағынасына қарай:

1. көңіл күй одағайлары (эмоциональные) – алақай, пай-пай, бәрекелді, түу, әттең, қап.

2. жекіру одағайлары (императивные) – жә, жетер, әй, тек, тәйт.

3. шақыру одағайлары (слова обращения к животным) шөре-шөре, ауқау-ауқау, пүшайт-пүшайт.

Междометия самостоятельно не могут быть членами предложения. Повторяющиеся междометия пишутся через дефис: кә-кә, көс-көс.

№17 билет

Қазақ шешендік өнерінің ерекшеліктері бар. Біріншіден, қазақ сөздері қағазда емес, ауызда – халық жанында сақталған. Сөздер ұрпақтан ұрпаққа көшіп өңдеуге көп ұшыраған.

Екіншіден, шешендердің сөздері бүкіл қазақ еліне таралғандықтан әр жерде әр түрлі адамның атынан айтылған. Шешендік сөздерді жеке айтқан адамдар болмаған. Оны халық өндеп сақтаған. Шешен сөздердің авторы - халық.

Қазақстандық спортшылар

Қазақтын атақты балуандары (борцы) - Қандай қазақтын атақты балуандарын білесін? - Балуан Шолақ, Қажымұқан Мұнайтпасов. - 48 алтын , күміс және қола медаль женіп алған балуанның есімі кім? Бұл туралы әңгімеле. - Қажымұқан Мұнайтпасов. Күресті Қажымұқан қаршадайынан жақсы көрген.Француз күресінің әдіс-тәсілдерін орыс палуаны Иван Поддубный мен бірге Петербургта Иван Левидовтан үйренді.Поддубный оның ең жақсы досы болған, оны ағасынан артық сыйлады. Қажымұқан жиырма төрт жасында Киевтегі әлем біріншілігіне қатысып, француз күресінен тұңғыш жеңіске сол жолы жетті. Цирк ареналарындағы табысы туралы айтқанда, Қажымұқан ешқайсын да әсіреленген жоқ. Ол күллі Еуропа мен Азияны шарлап шыққан Африкада да болған. Өз кезінде Петербургта Лурихпен,Абергпен, Венада негр Бамбулламен,Римде итальян Струментомен белдескен.Парижде Руальд де Бошемен,Бокеруамен және Ласартиспен кездесіп, бәрінде де женіп шыққан. Константинопольде ол Рахмет, Хаджы-Ғами, Қара Мұстафа сияқты түріктермен, Египетте Джио Мура деген негрмен кездескен. - Нұрмағамбет Баймырзаұлының халық қойған аты және ол туралы не білесін? - Балуан Шолақ - қазақтың әнші-ақыны,әрі халық сазгері, өнерпаз, спортшы, жығылуды білмеген балуан.. - Қай қалада Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы бар? - Алматыда. - Тұнғыш олимпиада чемпионы болған кім? - Жақсылық Үшкемпіров - Қазіргі қандай атақты спортшыларды білесін? - О. Шишигина, Д. Бяков, Бекзат Саттарханов, Марат Жыланбаев Берілген құрмалас сөйлемге синтаксистіқ талдау жасаңыз. (Сделайте синтаксический разбор сложного предложения)