Қорытынды

Өлшемдік фактормен наноөлшемдік бөлшектердің балқу температурасы мен олардың қабықшада ТР пайда болуын бақылауы арасындағы байланысты табу зерттеу методикасымен басқару бірінші рет комнаталық температурада компоненттердің термофлуктуационды балқу салдарынан ниобий-алюминий жүйесінің үлгісінде бинарлы ерітінділердің пайда болу механизмін қадағалауға мүмкіндік берді.

Бинарлы жүйеде ниобий негізінде ТР алу барысында термофлуктуационды балқытуды қолдану алюминийдің ерігіштігін 32,2 ат. %ке дейін көбейтетіні анықталған, бұл белгілі фазалық диаграммалардың әдебиеттеріне сәйкес берілген жүйелерде ерігіштіктің рұқсат етілген шегінен көп есе асады.

Алюминий концентрациясы 32,2 ат.% дейін жететін ниобий негізінде ТРВК құрылымы жайында мәліметтер алынды. Алынған ТРВК концентацияларының барлық интервалдарында, алдында белгілі болған концентарциялық шектелуі интервалдар үшін ТР тор параметрінің екінші компонент концентрациясынан тәуелділігі орындалатыны көрсетілген. Nb₃Al интерметалдық қосындыларға арналған стехиометриялық концентрацияларға жақын болатын концентрациядағы ниобийдегі алюминий, реакция аймағына екінші компонентті диффузионды жеткізудің процесін салмай отырып, термиялық активизация арқылы интерметаллидке айналдырған. Алынған қосындылардың құрылымы зерттелген және оның А15 құрылымына сәйкес келетіндігі орнатылған. Nb₃Al үшін синтездеу температурасы 750 ^оС –қа төмендеген.

Қорыта келгенде, матрицалық затта стехиометриялық концентарциясына ие, жоғарғы концентрациялы қатты ерітінділерді алдын ала қалыптастыру арқылы жолымен Nb₃Al асаөткізгіштік интерметаллиды құру кезінде диффузия процесі жою мүмкіндігі және қазіргі уақытта бар технологиялардағы температураларға қарағанда біршама төмен болатындай температурада интерметаллизацияны термиялық басталуы іске асырылған.

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Черноплеков Н.А. Сверхпроводниковые технологии: современное состояние и перспективы практического применения// Вестник Российской Академии Наук.-2001.-т.71, №4.-С.303-319.

2 Физические величины. Справочник под ред. И.С. Григорьева, Е.З.Мейлихова. М., Энергоатомиздат.-1991.-1232 с.

3 Барабаш О.М., Коваль Ю.Н. Структура и свойства металлов и сплавов. Справочник.-Киев: Наукова Думка.-1986.-598 с.

4 Френкель Я.И. Кинетическая теория жидкостей. – Л.: Наука.-1975.-592 с.

5 Скрипов В.П., Коверда В.П. Спонтанная кристаллизация переохлажденных жидкостей.- М.: Наука.-1984.-232с.

6 Белевцев Б.И., Комник Ю.Ф. Фазовые переходы, полученные при низкотемпературной конденсации// ФТТ.-1972.-т. 14, Вып. 11.-С. 3240-3244.

7 Коверда В.П., Скоков В.Н., Скрипов В.П. Плавление и кристаллизация островковых пленок свинца // ФТТ.-1980.-т.22, № 6.-С.1901-1903.

8 Gladkich N.T., Niedermayer R. Spiegel K. Nachweis groβer Schmelzpunktserniedringungen bei dünnen Metallschichten // Phys. Stat. Sol.-1966.- Bd. 15, № 1.-S. 181-192.

9 Данилин Б.С., Киреев Ю.В. Применение низкотемператур­ной плазмы для травления и очистки материалов. М., Энергоатомиздат.-1987

10 Савицкий Е.М., Девингталь Ю.И., Грибуля В.Б. Попытка прогноза температуры перехода в сверхпроводящее состояние некоторых металлических соединений с помощью ЭВМ / Сверхпроводящие сплавы и соединения. М.: Наука.-1972.-С.19.

11 Holleck H., Nowotny H., Benesovsky F. Intermetallische Phasen mit -Wolfram-Struktur (V₃Pb, Nb₃Pb und V₃Cd) // Monatshefte für Chemie.-1963.-Bd. 94, H.2.-S. 473-476.

12 Проблема высокотемпературной сверхпроводимости. Под ред. В.Л.Гинзбурга и Д.А.Киржница. -М.: Наука.-1977.-400 с.

13 Петров Ю.И. Физика малых частиц. М.: Наука.-1982.-359с.

14 Морохов И.Д., Трусов Л.И., Лаповок В.Н. Физические явления в ультрадисперсных средах.- М.: Энергоатомиздат.- 1984.- 224с.

15 Валиев Р.З., Корзников А.В., Мулюков Р.Р. Структура и свойства металлических материалов с субмикрокристаллической структурой // ФММ.-1992.- № 4.-С.70-86.

16 Комник Ю.Ф. Физика металлических пленок. Размерные и структурные эффекты.- М.: Атомиздат.-1979.-264с.

17 Векшинский С.А. Новый метод металлографического исследования сплавов.- М.-Л.: Огиз-Гостехиздат.-1944.-252с.

18 Холломон Д.Н., Тарнбалл Д. Образование зародышей при фазовых превращениях //Кн.: Успехи физики металлов.-М.: Металлургиздат.-1956.-т.1.-С.304-367.

19 Turnbull D., Cech R.E. Microscopic observation of the solidification of small metal droplets // J. Appl. Phys.-1950.-v.21, № 8.-З.804-810.

20 Духин А.И. Кристаллизация металлов и сплавов в малых объемах //Кн.: Проблемы металловедения и физики металлов.- М.: Металлургиздат.-1959.-т.6.-С.9-33.

21 Овсиенко Д.Е., Маслов В.В., Костюченко В.П. Переохлаждение никеля и кобальта в малых объемах // Кристаллография.-1971.-т.16, №2.- С.405-407.

22 Bosio L. Surfusion et polimorphisme du gallium á la pression atmosphérique // Métaux (corros.-inds.).-1965.-v.40, № 483.- S.421-450.

23 Bosio L. Surfusion et polimorphisme du gallium á la pression atmosphérique // Métaux (corros.-inds.).-1965.-v.40, № 484.- S.451-466.

24 Perepezko J.H., Rasmussen D.H. Solidification of highly under cooled liquid metal and alloys // AIAA Pap.-1979.- № 30.- Р.1-9.

25 Жданов Гл.С., Верцнер В.Н. Непосредственное наблюдение процессов конденсации и кристаллизации ртути // ФТТ.-1966.-т.8, № 4.-С.1021-1027.

26 Белевцев Б.И., Комник Ю.Ф. Фазовые переходы в тонких пленках галлия, полученных при низкотемпературной конденсации // ФТТ.-1972.-т.14, № 11.-С.3240-3244.

27 Скоков В.Н., Коверда В.П., Скрипов В.П. Фазовый переход жидкость-кристалл в островковых пленках галлия // ФТТ.-1982.-т.24, №2.- С.562-567.

28 Барна А., Барна П., Пежа Е. Жидкоподобное поведение тонких конденсированных слоев индия при росте // Кн.: Рост кристаллов.-М.: Наука, 1968.-т.8, ч.II.-С.124-130.

29 Бойко Б.Т., Пугачев А.Т., Брацыхин В.М. О плавлении конденсированных пленок индия докритической толщины // ФТТ.-1968.-т.10, № 12.- С.3565-3570.

30 Takagi M. Electron-diffraction study of liquid-solid transition of thin metals films// J. Phys. Soc. Japan.-1954.- vol.9, № 3.- P.359-369.