Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Нәкый Исәнбәт Откырга - мәкаль, тапкырга - табышмак..doc
Скачиваний:
6
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
653 Кб
Скачать
☆

Иркә, үпкәчән, елак балалар

* Ачы белән төзәтәләр, Татлы белән бозалар.

* Балага пычак бирмәсәң бер елар, * Бирсәң — ике елар. (Икенчесендә киселеп елар, дигәне.)

* Еламаган балага имезлек бирмиләр.

* Елыйсы килгән бала атасының сакалы белән уйнар.

* Елыйсы килгән баланың өч көн борын күзе кычыта, ди.

* Иркә бала ир булмас.

* Иркә бала рәхәт күрмәс.

* Иркәбикә суга ташланам дип чыгып киткән дә яңгырдан куркып кире кайткан, ди.

* Иркәдән елак туган.

* — Иркәм, нигә елыйсың? — Аягыма чеби басты.

* Иркәнең күзе кипмәс, Юрганың тире кипмәс.

* Кулында аш, Күзендә яшь.

* Сабый елый-елый үсәр.

ҮГИ-ЯТИМНӘР, ҮГИ АНАЛАР

* Анаң үги булса, атаң үзеңнеке булмас.

* Анаң юктан үги ана да яхшы.

* Аналы ятим — ярты ятим.

* Анаң үлсә, елгаң корыды, Атаң үлсә, таянган тавың ауды.

* Анасы үлгәнне еларга өйрәтмә.

* Ана янында бала ятим булмый.

* Аталы бала — аркалы, Аналы бала — иркәлә.

* Атадан бала яшь кала, Күп-күп эшләр башкара.

* Дөньяда иң ачы — ятимлек ачысы.

* Җиде атасын белмәгән — ятимлекнең билгесе.

* Җиденчели ни яман? Җитәкләшеп ятимнәр Елый калса, шул яман.

* Җиргә төшкән ятимнеке.

* Кемнең газизе кемгә хур булмый.

* Сабаксыз төймә салмаклы, Сабаксыз төймә салмаксыз; Аталы бала ардаклы(газиз), Атасыз бала ардаксыз,

* Үги бала үпкәчел.

* Үги ана — яфрак, Үз әнием яхшырак. (Үги ана яфрагы — үлән исеме. Яфрагының бер ягы җылымса, бер ягы салкынча була.)

* Үги бала өй артында елар. "Ник елыйсың?" дисәләр, хәзер генә суган ашадым", — дияр.

* Үги үз булмый, Колак күз булмый.

* Ятим ашы ярты пешәр.

* Ятим балага йөзем җиләге дә аш.

* Ятим бала гарьчел була.

* Ятим балага ярдәм ит.

* Ятим бала дип кимсетмә, бәхете булса ир булыр.

* Ятим баланың күңеле сынык.

* Ятим еласа, җир-күк елар.

* Ятим күңеле җирәнчек.

* Ятимнәрнең бәйрәме Яңа күлмәк кигәндә.

* Ятим тайдан юрга чыгар.

* Ятим ярасының ямавы өстендә.

Юньле бала һәм юньсез-игелексез балалар

* Атадан яхшы ул туса, Ишектәге башын түргә сөйрәр; Атадан яман бала туса, Түрдәге башын ишеккә сөйрәр.

* Үрдәк баласы, тавык астында туса да, суга йөгерер.

* Атадан яхшы ул туса, Кар өстендә ут ягар; Атадан яман ул туса, Ат өстендә эт кабар.

* Баладан бәхетең булса, Карт көнеңдә яшь итәр; Баладан бәхетең булмаса, Иртә яшьтән карт итәр.

* Атасы малаена алма бакчасы ясап биргән, Малае атасына сыңар алма да бирә белмәгән.

* Атасы торып, улы сөйләгәннән биз, Анасы торып, кызы сөйләгәннән биз.

* Балалар җиткән, Карчык урманга (утынга) киткән.

* Бала яхшы булса — дәүләт, Яман булса .— имгәк.

* Бәхетленең баласы Унбишендә баш булыр; Бәхетсезнең баласы Утызда да яшь булыр.

* Буласы бака баштан була.

* Булыр ат тайдан билгеле, Булыр сыер бозаудан билгеле.

* Булыр бала ун яшендә баш була, Булмас бала егерме биштә дә яшь була.

* Бүре бәйләүгә күнмәс, Дуңгыз әйдәүгә килмәс.

* Гөл чәчәгеннән билгеле.

* Качыр атасына охшамаса, анасына да охшамый. (Качыр — ат белән ишәктән туган гибрид.)

* Каршы бала үлемен карагай башыннан табар.

* Кеше булыр баланың Кеше белән эше бар; Кеше булмас баланың Кеше белән ни эше бар.

* Мисез бала ата-анасын тыңламас.

* Тырыш бала ах яхшы, Ялкау бала фу шакшы.

* Уңар йортның баласы Бер-берсенә "батыр" дир; Уңмас йортның -баласы Бер-берсенә "кутыр" дир.

* Тырыш бала талпынган коштай, Күңеле тынмас күкләргә очмый.

* Шәп маллар аякланып туа.

* Юньле бала ат мендерә, Юньсез бала аттан төшерә.

* Яман бала атасын сүктерер.

* Яман баланың барыннан югы.

* Яман бала өйгә сыймас, Өйдән чыкса, илгә сыймас.

* Яман бала тудырганнан елан тудырганың артык.

* Яхшы угыл атасын ярлылыгы өчен ким күрми.