Студенттің өзіндік жеке жұмыс тапсырмалары:

1. Блокнот программасын іске қосыңыз. Қазақ әріптерімен мәтін жаза алмайтын болсаңыз, ағылшын тіліндегі мына мақалаларды теріп жазыңыз да Студент деген атпен файл ретінде сақтап қойыңыз.

1. Poverty is no sin (Кедей болу-күнә емес)

2. As you sow, you shall mow (Не ексең, соны аларсың)

3. Lost time is never found again (Өткен уақыт қайта оралмайды)

2. Ағылшынша жазылған мақалалардың тұсына қазақшасын теріп жазыңыз. Қаріптің мөлшерін үлкейтіп, жартылай қарайтылған, курсивті, асты сызылған етіп өзгертіңіз.

3. Үш мақалды үш түрлі түске өзгертіңіз.

4. Осы мақалалардың соңына Блокноттың мүмкіндігін пайдаланып, күн-ай мерзімі мен уақытты жазып қойыңыз.

5. WordPad редакторында төмендегі өлең шумақтарын теріп жазып, Файл деген атпен сақтап қойыңыз:

Өмір деген шешуі жоқ мың сұрақ,

Сол мың сұрақ жүйкемді жүр шымшылап.

Мың сұраққа жауап таба алмадым,

Бұл өмірде көп болғаны-ау тылысым-ақ .

6. WordPad редакторында жаңа файл құрыңыз. Апта ішіндегі күн аттарын маркерленген тізім ретінде жазыңыз. Әр күн атын әртүрлі түспен, әртүрлі көлемге өзгертіңіз. Апта деген атпен Менің құжаттарым бумасына сақтап қойыңыз.

7. WordPad редакторын іске қосыңыз да, Файл деген атпен сақталған құжатты ашыңыз. Осы файлдың соңына Апта файылындағы мәтіннің көшірмесін орналастырыңыз.

8. Құжаттағы Неге деген сөзді тауып, оны қашан деген сөзге өзгертіңіз де қайтадан қалпына келтіріңіз.

9. Маркерленген тізімді алып тастаңыз. Файлдың атын өзгертіп Апта 1 деген атпен сақтаңыз.

10. Апта 1 файлының соңына Студент файылындағы мақалалардың көшірмесін орналастырыңыз.

11. Менің құжаттарым бумасына Топ (мамандықтарынызды) деген атпен жаңа бума құрыңыз. Осы бумаға WordPad-та жазылған файлдарыңызды, Блокнотта жазылған файлдарыңызды сақтап қойыңыз.

Бақылау сұрақтары

1. Блокнот программасы қалай іске қосылады? Қандай мүмкіндіктері бар?

2. WordPad редакторы қалай іске қосылады? WordPad редакторының Блокнот программасынан қандай айырмашылығы бар?

3. WordPad программасының меню қатарындағы командаларын сипаттаңыз.

4. Мәтінді туралау әрекеті қалай іске асырылады?

5. Маркерленген тізім қалай құрылады?

6. Символдарды табу және Ауыстыру режимі қалай жұмыс істейді?

7. Файлдың аты қалай өзгертіледі?

8. Бір файлдағы құжаттың көшірмесін екінші файлға орналастыруға бола ма?

Paint кескiндiк (графикалық) редакторы. Калькулятор программасы.

Сабақтың мақсаты: Әртүрлі суреттер, геометриялық фигуралар салу, ішін бояу, бүрку, салынған суреттермен жұмыс істеу тәрізді амалдарды орындауға үйрету.

Қарапайым және инженерлік калькуляторларда есептер шығарып үйрену.

Paint программасы түрлi-түстi графикалық кескiндердi құруға, қарауға (просмотр) және өңдеуге (редактирование) арналған. Ол шағын мәтiндердi жазумен сканерден түсiрiп алған кескiндердi өңдеуге (редактирование)мүмкiндiк бередi.

Paint кеңейтiлген BMP–лi файлды жасайды және оқиды. Жасалған суреттердi басқа құжаттарға енгiзуге болады.

Кескiндiк (графикалық) редакторды iске қосу

Iске қосу батырмасында шертiп, Басменюден келесi пункттердi таңдап алу: Программалар – Стандартты – Paint кескiндiк редакторы.

Саймандар тақтасы

Сурет салуға арналған аймақ

Негізгі және фондық түстер политрасы

меню қатары

құжат атынан тұратын тақырып қатары

Paint кескiндiк редакторының терезесi.

Кескiндiк редактор терезесiнiң келесi элементтерi бар: құжат атынан тұратын тақырып қатары, меню қатары, Саймандар тақтасы, Сурет салуға арналған аймақ, Негізгі және фондық түстер политрасы. Сол жақта сурет салу саймандар жинағымен редактiрлеу (редактирование) белгiшелеу тобы орналасқан. Саймандар жиынтығының астында таңдалып алынған сайманның түрiне байланысты өзгеретiн үлгiлер жинағы орналасқан.Мысалы, сызық сайманын таңдап алған кезде үлгiлер жинағында түрлi қалыңдықтағы сызықтар жинағы болады. Терезенiң сол жақ төменгi бұрышында сурет салғанда ауыстыруға болатын түстер жинағының Индикаторы орналасқан. Индикатордағы алдыңғы жоспарда орналасқан квадрат негiзгi түспен, ал кейiнгiсi фондық түспен боялған.

Сурет салу аймағының төменгi жағындағы индикатордың оң жағында түрлi түстерге боялған 28 батырмадан тұратын Палитра орналасқан.

Оң жақ және төменгi шекаралардың қасында терезеге симай тұрған кскiндердiң бөлiгiн қарауға арналған айналдыру жолақтары орналасқан.

Терезенiң төменгi шекарасының бойында орындалып жатқан командалар және т.б., сонымен қатар көрсеткiштiң координаталарын көрсететiн Қалып күй қатары орналасқан.

Саймандар жинағы

Сайман таңдап алу үшiн саймандар жинағындағы (1.5.сурет)

оның басында шерту керек.

Paint-та 16 инструмент бар.

1) Кез-келген аймақты белгiшелеу.

2) Тiктөртбұрышты сурет фрагментiн белгiшелеу.

3) Өшiргiш суреттiң жеке бөлiктерiн өшiруге арналған.

4) Құю (Заливка) сайманы тұйық контурларды көркемдеу (изображения) түсiмен немесе құю түсiмен толтырады. Сайман палитраның қажет түсiн таңдап, салынған сызықтың түсiн өзгертугемүмкiндiк бередi.

5) Түстi таңдау сайманы кескiндi (изображения) немесе фонның түсiн суреттiң кез-келген нүктесiнiң түсiне өзгертедi.

6) масштаб суреттiң жеке фрагменттерiн үлкейтугемүмкiндiк бередi.

7) Қалам (карандаш) түрлi қалыңдықтағы кез-келген сызықты салуға арналған.

8) Бояғыш (кисть) – ретсiз сызықтарды салуға арналған. Бояғыштың қажеттi (сәйкес) пiшiнi саймандар жинағының астында орналасқан үлгiлер жинағынан таңдалып алынады.

9) Бүрiккiш бояуды экран бетiнiң белгiлi бiр аймағынамайда түйiршiктер түрiнде шашыратады. Бүрiккiштiң өлшемi саймандар жинағының астында орналасқан үлгiлер жинағынан таңдалып алынады.

10) Жазба–мәтiн фрагменттерi бар сурет жасауға мүмкiндiк бередi.

11) Сызық - түзу сызықтар салу үшiн.

12) Қисық сызық – үйлесiмдi (плавные) сызықтарды кекiндегенге. Сызық қалыңдығы үлгiлер жинағынан берiледi.

13) Тiктөртбұрыш – берiлген толтыру түрлерiмен тiктөртбұрыштармен квадраттар салуға арналған.

14) Көпбұрыш – кез-келген пiшiндегi тұйық көпбұрыштар салу үшiн.

15) Эллипс – эллипстермен шеңберлер салуға арналған.

16) Дөңгелектеу тiктөртбұрыш шеттерi дөңгеленген тiктөртбұрыштармен квадратты салуғамүмкiндiк бередi. Тiктөрбұрыш, Көпбұрыш, Эллипс және Дөңгелектеу төртбұрыш саймандарымен жұмыс iстегенде саймандар тақтасының астындағы үлгiлер жинағынан ұсынылып тұрған толтырғыштың үш түрiнiң бiрiн таңдап алуға болады. Толтырғыштың түсi палитрадан оң жақты шерту арқылы таңдалынады.

Суреттегi мәтiндi енгiзумен форматтаудың ретi:

• Саймандар жинағындағы Жазба батырмасында шерту.

• Мәтiн енгiзiлетiн аймақ шекараларын беру: аймақ төбелерiнiң орналасатын нүктелерiнiң бiрiнде шертiп, тышқанды басып iшiндемәтiн орналасатын пунктирлi тiктөртбұрыштың диагоналi бойынша созу.

• Тышқан батырмасын жiбергеннен кейiн пайда болған Қарiптер терезесiнде қарiп түрiн, оның өлшемiмен сызылымын таңдау.

• Пунктирлi тiктөртбұрыштың iшiнде шертiп, пернетақтаданмәтiн енгiзу. Жолдың оң жақ шетi <enter> пернесiн басқанда пайда болады.

• Мәтiннiң өлшемiмен орнын өзгертуге болады. Қарiптiң түсiн палитрадан таңдап алып, өзгертуге болады.

Мәтiн тышқанды пунктирлi тiктөртбұрыштың сыртында шерткеннен кейiн суретте сақталады.

Қарапайым калькулятор.

Компьютердің сандық информациялармен жұмыс атқару мүмкіндігін Windows-тың көмекші программасы «Калкулятор» арқылы көруге болады. Калькулятордың 2 түрі бар: қарапайым және инженерлік.

Калькуляторды іске қосу үшін мына амалдар орындалады:

Пуск---Программы—Стандартные----- Калькулятор

Егер калькулятор бірінші рет қосылса, онда қарапайым калькулятор шығады. Калькулятордың бір түрінен 2-і түріне көшу Вид менюінен оның типін ( түрін) таңдау арқылы іске асады.

Калькулятордың функционалдық батырмалары:

Back- соңғы ендірген цифрды өшіреді

CE- индикация алаңына енгізілген санды өшіреді

C-барлық ендірілген информацияларды өшіреді

Sqrt-квадрат түбірді есептейді

1/x-енгізілген санның кері мәнін есептейді

MC-жадты өшіреді

MR-жадтағы санды индикаторға көшіреді

MS-индикатордағы мәнді жадқа жазады

M+ -индикатордағы санды жадтағы санға қосады.

И

Пуск—Программы---Стандартные---Калькулятор—Вид---Инженерный.

Инженерлік калькулятор кәдімгі қарапайым калькуляторға ұқсас, бірақ 2-3 міндеттер орындайтын бірнеше батырмалары бар. Бұл калькулятордың көмегімен статистикалық есептеулер жүргізуге (орта мәнін табуға) тригонометриялық, логарифмдік, дәрежелі мәндерді есептеуге болады.

нженерлік калькулятор:

Статистикалық есептер Калькулятордың сол жақ бөлігіндегі көк таңбалары бар батырмалар арқылы орындалады, олардың көмегімен бірсыпыра сандар тізбегін енгізіп, сол сандардың арифметикалық ортасын, қосындысын және стандарттық ауытқуын анықтай аламыз. Статистика режимінде жұмыс атқару үшін мынадай ережелерді білген жөн:

1. Статистика терезесі Sta батырмасын шерткен кезде ашылып, оған сандар тізбегін енгізуге мүмкіндік аламыз.

2. Калькулятор панелінде терілген сан Статистика терезесіне Dat батырмасын шерту арқылы жіберіледі.

3. Калькулятордың үш батырмасы енгізілген сан тізбегінің статистикалық функцияларын анықтайды, олар:

Sta- статистика терезесін ашады

Ave-статистика терезесіндегі сандардың орта мәнін есептейді

Sum-статистика терезесіндегі сандардың қосындысын есептейді

S-статистика терезесіндегі ығыстырылмаған сандардың ортаквадраттық ауытқуын есептейді

Dat - статистика терезесіне сандардың бейнесін шығарады.

Статистикалық есеп шығаруға бір мысал қарастырайық:

1. Калькуляторда 12,56 санын теру.

2. Sta батырмасын шертіп, Статистика терезесін шығару.

3. Dat батырмасын шерту.

4. Екінші 12,89 санын теріп, Dat батырмасын шерту.

5. Үшінші 12,33 санын теріп, Dat батырмасын шерту.

6. Sta, батырмасын шертіп, Статистика терзесіне шығып, енгізілген сандарды қарауға, лоар көп болған жағдайда жоғары төмен жылжуға мүмкіндік беретін жүгіртпені пайдалануға болады.

7. Ret батырмасын шертіп калькулятор терезесіне ауысу.

8. Ave батырмасын басып, сандардың арифметикалық ортасын табамыз-ол 12,593333.

9. Sum батырмасын басып, сандардың қосындысын табамыз-ол 31,18.

10. S батырмасын басып стандартты ауытқуды анықтаймыз, ол-0,28148.