2.1 Сурет – Каналдар коммутациясы
Каналдар коммутациясының әдiсiнің кемшiлiктері.
Бос каналдардың болмаған жағдайында талап етiлетiн бағытта шақыратын қолданушы байланыс орнатуда қолдау таба алмайды, сондықтан каналдар коммутациясы КК жүйесі қабылдамай жiберуi мүмкiн жүйелер сондықтан (шақыру ысыраптармен ) деп аталады.
Жоғалып кеткен шақырулар деп коммутациялық жүйе әсерiнен хабар жіберуді бiтiрмеген шақыруларды атайды.
Жоғалулар жоғалып кеткен шақырулар санның жалпы түскен шақырулар санына қатынасы бойымен бағаланады және қызмет көрсетудің сапалық көрсеткiшi болып табылады
Р=Сжоғ / Стүс . (1.1)
Мұнда: Сжоғ– жоғалып кеткен шақырулар саны;
Стүс– жалпы түскен шақырулар саны.
Каналдар коммутациясы жолымен байланыс орнатуы келесi фазаларды өтедi:
- байланысу үшін сұраныс бағыты, абонент шартты мекенжайын қамтитын шақырушы абонент шақыру құрылғысының көмегiмен абоненттік желі арқылы коммутациялық жүйеге сұраныс жібереді;
- алмасатын физикалық каналдың ұйымдастырылуы - егер абонент бiр коммутацилық жүйеде жатса, құрылғы алынған сұраныс бойынша коммутациялық жүйе тиiстi абоненттiк желінің қосылуын жүзеге асырады, немесе байланыс сеанстарына қатысатын абоненттер жататын коммутациялық жүйелердiң арасындағы магистралдiк сызықтар. Алмасатын канал ұйымдастырылғаннан кейін шақырылатын абонент коммутациялық жүйеден байланыс орнатылғаны жайлы сигнал, ал шақырылушы абонент - шақыру сигналын алады;
- абоненттер арасындағы хабар жіберілуі;
- қосылудың жойылуы - жіберу сеансының аяқтауынан кейiн және абоненттен доғару сигналын алғаннан кейін коммутациялық жүйе аппаратурасы орнатылған қосылуды ажыратылуы.
Есте сақтау коммутациясы.
Бос каналдардың болмауы жағдайында жүйелерде ақпарат жиналуымен қолданушы қолдау таба алмайды. Оның хабарламасы уақыттық коммутациялық станцияның БҚ жадына жазылады және арнаның босауынан кейiн ары қарай беріледі, сондықтан жинақтау жүйесі күту жүйе деп аталады [2 ].
Жинақталуы бар коммутацияның екi түрi белгiлi:
- хабарлар коммутациясы;
- пакеттер коммутациясы;
Хабарлар коммутациясы - бос каналдардың болмауы жағдайында жүйелерде ақпарат жиналуымен қолданушы қолдау таба алады. Оның хабарламасы уақыттық коммутациялық станцияның БҚ жадына жазылады және арнаның босауынан кейiн ары қарай беріледі, сондықтан жинақтау жүйесі күту жүйе деп аталады (2.2 суретті қара). Бұл әдiс жалпы телеграф желiсiндегi қолдану тапты.
Хабарлар коммутациясы үшін байланыс орнатуға келесi фазалар тән:
1) байланысу үшін сұраныс бағыты - шақыратын абонент ХКОна шақырылушы абоненттің шартты мекенжайымен бірге хабарлама жібереді;
2) хабар сақталуы – ХКОда хабарлама сақталады және мекен-жайы бойынша беріліс арнасы анықталады;
3) хабар жіберу.
ХКО – хабар коммутациясының орталығы;
ХКО БҚ – ХКО басқару құралғысы;
СҚ – сақтаушы құралғы; Пр – процессор.
2.2 сурет – Хабарлар коммутациясы
Егер көршi ХКО арнасы бос болса, онда хабарлама дереу берiледi, операция қайталанады. Егер көршi ХКО арнасы бос болмаса, онда хабарлама арнаның босауына дейiн сақталады.
Хабарлама жеделдiктiң санатына байланысты тарату бағытына арналған ретке бекiтiледi.
Пакеттер коммутациясы - жіберілуші хабарлама «пакеттерге» бөлiнедi,олардың әрқайсысында пайдалы ақпараттық бөлiктері және тақырып болады (2.3 суретті қара). Пакеттiң бiрiншiсiнің тақырыбы хабар сипаттамасына ие: жіберуші мекен-жайы, берілуші пункттері, хабардағы пакеттер саны және т.б. Басқа пакеттер тақырыбы құрамына хабарға қатыстылығын анықтайтын идентификатор, пакеттің реттік нөмірі енуі мүмкiн.
2.3 сурет – Пакеттер коммутациясы
Пакеттерді жеткізудің екі әдісі бар:
- дейтограммалық (датаграммалық) - кезкелген еркiн маршруттармен бiр-бiрiнен тәуелсiз желi арқылы пакеттердің қозғалуына арналған;
- виртуалдық қосылулы – пакеттер коммутациясының хабар коммутациясының орталығының (ХКО) жадысы арқылы тізбек тіркесі түрінде байланысқан пакеттер түрінде хабарлар жіберілуі. Осы тәсiл каналдар коммутациясы әдiсi (табиғи тiзбекте хабар берудi) артықшылықтары мен пакеттердi коммутацияның әдiсiнің (хабарлама биiк берiлiс жылдамдығын) артықшылықтарын байланыстыруға мүмкіндік береді.
Пакеттер коммутациясы үшiн байланыс орнатудың келесi фазалары тән:
1) байланысу үшін сұраныс бағыты - шақыратын абонент ХКОна шақырылушы абоненттің шартты мекен-жайымен бірге хабарлама жібереді;
2) хабарларды пакеттер түрде ұсынуы. Егер пакеттерге бөлiктеу ЦКПқа болса, онда ХКОда хабардың толық қабылданып бітуін күтпей топтастырылуы бойынша пакеттердің әрі қарай жіберілуі орындалады;
3) пакеттердiң берілуі. Егер көршi ХКО арнасы бос болса, онда хабарлама дереу берiледi, операция қайталанады. Егер көршi ХКО арнасы бос болмаса, онда пакеттер белгілі бір уақыт аралығында БҚ жадында арнаның босауына дейiн сақталады.