Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
UMK_Informatika.doc
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆
  1. Ақпаратты таңбалау.

Қандайда бір алфавитті пайдаланып ақпарат жазуды таңбалау деп атайды. Бір белгі тобынан екінші белгі тобына көшіру жолын код немесе таңба деп атайды. Ақпаратты таңбалауда екілік, сегіздік, ондық және он алтылық сандар жүйесі қолданылады. Екілік сандарға 0 мен 1, сегіздік сандарға 0..7, ондық сандарға 0..9, ал он алтылық сандарға 0..9 және A..F латын әріптері жатады.

Негізігі санау жүйелеоіне аудару кестесі

Ондық

Екілік

Сегіздік

Он алтылық

0

0

0

0

1

01

1

1

2

10

2

2

3

11

3

3

4

100

4

4

5

101

5

5

6

110

6

6

7

111

7

7

8

1000

10

8

9

1001

11

9

10

1010

12

A

11

1011

13

B

12

1100

14

С

13

1101

15

В

14

1110

15

E

15

1111

17

F

16

10000

20

10

Қосу: 0 + 0 = 0 Алу: 0 – 0 = 0 Көбейту: 0 * 0 = 0

0 + 1 = 1 1 – 0 = 1 0 * 1 = 0

1 + 0 = 1 1 – 1 = 0 1 * 0 = 0

1 + 1 = 10 10 – 1 = 1 1 * 1 = 1

  1. Есептеуіш техниканың даму тарихы.

ХХ ғасырдың ортасында ақпаратты өндеуді автоматтандыру ісінің қажеттілігі электрондық техника мен технологияның жылдам дамуына себепші болды. Нарықтық қарым – қатынас жаралу барысында есептеулерді жүргізуге арналған жабдықтар керек болды. Қарапайым есептеуіш қосымша аспап абак болды. Ол Азияда пайда болды деп есептеледі. Есепетеуіш операцияларды механикаландыру XVII ғасырда басталды. Бірінші этапта механикалық есептеуіш құрылғыларды құру үшін, механизмдер қолданылды. Алғаш рет қосу операциясын орындауға арналған механикалық құрылғы 1623 жылы құрылған болды. Оны құрастырған, Тьюбинген (Германия) университетінің шығыс тілдер кафедрасының профессоры Вильгельм Шикард. 1642 жылы француз механигі Блез Паскаль (1623-1662 ж. ж) тұтас қосындылау құрылғысын құрастырды. Бұр құрылғы дүние бойынша ең алғаш механикалық калькулятор болып есептеледі. 1673 жылы неміс механигі және философы Г. В. Лейбниц (1646-1717 ж. ж) көбейту мен бөлу операцияларын орындай алатын, механикалық калькуляторды құрастырды. Ал Чарьзом Бэббидж (1792-1871 ж. ж) аналитикалық машинаны ойлап тапты.

Қолданылған әдебиеттер:

  1. Байшоланова К.С. «Ақпараттық жүйелер теориясы оқу құралы.» – Алматы: экономика, 2002 жыл;

  2. Е.Қ. Балапанов, Б. Бөрібаев, А. Дәулетқұлов. «Информатикадан 30 сабақ». «Жаңа ақпараттық технологиялар». Алматы: Шартарап, 1998ж.

  3. Симинович С.В. “Информатика для юристов и экономистов”. Москва- Санк- Петербург- Нижний Новгород- Воронеж- Ростов – на Дону- Екатеренберг –Самара- Новосибирск – Киев – Харьков – Минск: ПИТЕР-2004г.

Дәріс № 2

«Ақпараттану » пәнінен дәріс (1-сағат).

Дәріс тақырыбы: Дербес компьютердің құрылғылары.

Мақсаты: Дербес компьютер құрылғыларымен таныстыру, олардың әр біреуінің атқаратын рөлі және мақсаты. Енгізу және шығару құрылғыларын айыра білуге жетелеу. Компьютерді жүктеуге, өшіруге дағдыландыру. Негізгі және қосымша (перифериялық ) құрылғылардыайыра білуге үйрету.

Жоспар

Кіріспе

  1. Негізгі аппараттық конфигурация

  2. Жүйелек блоктық ішкі құрылғылары

  3. Дербес компьютердің (ДК) перифериялық құрылғылары

  4. Программалық жабдықтардың классификациясы

Кіріспе

Дербес ЭЕМ-нің элементтік базасы болатын электрондық компоненттері ақпарат өндеудің белгілі бір функциясын немесе оны есте сақтау ісін атқарады. Мұндай компоненттер интегралдық схемалар деп аталады. Интегралдық схема металдан не пластмассадан жасалған қорапқа салынған жартылай өткізгішті кристалды қораптың шеткі таяқшаларымен жалғастырылады. ДЭЕМ бірыңғай аппараттық жүйеге біріктілірген техникалық электрондық құрылғылар жиынынан тұрады.

1. Негізгі аппараттық конфигурация.

Дербес компьютер – әмбебап техникалық жүйе. Ақпараттық процестерді жүзеге асыратын негізгі құрал- компьютер болып саналады. Компьютердің конфигурациясын (дербес құрамын) қажеттілігімізге байланысты өзгертуге болады. Қазіргі жағдайда базалық конфигурацияларға төрт құрылғы қарастырылады:

  • Жүйелік блок;

  • Монитор немесе дисплей;

  • Пернелік тақта;

  • Тышқан.

Жүйелік блок

Жүйелік блок ішінде аса маңызды коспоненттер орнатылған негізгі өрнек. Жүйелік блок ішінде орналасқан құрылғылар ішік құрылғылар деп аталады, ал сырттан қосылатын құрылғылар сыртқы құрылғылар деп аталады. Енгізуге, шығаруға және деректерді ұзақ мерзімде сақтауға арналған сыртқы қосымша құрылғылар перифериялық деп аталады, яғни жүйелік блокқа қосымша жалғанатын құрылғылар. Жүйелік блок ішінде мынадай құрылғылар орналасқан : 1. жедел жады (ОЗУ) ; 2. қатты диск немесе винчестер(ПЗУ); 3. процессор. Процессор-барлық есептеу және ақпарат өңдеу істерін орындайды. Жедел жады – ағымдық ақпаратпен жұмыс істеу үшін қолданылады , онда орындалып жатқан программалар мен командалар жазылады, компьютер электр желісінен ажыратылса жедел жадтағы ақпарат өшіп қалады. Қатты диск немесе винчестер – ақпаратты ұзақ мерзімде (қолдану үшін ) қолданылатын құрылғы.

Монитор

Монитор – мәліметерді визуалды көрсету құрылғысы. Ол негізгі шығару құрылғысы болып табылады. Оның негізгі тұтыну параметрлері: экран көлемі, сақтау классы, бейнені регенерациялаудағы максималды жиілігі және экранның перде адымы. Монитор - мәтіндік және графикалық ақпаратты экранға шығару құрылғысы болып табылады. Ол монохромды және түрлі түсті болады.

Пернелік тақта

Пернелік тақта– мәтіндік және графикалық ақпаратты экранға енгізу құрылғысы болып табылады. Пернелік тақтада стандарт бойынша 84-101 пернелік бар. Стандартты пернелер жиынтығы белгілі бір тәртіппен орналасып, мынандай топтарға жіктеледі:

  • алфавиттік – цифрлық және таңбалық пернелер: латын әріптері және олармен бірге орналасқан орыс, қазақ әріптері, цифрлар, тыныс белгілері, арифметикалық, логикалық және де бақ символдар, “бос” орын белгісі;

  • функционалдық пернелер: F1-F2; - әртүрлі қызмет атқаратын пернелер: Enter, Tab, Ctrl, Alt, Esc, Shift, Num Lock, Caps Lock, Scroll Lock, Pause (Break), Print Screen және *,+, - тәрізді пернелер; - түзету үшін қолданылатын басқару пернелері: Insert, Delete, Home, End, Page Down, Page Up, Back Space және бағытауыш тілсызық пернелер - ←, ↑, →, ↓.

Тышқан

Тышқан басқару құрылғысы болып табылады. Ол оң жақ және сол жақ батырмасынан тұрады. Сол жақ батырмасы кез- келген терезені, файлды ашу үшін арналған. Ал оң батырма командалық мәзірді шақыруға арналған. Тышқанның жылжу бағытына байланысты, тышқан көрсеткіші де солай жылжып отырады.

2. Жүйелік блоктың ішкі құрылғылары

Жүйелік блоктық ішкі құрылғыларына жататын құрылғылардың ең негізігісі процесор болып табылады. Жүйелік блок ішіне мынадай құрылғылар орналасқан: жедел жады, процессор, қаты диск немесе винчестер.

Процессор-барлық есептеу және ақпаратты өндеу жұмыстарын орындайды.

Жедел жады – ағымдық ақпаратпен жұмыс істеу үшін қолданылады, орындалалып жатқан программалар мен командалар жазылады, компьютер электр желісінен ажыратылса жедел жадтағы ақпарат өшіп қалады.

Қатты диск немесе винчестер – ақпаратты ұзақ мерзімде (қолдану үшін) қолданылатын құрылғы.

3. Дербес компьютердің перифериялық құрылғылары.

Перифериялық құрылғылар жүйелік блокқа сырттан қосылатын құрылғылар болып тобылады. Олар келесі құрылғылар жатады:

  1. принтер - мәтіндік және графикалық ақпараттарды экраннан қағазға басып шығаруға арналған құрығы. Принтірдің 3 түрі бар: матрицалық, сия бүріккіш, лазерлік;

  2. график сызғыш немесе плоттер – сызбаларды қағазға шығаруға арналған құрылғы;

  3. сканер – графикалық немесе мәтіндік ақпараттарды қағаздан компьютерге енгізуге арналған құрылғы;

  4. модем - телефон желісі арқылы басқа компьютермен ақпарат алмасуға арналған құрылғы;

  5. CDROM - компакт – дискідегі ақпараттарды оқуға арналған құрылғы.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]