2.Экспериментальдық құрылғының сипаттамасы

Құрылғы ұзындығы L=7м және диаметрі d=15мм (құбырдың кедір-бұдырлығы Δ = 0,85мм) құбырдан тұрады, бастапқы және соңғы аумақта пьезометрлік құбырлар 2, 3 орнатылған. Сұйық шығыны вентиль 4 арқылы реттеледі.

Құбыр 1 тегеурін сұйыққоймасынан қоректенеді, мұнда зерттеу уақытындағы тұрақты деңгей ағызғыш құбырдың көмегі арқылы сақталады.

2. Жұмыстың орындалу тәртібі

1. Вентиль 4 жабық тұрған кезде жүйеде ауа жоқ екеніне көз жеткізу керек. Пьезометр 2, 3 көрсеткіштері тең болуы тиіс.

2. 1000-ретті Рейнольдс санына сәйкес келетін су шығынын белгілеп, пьезометр көрсеткішінің айырмашылығын жазамыз.

1-Сурет. Тәжірибелік қондырғы

Берілген уақыттағы өлшенген құбырдың толуын, су шығыныны мына формуламен есептейміз,

. (7)

Сонда су шығыны үшін Рейнольдс саны былай анықталады,

.

Су ағынының орташа жылдамдығы,

3) Рейнольдс санының реті 2000, 3500, 5500 үшін зерттеуді, бақылауды қайталау.

4)Максималды су ағынын ашық вентильде орнатамыз. Пъезометрлік құбырлардың айырмашылығын өлшейміз.Осыдан анықтайтынымыз:

- максимальды су шығыны;

- Рейнольдс санының максимальды мәні;

- су ағынының орташа максимальды жылдамдығы;

4.Тәжірибе арқылы алынған өлшемдерді өңдеу

1) Пъезометрлік құбырлардың айырмашылықтарының тәжірибелік өлшемі:

— ,

— ,

— , (8)

— ,

— .

2) Құбыр өткелінің тегеуріні қозғалыс режиміне байланысты анықталады.

-1000 және 2000 Рейнольдс сандары үшін қозғалыстың ламинарлы режимінде сұйық үйкеліс коэффициентін (2) формуласымен анықтаймыз.

- Re(max), және 3500,5500 Рейнольдс сандары үшін қозғалыстың турбуленттік режимінде сұйық үйкеліс коэффициентін (4) формуласымен анықтаймыз. Енді (5) формула бойынша анықталған Дарси коэффициентімен табылған өрнекті салыстырамыз. Үшеуін алып, ұзындық бойынша тегеурін шығынын есептейміз.

1-кесте

Ұзындық бойынша анықталған тегеурін шығынын есептеулері.

1	1000
2	2000
3	3500
Тәжі рибе номірі	Рейно ль дс саны Re	Өлше гіш ыдыс тың толу уақыты	Сұйық шығыны	Орта ша жыл дам дық	Дарси коэф фи циенті (теорет.)	Тегеурін шығыны (теоретич.)	Пьезо метр көрсет кішінің айыр ма шы лығы (эксперим.)	Салыс тырмалы қателік %
4	5500
5

3) Тәжірибелік жне есептелінген өлшемдерді 1- кестеге жазамыз.

4) Гидродинамикалық үйкеліс коэффициентінің тәжірибелік өрнегінің дөңгелек құбырдағы сұйық қозғалысы Рейнольдс сандары үшін былай анықталады, .

5) Алынған өлшемдерді 2-кестеге енгіземіз .

Гидродинамикалық үйкеліс коэффициентінің есептеулері. 2- кесте.

Тәжі рибе номірі	Рейно ль дс саны Re	Өлше гіш ыдыс тың толу уақыты	Сұйық шығыны	Орта ша жыл дам дық	Дарси коэф фи циенті (теорет.)	Дарси коэф фи циенті (эксперим.)	Пьезо метр көрсет кішінің айыр ма шы лығы (эксперим.)	Салыс тырмалы қателік %
1	1000
2	2000
3	3500
4	5500
5