4. Cechy społeczności międzynarodowej:

• Zasada równości wobec prawa, ale nie równych praw

• Dominująca pozycja wielkich mocarstw, np. w Radzie Bezpieczeństwa (niektóre mają status stałych członków, ale stało się to za zgodą wszystkich państw należących do organizacji)

• Mały stopień zorganizowania

1. Cele społeczności międzynarodowej:

• Utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (ONZ)

• Rozwój gospodarzy i społeczny (GATT/WHO)

• Poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności (ONZ, Pakty Praw Człowieka, systemy regionalne, np. Rada Europy)

Społeczności międzynarodowej nie należy utożsamiać z ONZ. ONZ jest organizacją międzynarodową, do której przynależność ma charakter dobrowolny (192 państwa). Przynależność do społeczności międzynarodowej ma charakter arbitralny.

5. Wspólnota

Wspólnota – grupa państw połączona ściślejszymi więzami, np. politycznymi, wojskowymi, gospodarczymi

Wspólnoty dzielimy na:

• Regionalne – łączy je położenie geograficzne (np. w obrębie kontynentu, regionu), a także język, religia, kultura

  • Organizacja Państw Ameryki

  • Liga Państw Arabskich

  • Unia Afrykańska

• Funkcjonalne – łączy je wspólne prowadzenie działań w określonej dziedzinie. W ramach tych wspólnot występują także wspólnoty ponadnarodowe

  • NATO

  • Wspólnota Europejska

  • Europejska Wspólnota Energii Atomowej

WYKŁAD 2

6. Zarys rozwoju prawa międzynarodowego

Kształtowanie się prawa międzynarodowego ma związek z rozwojem stosunków międzynarodowych.

6. Starożytność:

• Układ satelicki – wpływy kultury greckiej

• Układ subordynacyjny – PAX Romana – w oparciu o podporządkowywanie sobie innych terytoriów, narzucanie im własnych rozwiązań prawnych i gospodarczych

• Pierwsze umowy międzynarodowe – instytucja posła, formy pokojowego załatwiania sporów (negocjacje „wojenne”), azyl, proksenia (pierwowzór opieki konsularnej)

• Ius gentium – normy kształtujące stosunki Rzymu ze światem zewnętrznym

7. Wczesne średniowiecze

Feudalizm nie sprzyjał rozwojowi prawa międzynarodowego. Podobnie rywalizacja między cesarstwem a papiestwem. Wykształciły się formy dotyczące np bardziej humanitarnego prowadzenia wojen.

Od XV w. prawo międzynarodowe rozwija się coraz bardziej intensywnie.

1415 – Sobór w Konstancji i wystąpienie Pawła Włodkowica na temat: prawo pogan do własnej państwowości.

Nowe zasady i instytucje:

• Zasada wolności mórz (w związku z odkryciami geograficznymi)

• Instytucja stałych posłów i konsula

• Rozwój prawa dyplomatycznego – państwa tworzą przedstawicielstwa dyplomatyczne

• Traktaty pokojowe

1648 – traktat westfalski – uznano niepodległość 332 państw i miast niemieckich oraz Szwajcarii i Holandii za niepodległe państwa

W ten sposób usankcjonowano na tym obszarze zasadę równości i suwerenności

1. 7. Doktryna prawa międzynarodowego

• Grocjusz (1583-1645) – „O prawie wojny i pokoju”

• Emeryk de Vattel – „Prawo międzynarodowe, czyli zasady prawa naturalnego” (1758)

1. Problemy globalne a kształtowanie się norm prawa międzynarodowego

Konieczność uregulowania wzajemnych stosunków międzynarodowych państw spowodowała wykształcenie się wielu norm prawa międzynarodowego, dotyczące:

• Handlu międzynarodowego

• Statusu rzek, cieśnin, kanałów

• Statusu cudzoziemców, apatrydów

• Zasady prawa humanitarnego