1. Składniki obszaru lądowego:

• terytorium lądowe z wnętrzem Ziemi w kierunku do środka ziemi pod terytorium lądowym i morskim (zasięg zwierzchnictwa w głąb Ziemi determinują możliwości eksploatacji)

• rzeki, jeziora i inne zbiorniki wodne – wody śródlądowe

• enklawy i półenklawy; hiszpańskie miasta Guta i Melilla na północnym wybrzeżu Maroka, brytyjski Gibraltar na południu Hiszpanii, okręg kalingradzki

• wyspy, archipelagi (grupa wysp), np. Bahamy, Baleary, Falklandy, Cyklady, Maledywy, Seszele, Galapagos, Fidżi, Filipiny

1. Składniki obszaru morskiego:

• morskie wody wewnętrzne – zrównane statusem z terytorium lądowym

• wody archipelagowi

• morza terytorialne – innym państwom przysługuje prawo nieszkodliwego przepływu i prawo przejścia tranzytowego w przypadku cieśnin, granica morska może sięgać maksymalnie 12 mil od linii podstawowej.

1. Składniki obszaru powietrznego:

• rozciąga się nad terytorium lądowym, morskimi wodami wewnętrznymi, wodami archipelagowymi i morzem terytorialnym; brak limitacji tej granicy, ale uznaje się, że jest słup powietrza o wysokości 80-100 km od powierzchni Ziemi

9. Strefy tranzytowe lotnisk:

Wchodzą w skład terytorium, ale nie są za takie uważane. Do strefy zalicza się obszar między punktami kontroli granicznej a pokładem statku powietrznego. Cudzoziemiec w takiej strefie nie przebywa według prawa na terytorium państwa, na którym znajduje się strefa.

Według ETPC w Strasburgu strefa nie ma charakteru eksterytorialnego, gdyż cudzoziemcy mają prawo do opieki medycznej, pomocy prawnej i kontraktu z przedstawicielami UNHCR:

1. sprawa nigeryjskiej turystki uwięzionej na lotnisku w Moskwie

2. sprawa Shamsa vs. Polsce (w strefie tranzytowej od 24. sierpnia 1997 do 3. października 1997 roku).

WYKŁAD 6

20. Integralność terytorialna

• Stanowi integralną zasadę prawa międzynarodowego

• Integralność = niepodzielność państwa

• Termin ten pojawił się w 1815r. na Kongresie Wiedeńskim – zagwarantowano integralność Szwajcarii i Sabaudii

• Następnie: traktaty gwarantujące integralność np. Danii, Korei

W sensie prawnym integralność terytorialna to zbiór nakazów i zakazów dotyczących terytorium:

1. nakaz poszanowania integralności

2. zakaz agresji

3. nie uznawanie nabytków terytorialnych uzyskanych niezgodnie z PM

Próba naruszenia integralności państwa jest ciężkim naruszeniem prawa międzynarodowego. Dlatego też integralność jest uznawana za podstawową wartość chronioną przez PM.

Przykłady źródeł PM, wyrażono zasadę poszanowania integralności terytorialnej:

1. Pakt Ligi Narodów Art.10

2. Art.2 pkt 4 Karty Narodów Zjednoczonych

3. Deklaracja zasad PM

4. Deklaracja w sprawie przyznawania niepodległości krajom i narodom kolonialnym

5. Karta Organizacji Państw Amerykańskich

1. Secesja a integralność państwa

1. PM nie reguluje zjawiska secesji, ponieważ społeczność międzynarodowa uznaje je z reguły za sprawę wewnętrzną państwa

2. W historii miały też miejsce przypadki uznania państwa powstałego w wyniku secesji (np. Panama)

3. Zasada samostanowienia narodów jest podporządkowana zasadzie integralności terytorialnej

W 1991r. rozpatrywano podział Jugosławii w kontekście secesji lub rozpadu. Konkluzją Komisji Arbitrażowej było to, że doszło do rozpadu Jugosławii, ponieważ z państwa federacyjnego powstały nowe państwa.

Generalnie odrzuca się prawa mniejszości narodowych do secesji.