Unia zachodnioeuropejska

à Geneza

1. 4 III 1947r. sojusz obronny Francji i Wielkiej Brytanii podpisany w Dunkierce - skierowany przeciwko Niemcom.

2. 22 I 1948r. w przemówieniu w Izbie Gmin minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Bevin zaproponował utworzenie Unii Zachodniej.

3. Pakt Brukselski- 17 III 1948r.- Francja, Wielka Brytania, Belgia, Holandia, Luksemburg- porozumienie o wspólnej obronie, a także współpracy gospodarczej, społecznej i kulturalnej. Dokładnie dotyczył wspólnej pomocy zgodnie z Kartą NZ dla zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego i przeciwstawiania się polityce agresji (art.4).

4. 28 IX 1948r.- utworzenie Unii Zachodniej jako organizacji obronnej państw-stron traktatu brukselskiego.

5. 20 XII 1950r. przekazanie zadań wojskowych Unii Zachodniej NATO.

24 X 1950r. premier francuski- Rene Pleven, zaproponował utworzenie Europejskiej Wspólnoty Obronnej (EWO)- jako organizacji państw zachodnioeuropejskich mających na celu obronę ich terytoriów własnymi siłami (bez potrzeby liczenia się z USA).

26 V 1952r. układ niemiecki w Bonn- USA, Wielka Brytania, Francja i RFN:

- znosił status okupacyjny

- ustanawiał ograniczoną suwerenność RFN

- zezwalał na udział wojsk RFN w przyszłych jednostkach podległych EWO

27 V 1952r.- Paryż- układ o utworzeniu EWO (wraz z układem o EWWiS). Przewidywano utworzenie wspólnych sił zbrojnych z udziałem niemieckich dywizji podporządkowanych jednak NATO (USA nie chciały autonomii europejskiej).

W X 1954r. układ o EWO trafił do Zgromadzania Narodowego Francji, w którym większość posiadały ugrupowania lewicowe- proces ratyfikacyjny zablokowanoà EWO nie powstała.

W reakcji na te wydarzenia doszło do konferencji państw stron paktu brukselskiego w Paryżu.

23 X 1954r. podpisano traktaty paryskie- podpisane przez Wielką Brytanię, Belgię, Francję, Holandię, Kanadę, Luksemburg, Stany Zjednoczone oraz Włochy i RFN.

Kilka porozumień:

- utworzenie Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE)

- nadanie pełnej suwerenności RFN i włączenie do NATO

- częściowo znosiły ograniczenia rodzajów uzbrojenia armii zachodnioniemieckiej

- utrzymywały stacjonowanie wojsk paktu północnoatlantyckiego na terenie RFN

- wzajemna obrona w razie napaści zbrojnej w Europie na jedno z nich

W UZE obok członków stałych występuje status członka stowarzyszonego- to państwa europejskie NATO, które nie są członkami UZE: Turcja, Norwegia i Islandia. Status obserwatora- to członkowie UE nienależący do NATO: Finlandia, Austria, Dania, Irlandia, Szwecja.

Przez następne trzy dekady UZE było mało znaczącą organizacją. Na czele stała Rada UZE obradująca na szczeblu ministrów spraw zagranicznych. Następnie Zgromadzenie Parlamentarne UZE- przedstawiciele parlamentów państw członkowskich, nie podejmowano żadnych ważnych decyzji.

Zmiana nastąpiła w 1984r.

27 X 1984r. reaktywacja UZE- aktywizacja polityczno-wojskowa w celu wzmocnienia europejskiego filaru NATO.

X 1987r.- Rada UZE na posiedzeniu w Hadze przyjęła „Platformę Europejskich Interesów Bezpieczeństwa”: wzmocnienie europejskiej struktury NATO poprzez rozwój współpracy polityczno-wojskowej i podejmowaniu samodzielnych akcji wojskowych należących do NATO. Początek tworzenia Eurobrygady (francusko-niemieckiej), sformułowanej w X 1991r. w sile 5250 żołnierzy i oficerów.

XI 1988r.- przyjęcie do UZE Hiszpanii i Portugalii.

9-10 XII 1990r.- szczyt w Maastricht- uznanie UZE za organ koordynujący politykę UE (art.J.4.2 TUE). Utworzenie Komórki ds. Planowania- przygotowywanie planów sytuacyjnych dotyczących użycia sił podległych UZE, przygotowywanie zleceń dotyczących niezbędnych działań w sprawach dowodzenia, kontroli i łączności dla kwater głównych sił UZE. Sprzeciw WB oraz neutralnych członków UE.

22 V 1992r.- szczyt francusko-niemiecki w La Rochelle- powołanie Korpusu Europejskiego na bazie Eurobrygady. Korpus rozpoczął działanie 1 X 1993r. Pierwszym dowódcą był Niemiec. Obiekcje zgłosiły USA i Wielka Brytania.

21 I 1993r. przedstawiciele SACEUR oraz sztabów generalnych państw uczestniczących w projekcie Eurokorpusu (RFN, Francja, Belgia, Holandia i Hiszpania) zawarli porozumienie o realizowaniu misji Eurokorpusu w ramach NATO- podporządkowanie Eurokorpusu SACEUR. Porozumienie to zostało usankcjonowane w 1994r. w czasie szczytu NATO- utworzenie Wspólnych Wielonarodowych Sił do Zadań Specjalnych.

19 VI 1992r.- deklaracja petersberska- w Petersbergu koło Bonn odbyło się posiedzenie Rady UZE, na którym określono podstawowe zadania UZE na lata 90-te:

- stworzenie sił podległych UZE pozostających w stałej gotowości do wykonywania zadań pod nadzorem UZE. Zadania te określono jako misje petersberskie: akcje humanitarne, ratownicze, pokojowe, rozwiązywanie sytuacji kryzysowych.

- zobowiązanie udzielania poparcia wysiłkom w celu zapobieżenia konfliktom i zapewnienie pokoju w współpracy z OBWE i ONZ.

Pierwszy raz użyto sił UZE w czasie wojny w Zatoce Perskiej- okręty ratownicze jako siły wsparcia. Inna akcja- od VII 1992r. monitorowanie Adriatyku w celu nadzoru nad przestrzeganiem embarga ONZ na handel bronią z krajami byłej Jugosławii.

III 1995r. nowym członkiem UZE została Grecja.

Wtedy już pojawił się dylemat: pakt brukselski był podpisany na 50 lat- a więc do III 1998r. Rozpoczęły się dyskusje nad przyszłością UZE.

Od XI 1994r. (spotkanie w Noordwijk) poprzez 15 V 1995r.- Rada UZE w Lizbonie do 14 X 1995r. Madryt- „Wspólna Refleksja”- utworzenie w ramach UZE nowych mechanizmów decyzyjnych i nowych struktur organizacyjnych.

15 V 1995r. w Lizbonie z inicjatywy Francji podpisano dokumenty o powołaniu europejskich sił lądowych szybkiego reagowania EUROFOR, a także sił powietrznych EUROMARFOR. W deklaracji lizbońskiej projekt poparły Włochy, Hiszpania, a także Portugalia, jako zgodny kierunek rozwoju wspólnej polityki bezpieczeństwa UE i UZE.

30 XI 1995r.- oficjalna inauguracja: Eurokorpus osiągną pełną gotowość bojową (48 tys.). Obecnie liczy około 60tys.

7 V 1995r.- spotkanie ministrów spraw wewnętrznych i obrony państw UZE w Birmingham.

Decyzje:

- utworzenie Europejskiego Systemu Obrony

- samodzielne uczestniczenie w operacjach pokojowych i kryzysowych w Europie

2 X 1997r.- traktat amsterdamski- zmieniał art.17 (J.7) TUE, stwierdzając, że:

- UZE stanowi integralną część rozwoju Unii, zapewniając jej dostęp do zdolności operacyjnych, szczególnie w kontekście art.2 (zadania humanitarne, zakres ratownictwa, utrzymania pokoju oraz zadania sił bojowych w okresie kryzysu),

- UZE wspiera Unię w kształtowaniu aspektów obronnych , wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Unia stosownie do tego bliższym instytucjonalnym stosunkom z UZE, jeśli Rada Europejska tak zdecyduje,

- Unia będzie posługiwać się UZE w celu opracowania lub realizacji decyzji i działań Unii, które mają wpływ na sprawy obronności.

3-4 XII 1998r.- szczyt francusko-brytyjski w Saint-Malo Deklaracja w sprawie obrony europejskiej- stopniowe rozwijanie polityki wspólnej obrony w ramach WPZiB- autonomiczna zdolność działania oparta na wiarygodnych siłach wojskowych.

22 III 1999r.- Polska, Czechy i Węgry członkami stowarzyszonymi UZE (10 dni wcześniej w NATO).

10 V 1999r.- szczyt UZE w Bremie- decyzje o prowadzeniu europejskiej polityki obronnej przed końcem 2000r., potwierdzone przez Radę Europejską w Kolonii (3-4 VI 1999r.) i Helsinkach (10-11 XII 1999r.).

Stworzenie do 2003r. stałych sił szybkiego reagowania w sile 60 tys.

29 V 1999r.- szczyt francusko-niemiecki w Tuluzie- decyzja o przekształceniu Eurokorpusu w Europejskie Siły Szybkiego Reagowania.

13 XI 2000r.- posiedzenie Rady UZE w Marsylii- praktyczne zakończenie działania UZE. UE uzyskała status jedynie legitymizowanej europejskiej organizacji w sprawach bezpieczeństwa i obrony.

Traktat nicejski- ujęcie w art.17 TUE zapisów dotyczących UZE.

VI 2001r.- utworzenie Sztabu Wojskowego UE.