1.1 Polityka Unii Europejskej

1.1.1. Początki polityki energetycznej Unii Europejskiej

Kilkanaście lat temu, bezpieczeństwo energetyczne, uważane za mało istotne, tylko podczas kryzysów naftowych z lat 70 zaistniało w świadomości społecznej. Wcześniej, większość krajów europejskich posiada duże zapasy surowców energetycznych i importu nich był dość tanie, że nikt nie pomyślał o tym polityki energetycznej mogą być wykorzystane do rozbudowy polityki zagranicznej i narzędzia wywierania wpływu. Z biegiem czasu sytuacja zmieniła się iw konsekwencji, bezpieczeństwo energetyczne stało się jednym z głównych bezpieczeństwa państwa. Europa staje się zależna od zewnętrznych dostawców coraz droższej ropy i gazu. Europejskich zasobów naturalnych skończą się, a zapotrzebowanie na energię stale rośnie. Według wyliczeń Komisji Europejskiej, w ciągu najbliższych 20-30 lat uzależnienie Unii Europejskiej od importu energii wzrośnie do 70 proc., a większość tego importu będzie pochodziła z Rosji. Brak wspólnej polityki energetycznej UE - jeden z najważniejszych problemów.

Początki polityki energetycznej Unii Europejskiej było stworzenie pewnych umów. Od 1951 r. Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali udało sektorem węglowym ówczesnych państw członkowskich, natomiast od 1958 r. Europejską Wspólnotę Energii Atomowej koordynowała przemysł atomowy. Unia nie widziała sensu w tworzeniu wspólnej polityki energetycznej do pierwszego kryzysu naftowego w 1973 roku. Gwałtowny wzrost cen ropy naftowej przez państwa OPEC było dla Europy niespodzianką i krok do tworzenia ram dla wspólnej polityki energetycznej. W rezultacie kraje europejskie zbiegają się do jednego punktu widzenia, ale ono nie było długie, a co więcej, państwa takie jak Wielka Brytania i Francja, przedkładały dwustronne negocjacje z dostawcami ropy. Sytuacja ustabilizowała się po drugiej z kryzysu naftowych (z 1979 r.) kraje mobilizujące nastąpiło, gdy Unia zaczęła uświadamiać sobie zagrożenia związanych z importem surowców ze źródeł niepewnych. W tym momencie, Rosja stała się jednym z najbardziej niezawodnych i najbardziej perspektywicznych dostawców surowców energetycznych dla krajów Europy Zachodniej. Wielkie niespodzianka Europy po odłączeniu dostaw gazu dla Ukrainy na początku 2006 r., co też dotknęło wiele państw europejskich dla podjęcia działań w celu urzeczywistnienia idei wspólnej polityki energetycznej UE. Pierwszym poważnym krokiem w tym kierunku było opublikowanie w marcu 2006 r. tzw. Zielonej Księgi: europejskiej strategii na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii.

Teraz polityka energetyczna Unii Europejskiej stoi w obliczu problemów spowodowanych przez wzrastającego uzależnienie od importu energii, kwestie zmian klimatu, malejących zasobów własnych surowców oraz potrzeba zapewnienia konsumentom dostaw energii po akceptowalnej cenie. Tak, aby zmaksymalizować wykorzystanie prawdziwej polityki energetycznej, Unia Europejska powinna skoncentrować się na trzech głównych obszarach polityki energetycznej, na które składają się: bezpieczeństwo dostaw, konkurencyjność (czyli rozwój rynku wewnętrznego), zrównoważony rozwój (m.in. ochrona środowiska).

Aby osiągnąć te cele Unia Europejska korzysta z narzędzi regulacyjnych i polityk (najważniejsze z nich znajdziecie Państwo w linkach), które realizują cztery obszary priorytetowe zidentyfikowane w art. 194 Traktatu Lizbońskiego. Ta umowa jest założycielem systemu prawnego regulowania i polityk związanych z energią. Do tego czasu, Traktat nie zawiera oddzielną pozycję w zakresie polityki energetycznej, doradztwa i wprowadzenia pewnych inicjatyw. Te dokumenty prawne wskazują, że Unia Europejska powinna zapewnić pełne funkcjonowanie wewnętrznego ryku energii, dostawy zabezpieczeń efektywność relacji między wszystkimi państwami członkowskimi. Osiągnięcie tych celów powinny być realizowane w duchu solidarności między wszystkimi członkami Unii Europejskiej. Istotą Traktatu Lizbońskiego jest prowadzenie polityki energetycznej, wzmocnienie współpracy między wszystkimi krajów członkowskich Unii Europejskiej, osiąganiu celów poprzez wykonanie pełnego zakresu prac.

Polityka energetyczna będzie skuteczna na poziomie UE (także w wymiarze zewnętrznym) musi być oparta na sprawnie funkcjonującym rynku wewnętrznym. Rynek wewnętrzny składa się z dwóch głównych elementów: ramy regulacyjne i infrastruktura energetyczna. Obecnie, pomimo sukcesu, które miały miejsce po przyjęciu pewnych środków, które zostały zarejestrowane w tzw. III pakietu liberalizacyjnego w 2009 r., nadal mamy 28 ooddzielnych rynków energii w UE, jest to konsekwencją poprzednich dwóch pakietów niedokończone. Równolegle pomimo rozwoju energetycznej infrastruktury transgranicznej wspieranej na poziomie UE¹ , Rozporządzenia o bezpieczeństwie dostaw gazu² i regionalnym (współpraca BEMIP i V4) ciągle brakuje wystarczającej liczby połączeń gwarantujących płynność przesyłu gazu i energii elektrycznej w UE oraz sprawne bilansowanie sieci w przypadku kryzysu dostaw.

Nie bez powodu Komunikat Komisji z listopada 2010 r. Energy Infrastructure Priorities for 2020 and Beyond³ , zaczyna się od słów:

“Europe's energy infrastructure is the central nervous system of our economy.” ⁴