1000 Мл сүтте 2929 кДж (700 ккал) бар
х мл – 2510 кДж (600 ккал)
Барлық есептеу мысалдарының ең анық көрсеткішті колориялық есептеу көрсетеді. Есептеу дене салмағының белгілі жасқа қатынасы бойынша есептеледі, бірақ бір тәуліктік тағам қабылдау 1000 мл аспауы керек. Бұл есептеулер баланың 6 айлығына дейін қолданылады. 6 айдан 1 жасқа дейінгі бала күніне 1 л тамақ тұтынуы керек. Бұдан баланың тәуліктік тұтыну мөлшерін біле тұра, бір мезгілдік тұтынуын анықтауға болады.
Баланың өмірінің алғашқы жылдарында энергияға және тағамдық ингредиенттерге мұқтаждығы.
Бала ересек адамға қарағанда тағамға көбірек мұқтаж болып келеді. Ол бойдың өсуі мен дене массасының жиналуын қамтамасыз ететін қарқынды заттар алмасуымен анықталады. Сонымен қатар, бала ағзасының ферментативті жүйесінің жеткіліксіздігі мен қорларының салыстырмалы аздығы байқалады.
Энергетикалық қажеттілік. Баланың энергияға деген қажеттілігі үш құрамдас бөліктерден тұрады:1) заттардың негізгі алмасумен камтамасыз етілуі; 2)баланың белсенділігін қолдауы мен дене температурасының тұрақтылығы; 3)бой ұзындығының қамтамасыз етілуі. Балалардың өмірінің алғашқы жылдарындағы энергетикалық шығындарының жіктелуі «Энергетикалық алмасу» бөлімінде толығырақ ұсынылған.
Балалардың энергетикалық қажеттілігі алғашқы 6 айында 502 кДж/кг (120 ккал/кг), 7 айдан бастап 12 айға дейін - 481 кДж/кг (115 ккал/кг).
Баланың алғашқы күндерінен бастап оның ақуызы емізу арқылы құралады.Ақуыз қажеттілігі сәбидің алғашқы жылдарынан бастап бірнеше кезеңге бөлінеді.Ақуызға деген қажеттілік жасанды тамақтандыруға дейінгі мөлшері тәулігіне- 2-2,5 г/кг, ал 4-6 айдан бастап жасанды тамақтандыру кезеңі 3 г үдейді, 7 айдан бастап 3,5 г/кг.Бұл тағам рационында ақуыздың мөлшері сүт арқылы беріледі.
Сәбидің алғашқы жылдарында май оның жасы бойынша анықталынады:алғашқы айларында 3 айда тәулігіне – 6,5 г/кг ,4 айдан 6 айға дейін тәулігіне -6 г/кг,7 айдан-12 айда тәулігіне -5,5 г/кг.Осындай қажеттілік емізуден тәуелсіз күйінде сақталынады.
Алғашқы жылы баланың көмірсуға қажеттілігі тәулігіне 13 г құрайды.Олар майменде нәруызбенде алмастырылмайды.Көмірсудың мөлшерінен артып кетуі асқазан сөлі құрамындағы амилазаның белсенділігін артырып іш өтуіне және дисахаридтердің сіңірілуін кушейтетін дисахаридазға алып келеді .Ішек қуысында көмірсулардың әсіресе моносахаридтердің жиналып қалуы осмостық қысымын көтереді.
Табиғи тамақтандыру кезінде қосымша тамақ түрлерін санамағанда қоректік заттар қатынасы(май,белок,көмірсу) 1:3:6,ал қосымша енгізгеннен кейін 1:2:4 қатынасында болу керек.Бұл баланың алғашқы жылдардағы дұрыс тамақтануын қамтамасыз етеді.
Балаларды емізу үшін қарсы көрсеткіштер:
Баланы емізуге абсалютті және туыстық қарсылықтар болады.Абсалютті қарсылықтар баланы алғаш кеудеге жатқызғанда әр түрлі бұзылу:ми,қан айналымының, бас-сүйек зақымдануын, сәбидің гемолитикалық ауруының пайда болуы антигеннің эритроцитпен резус –фактордың немесе АВО ( 7-10 өміріне басында) сыйыспаушылығынан, өте шала ( рефлекс жұтып және соратын болмауы), тыныс алу , тыныс алу жолдарының бұзылуынан (апат ) және жаңа туған баланы басқа да кейбір ауыр аурудың ауыр түрлері. Бұндай балаларды сауылган сүт береді,ал гемолитикалық ауырған балаларды басқа әйелдің сүтін береді.
Жоғарыда айтылған балалардың анасы қатты ауру болса емізуге тиым салынған. Оған мыналар кіреді:1.бауыры ауырса немесе ауыруға ұқсастық болса; 2. Тума жане журе келе пайда болған жүрек ауруы; 3. Әр түрлі қан аурулары, 4. гипертиреоз нысандарын білдіртетін формасы барлар, 5. Зиянды ісік аурулары, 6. психикалық аурулар.
Баланы емізбеудің бірнеше қарсы ауруларына тоқталып өтейік:
Тубуркулез яғни өкпе қабынуымен ауыратын аналар.Бала дүниеге келген күннен бастап анасынан және үйден 1,5 ай немесе 2 ай алыста болуы керек. Осы айда балаға салынған тубуркулезге қарсы вакцина
бойына сініп иммунитетін қолдауға үйренеді. Тек сауып алған сүтпен тамақтандырады.
Мерез. Негізі мерезбен ауырған анаға емізуге болады. Егер аяғы ауыр кезінде 6/7 айлық болса жане бала ешқандай мерез белгілері болмаса,емшекпен емізуге болмайды.
Бөртпе және қайталама сүзек. Бұндай жағдайда емізуді тоқтату керек, тек тазартудан кейін ғана болады.
Іш сүзегі және паратифтер, дизентерия. Жедел ,ауыр кезінде
емшекпен емізбеу керек, аурудың жеңіл түрінде сауылған сүтті қайнатып беру керек.
Қызамық, қызылша. Емізуге болады.
Сібірлық жара, сіреспе. Емізуге мүлдем болмайды.
Баспа, тұмау, өкпе қабынуы. Емізуге болады.маскі киіп алу керек,баланы жеке жатқызу керек.