Әдебиет

1 Атаев С.С. Технология строительного производства. – М. : Стройиздат, 1984. – 283 с.

3 ЕНиР. Сборник 2. Выпуск 1. Земляные работы. – М., 1988.

2 Марионков К.С. Основы проектирования производства строительных работ. – М. : Стройиздат, 1980. – 128 с.

4 Методические указания к курсовой работе «Производство земляных работ». – Алма-ата, 1989. – 156 с.

5 СНиП 3.02.01-87 Земляные сооружения, основания и фундаменты. Госстрой СССР – М. : УИТП Госстроя СССР, 1987. –

258 с.

5 6; 7 Сабақ

1. Тік және кері күрекпен жабдықталған экскаватор, драглайн үшін қазым есебі

Жер қазатын машинаға жататын бір шөмішті экскаватор шұңқыр үйінді, ұзын ор және көлік қатынас құралы, сонымен қатар үйінді мен жер құрылыстарын өңдейді. Экскаваторлар әр түрлі ауыстырмалы жабдықтарымен жабдықталған:

• тік күрекпен: экскаватор тұратын орыннан төмен топырақты өңдеу үшін (ұзын ор мен тар шұңқырды қазу);

• драглайнмен: терең шұңқырмен, кең ор қазу үшін;

• грейфермен: кішірек, бірақ терең шұңқыр қазу үшін және жүк арту және жүк түсіру жұмыстары үшін.

Жұмыс жабдықтарының түрі шұңқырдың өлшеміне, жер асты суының деңгейіне топырақты тиеу жағдайына байланысты. Шөміш сыйымдылығын экскаватор жұмысының көлеміне байланысты кесте бойынша алынады.

Шөміш түрі (тісті, тұтас кескіш) топырақтың түрі мен категориясына байланысты.

Қазым деп экскаватор тұрған жұмыс аланың, өңделетін массив бөлігін, транспорт жабдықтарына арналған алаң немесе топырақ үйіндісін айтады.

Қазым есебі тік күрек үшін. Тік күрекпен экскаватор топырақты маңдайлық және көлденең қазым өңдейді.

Қазым ені кем 1,5 R_P тар деп аталады. 1,5 – 1,9 R_P – нормалы, артық болса 2 R_P – кең, мұнда R_P - максималды қазу радиусы.

Екі мөлшерлі қазымда жұмыс істегенде экскаватор қазым өсімен қозғалады, ал көлік жабдықтары соңында тұрады, қазым биіктігі максималды қазу 3 биіктігінен артық болмауы және шөміш сыйымдылығынан кем болмауы керек, 1,2 кесте 1.

1 Мысал. Қазаңшұңқырдың тереңдігі 3 м және түбі бойынша өлшемі м, тік күрекпен жабдықталған Э-652 экскаваторы үшін қазымды жобалау.

1 Шешімі Маңдайшалы өтпелдің ең үлкен еңін анықтаймыз

(1 сурет)

(1.1)

мұндағы R_ст - тұрақ деңгейіндегі қазу радиусы, м,

(ЕНиР-2-1-8, R_ст=4.7 м)

1 Сурет – Маңдайшалы қазым сұлбасы

2. Сурет – Маңдайшалы қазымның жоспардағы сұлбасы

2 Шешімі Үстіңгі маңдайша жолының енін анықтаймыз, қазу радиусы, м.

(1.2)

мұндағы -қазудың ең үлкен радиусы, м, (ЕНиР-2-1-8, =7.8 м),

- жұмыс жүрісінің ұзындығы, м (3.16 кесте бойынша м),

3 Шешімі Бүйірлі өтпелдің ені анықталады.(2 сурет)

2. Сурет – Бүйірлі қазымның сұлбасы

, (1.3)

м,

м,

м.

Қазаншұңқырдың жоспарында экскаватордың жүру өсін жүргіземіз және оны байлаймыз (4 сурет).

Қазаңщұңқырлар мен орды кері күрек пен драглайнмен жабдықталған экскаватормен өндіргенде кері күрек үшін қазымның кіші биіктігін 3.15[4], кесте бойынша қабылдайды, ал драйгланы бар экскаватор үшін қазымның минималды тереңдігі жебе ұзындығынан 0,15- 0,5 дейін құрау керек.

Бүйірлі өтпелді қолданғанда топырақты ордан үлкен қашықтықта көму жағдайы бар, бірақ өтпелдің ені ойма үстінен қазудың үлкен радиуысынан, ал тереңдігі 0,75 қазудың ең үлкен тереңдігінен аспайды. Бүйірлі қазымның өңдеуі ордың үлкен тереңдігі мен енін өңдеуге мүмкіндік береді.