4.13 Сурет - а- жартылай жүктелген және б- толық жүктелген жартылай өстер; 1-доңғалақ ступицасы; 2,3- мойынтіректер; 4- жарты өс; 5- жарты өстік тегеріш; 6- жарты өстік жең.

Тегерішінің жұмысына пайда болатын өстік күштердің әсерінен дискілер қысылады. Қысылған дискі кезінде момент муфталармен сателиттермен беріледі және дифференциялдың шамалы тұнықталуы болады. Жетекші доңғалақтарда кедергі моменті көп болған сайын муфта дискілерін қысу моменті көбейеді және тұйықталу сатысы да көбейеді.

ҚОРЫТЫНДЫ

Кардан– айналысты жетекші біліктен алшақ жатқан жетектегі білікке беруге арналған құрылғы. Ол кардан білігінен және оның екі (кейде бір) ұшына кигізген карданнан тұрады. Карданды механизмді кардандық беріліс немесе кардан топсасы деп те атайды. Оның жартылай және толық кардан, қатаң және солқылдақ кардан деп аталатын түрлері бар.Карданды механизм автомобильде, тракторда, тағы сондай сондай жылжымалы техникада айналдыру моментін беріліс (немесе үлестіру) қорабынан жетекші белдіктегі басты беріліске жеткізу үшін қолданылады.

Карданды беріліс - егер екі агрегаттың білік өстері озара орналасу жагдайларын өзгерсе немесе бір сызық бойында жатпаса, қозғалысты бір агрегаттан екіншіге беруге арналған беріліс; екі және одан да көп карданды білікті карданды топсадан тұрады.

Карданды берілістер автомобиль қозғалысы кезінде айналу моментін беруге және трансмиссия агрегаттарын жалғауға арналған, мүнда соөсты емес немесе бір-біріне шамалы бұрышта жатқан біліктер.Карданды біліктерге келесі талаптар қойылады: айналу мементін артық майысу, айналу, дірілдік және өстік жүктемелерсіз беру; жалғанушы біліктер арасындағы бұрышқа тәуелсіз теле-тең бұрыштық жылдамдықтар беру,жоғары п.ә.к. және шуылсыз жұмыс.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасының Көлігі. Статистикалық жинақ. – Алматы: ҚР статистика жөніндегі Агенттігі, 1999. – 52 б.

2. П. Жүнісбеков, М. Жетпейісов - Автомобильдерді жөндеу Алиев Б – Тракторлар мен автомобильдер құрлысы.

3. Жүнісбеков П. Ж – Автомобильдің құрлысы және пайдалануы

4. Баяхметов Т.Б. Пути разввития транспортных услуг в Казахстане.- Алматы.

16