Синтаксис саласы бойынша тестік сауалдар

1-нұсқа 1. Сөйлемніңтұрлаусызмүшелері А) бастауыш  В) баяндауыш  С) толықтауыш  D) еліктеуіш  Е) есімше 2. Сабақтасқұрмалассөйлемдікөрсет. А) Сабақ аяқталды, оқушылар үйлеріне қайтты  В) Бүгін күн суық С) Сен қайда барасың?  D) Досым кеше келді Е) Күн жылы болғандықтан, сыртқа шықтық 3. Толықтауыштытап.  А) ақынды  В) кеме  С) қаланың  D) қайықтың Е) көктем 4. Хабарлысөйлемдітап.  А) Қандайғажап.  В) Меніңарманым– дəрігерболу  С) Бұлне? D) Жазғы демалыс қызықты өтті.  Е) Кім кезекші? 5. Сөйлемніңтұрлаулымүшелерінтап.  А) бастауыш  В) пысықтауыш  С) еліктеуіш  D) есімше  Е) толықтауыш 6. Салаласқұрмалассөйлемдітап. А) Құнанбай үндеген жоқ.  В) Күн ыстық болғандықтан, біз шомылуға кеттік.  С) Таң атып келеді. D) Мен айтып болдым, енді сіз айтыңыз.  Е) Туыстарым сізге ертең барар. 7. Қарсылықты салалас құрмалас сөйлемнің жалғауларын тап: А) сондықтан  В) немесе  С) жəне  D) біресе  Е) алайда 8. Жалғаулықты салалас құрмалас сөйлемдерді тап. А) Мұғалім келді, сабақ басталды.  В) Сабақ аяқталды, алайда оқушылар сыныптан шыққан жоқ.  С) Əжеміз үйге келді. D) Маған қазақ тілі өте ұнайды.  Е) Күн ұзарды, түн қысқарды 9. Жайылма сөйлемді көрсет.  А) Таң атты.  В) Күн шықты.  С) Мұғалім көңілді.  D) Оқу басталатын уақыт та жетті.  Е) Мектеп тап-таза. 10. Құрмалас сөйлемді көрсет.  А) Өмірді, еңбекті сүй.  В) Ел іші – өнер кеніші.  С) Ол аспай-саспай киіне бастады. D) Ажал алыс болса, ақша жақын.  Е) Жақсы сөз – жарым ырыс. 11. Төлсөзді сөйлемді белгіле: A) Сен дегенде сөз бар ма?  B) Əй дер əже, қой дер қожа жоқ . C) Балалардың соңғы ермегі –“Ақсүйек”, “Соқыртеке”. D) “Келешек – өткен тарихты қорғау” – дейді Олжас Сүлейменов. E) Сауатты болу дегеніміз – дұрыс жазып, дұрыс сөйлеу. 12. Атаулысөйлемдікөрсет.  А) Жаз.  B) Күнертешықты.  C) Мұғалім көңілді.  D) Оқу басталатын уақыт та жетті. E) Мектеп тап-таза. 13. Жақсыз сөйлемді тап. А) Құттықтау қағазын алдым.  В) Əжем ауылға кетті.  С) Оған уақытты өткізу керек.  D) Сəби жылай бастады.  Е) Қоңырау соғылды. 14. Бастауыш пен баяндауыш арасында қойылатын сызықшаны тап. А) Сулық жаңбырда киетін киім.  В) Қар жауды.  С) Екі жерде екі төрт. Д) Оның əке-шешесі бар.  Е) Отбасымыз төртеу еді. 15. Ыңғайластық жалғаулықты тап.  А) себебі  В) пен  С) не  D) алайда  Е) егер.   2-нұсқа 1. Сөйлемдерде берілген шылаудың түрін көрсетіңіз. Кітапта Жанкелдіқызы Ұлыбике мен Көшерұлы Күдерінің айтысына орын берілген.  А) септеулік  В) шарттық  С) талғаулық  D) демеулік  Е) жалғаулық 2. Тұрлаулы мүшені табыңыз.  А) анықтауыш  В) бастауыш  С) толықтауыш  D) пысықтауыш  Е) одағай 3. Қабысудың анықтамасын табыңыз.  А) Сөздердің өзара септік жалғауларының біреу арқылы байланысы. В) Баяндауыштың бастауышпен байланысы. С) Ілік жалғаулы сөз бен тəуелдік жалғаулы сөздің грамматикалық байланысы. D) Сөздердің жалғаусыз орын тəртібі арқылы байланысу түрі.  Е) Табыс, жатыс септіктері арқылы байланыс. 4. Лепті сөйлемді көрсетіңіз.  А) Бүгін біз өсімдіктер туралы оқыдық. В) Қалай, емтиханға дайынсың ба С) Ертең жолдасым Алматыға барады D) Өзеннің жағасы қандай ғажап  Е) Сен барарсың 5. Жайылмасөйлемдікөрсетіңіз.  А) Уақытбітті.  В) Олоқыпжүр.  С) Менмектепкетезжиналдым.  D) Жастармерекесі.  Е) Уақыт жоқ. 6. Ыңғайлассалалассөйлемдікөрсетіңіз.  А) Мен əн айтуды ұнатамын, бірақ оған дауысым келмейді.  В) Биылжайлаудаболдымжəнеағаларымныңүйінебардым.  С) Биыл шөп қалың шықты, өйткені жаңбыр көп жауды. D) Қаржаусада, балалартоңбады.  Е) Менсабаққабармадым, себебісырқаттаныпқалдым. 7. Төлсөзді табыңыз.  А) Алмасменіңатымдысұрады.  В) Мұратəнніңөзінікіеместігінайтты.  С) Жылқыларсуішугетоқтады. D) Олқашанкелетінінайтты.  Е) Балам, – дедіол, – сеніңатыңкім? 8. Атаулысөйлемдітабыңыз.  А) Сағанертеңмектепкебармауғатуракеледі.  В) Қыс. Сары аяз.  С) Менің жақсы үйге, жақсы орынға жатқым келеді. D) Бізнарықтықэкономикағабетбұрдық.  Е) Бізнарықтықэкономикадаөмірсүреміз. 9. Сабақтасқұрмалассөйлемдітабыңыз.  А) Биыл қыс суық болғанмен, қар аз жауды.  В) Ол жақсы оқиды, бірақ адамгершілігі аз.  С) Қоңыраусоғылдыда, сабақбасталды.  D) Балалар бірде футбол ойнайды, бірде өзенге барып шомылады.  Е) Тезірек жұмысты аяқтау керек, əйтпесе жаңбыр жауады. 10. Төл сөзді сөйлемді көрсетіңіз.  А) «Абай жолы» романы – құнды шығарма.  В) Ақкөңіл Ақан «баланың» сырғытпасын сезген жоқ.  С) Оспан – əдепті бала. D) - Енді не істемекшісің? – деді ана. Е) Ол ештеңе дей алмады. 11. Сөйлемді толықтырыңыз. «Мақал-мəтелдер – біздің халық ауыз əдебиетінің ұрпаққа қалдырған ... байлығы». A) мұра  B) көркемдік  C) əдемі  D) тұңғыш  Е) рухани 12. Жақсыз сөйлемде болмайтын сөйлем мүшесін көрсетіңіз. A) бастауыш  B) толықтауыш  C) пысықтауыш  D) баяндауыш  E) анықтауыш 13. Құрмалас сөйлемнің неше түрі бар екенін анықтаңыз.  А) 4  В) 3  С) 1 D) 6  Е) 214 14. Төл сөзді табыңыз. A) -Қызым, – деді ол, – сенің атың кім?  B) Жылқылар су ішуге тоқтады. C) Ол ертең келетінін айтты.  D) Мұрат əннің өзінікі еместігін айтты. E) Алма менің атымды сұрады. 15. Сөйлемнің тұрлаусыз мүшелерінің санын табыңыз.  А) 3  В) 5  С) 2 D) 4  Е) 6.   3-нұсқа 1.Ол 1894 жылы туды. 1894 жылы сөйлемнің қай мүшесі екенін көрсетіңіз. A) баяндауыш  B) анықтауыш  C) толықтауыш  D) бастауыш  E) пысықтауыш. 2. Сен «Абай жолы» романын оқыдың ба? Сөйлемнің қай түрі екенін белгілеңіз. A) бұйрықты  B) хабарлы  C) лепті  D) сұраулы  E) жай 3. Даратолықтауыштыкөрсетіңіз. A) табиғатты қорғауды  B) ластанып жатыр  C) су тапшылығына   D) экология жайында  E) анасын 4. Жайылма сөйлемді табыңыз. A) Мұғалім балаларды тізім бойынша тексерді.  B) Мектеп тап-таза.  C) Күн шықты.  D) Сабақ басталды.  E) Таң атты. 5. Құрмалас сөйлемді табыңыз. A) Ербол кеше сабаққа кешігіп келді.  B) Меноғанренжиқарадым. C) Немересі қатты қуанды.  D) Олар екі-үш күн ерте келгенімен, ешкімге жолыға қойған жоқ. E) Шешесі кызына сүйсініп те, мақтанып та қарады. 6. Анықтауышы есімдіктен жасалған сөз тіркесін көрсетіңіз. A) біздің мектеп  B) тоғыз адам  C) жазған кітап  D) белгілі жазушы  E) сұлу жер 7. Тұрлаулы мүшелердің санын белгілеңіз.  А) 1  В) 4  С) 2 D) 3  Е) 68 8. Жақты сөйлемді табыңыз. A) Менің жақсы үйге, жақсы орынға жатқым келеді.  B) Саған ертең мектепке бармауға тура келеді. C) Қыс. Сары аяз. D) Бұл жерде суға түсуге болмайды.  E) Біз нарықтық экономикаға бет бұрдық. 9. Шартты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемді көрсетіңіз. A) Жаңа кітаптар алмақ болып мен дүкенге бардым.  B) Ғылым таппай мақтанба. C) Сабақты жақсы оқыса, озат оқушы болады.  D) Мен келген кезде қоңырау соғылды. E) Бұл жерде я сен тұрасың, я мен тұрамын. 10. Төлсөзавторсөзінен кейінтұрғандадұрысқойылғантынысбелгінікөрсетіңіз. A) Авторсөзі: «Төлсөз».  B) Авторсөзі, Төлсөз.  C) Автор сөзі Төл сөз.  D) Автор сөзі: Төл сөз. E) Автор сөзі, - төл сөз. 11. Атаулысөйлемдітабыңыз. A) Су жылы екен.  B) Сəлем жолдады.  C) Сізге сəлем деді.   D) Қараңғы түн.  E) Мəдени-демалыс паркі. 12. Тұрлаусыз мүшелерге жататын сөзді табыңыз. A) бастауыш  B) баяндауыш  C) толықтауыш  D) етістік  E) одағай 13. Қабысу – бұл A) ешбір жалғаусыз орын тəртібі арқылы байланысы B) баяндауыш пен бастауыштың байланысы  C) ілік жалғаулы сөз бен тəуелдік жалғаулы сөздің грамматикалық байланысы  D) сөздердің өзара септік жалғауларымен бірігуі арқылы байланысы Е) толықтауыш пен бастауыш байланысы 14. Айша Ғалымбаева – атақты суретші. Сөйлемдегі Айша Ғалымбаева сөзі қандай сөйлем мүшесі екенін көрсетіңіз. A) баяндауыш  B) толықтауыш  C) пысықтауыш  D) бастауыш  E) анықтауыш 15. Лепті сөйлем соңында қандай белгі қойылатынын табыңыз. A) сұрақ белгісі  B) нүкте  C) леп белгісі  D) үтір  E) қос нүкте.   4-нұсқа 1. Бастауышы тəуелдік жалғауында тұрған сөйлемді табыңыз. A) Біз Қазақстанда тұрамыз.  B) Інім маған көмектесті.  C) Ертең жаңбыр жауады. D) Келе жатқан үшеу екен.  E) Нұрлан мектепте оқиды. 2. Жалаң сөйлемді табыңыз. A) Мен мектепке жиналдым.  B) Таң атты.  C) Оқу басталатын уақыт та тез жетті. D) Бүгінгі мереке маған ұнады.  E) Мұғалім балаларды тізім бойынша тексерді. 3. Баяндауыштары антоним болатын салаластың түрін табыңыз. A) талғаулы салалас  B) қарсылықты салалас  C) ыңғайлас салалас D) себеп-салдар салалас  E) кезектес салалас 4. Қаратпа сөзі бар сөйлемді табыңыз. A) Жазғы демалысты Раушан ауылда өткізді.  B) Жазғы демалыста, Раушан, қайда барасың?  C) Раушан жазғы демалыста ауылда болды. D) Жазғы демалыста Раушан ауылға барады. E) Жазғы демалыста Раушан ауылда болды. 5. Төл сөзден бұрын келген автор сөзінен кейін қойылатын белгіні көрсетіңіз. A) нүкте  B) сызықша  C) дефис  D) үтір  E) қос нүкте 6. Сөз тіркесін көрсетіңіз. A) қып-қызыл  B) ащы, тəтті  C) ол бақытты  D) қып-қызыл доп  E) алыс, төмен 7. Жалаң сөйлемді табыңыз. A) Тақтаға жазды.  B) Сен шақыр. C) Кешірек кел. D) Бүгінгі мереке маған ұнады. E) Еңбек танымды арттырар. 8. Сөйлемнің түрін анықтаңыз. Қоңырау соғылды, окушылар үзіліске шықты.  A) жай сөйлем  B) аралас құрмалас сөйлем  C) сабақтас құрмалас сөйлем D) лепті сөйлем E) салалас құрмалас сөйлем 9. Сөйлемнің түрін белгілеңіз. Біз Абай көшесінде тұрамыз. A) лепті  B) бұйрықты  С) хабарлы  D) сұраулы  Е) құрмалас 10. Қыстырма сөздің дұрыс қойылған тыныс белгісін көрсетіңіз. A) Озық техникаға шіркін, ешнəрсе жетпейді.  B) Озық техникаға ешнəрсе, шіркін жетпейді. C) Шіркін, озық техникаға ешнəрсе жетпейді. D) Озық техникаға еш, шіркін нəрсе жетпейді. E) Озық шіркін, техникаға ешнəрсе жетпейді. 11. Тыныс белгісі дұрыс қойылған төл сөзі бар сөйлемді табыңыз. A)  – Сыныптарында тəртібі нашар оқушылар бар ма?, деп сұрады ол.  B)  – Сыныптарында тəртібі нашар оқушылар бар ма? Деп сұрады ол. C)  – Сыныптарында тəртібі нашар оқушылар бар ма? – деп сұрады тəлімгер. D)  – Сыныптарында тəртібі нашар оқушылар бар ма? деп-сұрады ол. E)  – Сыныптарында тəртібі нашар оқушылар бар ма? деп, сұрады ол. 12. Шылауы бар сөйлемді көрсетіңіз. A) Мына кісі неткен білімді.  B) Пайда ойлама, ар ойла. C) Е, жақсы болыпты. D) Қарағым-ай, бұл өмір осындай болады екен. E ) Даналық халық сөзінде екен. 13. Пысықтауыштың түрін анықтаңыз. Мен бүгін жолға шықтым. A) қимыл-сын  B) мезгіл  C ) мақсат  D) себеп  E ) мекен 14. Атаулы сөйлемді табыңыз. A) Бұл жерде суға түсуге болмайды.  B) Саған ертең мектепке бармауға тура келеді. C) Менің жақсы үйге, жақсы орынға жатқым келеді. D) Біз нарықтық экономикаға бет бұрдық. E) Кеңдала. Кеш. 15. Сабақтасқұрмалассөйлемдітабыңыз. A) ЕртеңдопойнауғаяБейсенбарады, яменбарамын.  B) Біз барғанда, ол мектепте жоқ еді. C) Ұшақ сағат бесте ұшуы керек еді, алайда ұша алмады. D) Менің мектепке келгеніме жарты сағат болды, бірақ жиналыс əлі басталған жоқ.  Е) Əн басылды, бірақ домбыра сазы тоқталған жоқ.   5-нұсқа 1. Толықтауыштың түрлерін көрсетіңіз. A) тура, жанама  B) мезгіл  C) қос сөз  D) мекен  E) мезгіл, себеп 2. Жанасу – бұл: A) сөздердің өзара алшақ жəне іргелес тұрып байланысуы.  B) ілік жалғаулы сөз бен тəуелдік жалғаулы сөздің грамматикалық байланысы. C) баяндауыш пен бастауыштың байланысы. D) сөздердің жалғаусыз орын тəртібі арқылы байланысы. E) толықтауыш пен бастауыш байланысы. 3. Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді табыңыз. A) Айту, менің парызым.  B) Жастар – еліміздің мақтанышы. C) Талап талмас – қанат.  D) Ақылды қария ағып жатқан – дария. E) Ақылды қария – ағып жатқан – дария. 4. Жақты сөйлемді табыңыз. A) Айсыз, бұлтсыз қараңғы түн.  B) Кітапты жыртуға болмайды.  C) Қыс. Сары аяз. D) Мен осы үйдің баласымын.  E) Біздің жақсы оқуымыз  керек. 5. Сабақтас құрмалас сөйлемді табыңыз. A) Бүгін біз төрт сабақ оқыдық жəне оқушылар жиналысы болды. B) Күн суық, əрі қар борап тұр.   C) Саяхатқа баратынымызды хабарламақ болып сынып жетекшісін іздедім. D) Бұл күнде ел де өзгерді, адамдар да өзгерді. E) Күз түсті, күн салқындады. 6. Қаратпасөздісөйлемдітабыңыз. A) Шаңқай түс.  B) Күн нұрын төгіп тұр. C) Жаңбыр жауды. D) Олар асығыс жүріп кетті. E) Ботагөз, сен бүгін киноға барасың ба? 7. Жалаң сөйлемді көрсетіңіз. A) Машиналартоқтаған жоқ қой?  B) Сізменітыңдамадыңыз. C) Оспандеген – əдептібала. D) Күнбүгінашық. E) Олештеңедейалмады. 8. Дарабаяндауыштысөйлемдітабыңыз. A) Олкелугетиісекен.  B) Оларсуретөнерінжақсыкөретінадамекен. C) Кележатқанүшеуекен.  D) Олбарлықсыныптытазалады. E ) Машинабаяужүріпкележатыр. 9. Аяқталған бір ғана ойды білдіретін сөйлемнің түрін белгілеңіз. A) құрмалас сөйлем  B) аралас құрмалас сөйлем  C) сөйлем мүшесі   D) сөз тізбегі   E) жай сөйлем 10. Бастауыш қай сөз табынан екенін табыңыз. Мектепжақтанбіреукележатыр.  A) зат есім  B) сын есім  C) есімдік  D) үстеу  E) етістік 11. Сабақтас құрмалас сөйлемді табыңыз. A) Əн басылды, – домбыра сазы тоқталған жоқ.  B) Мен мектепке келдім, бірақ жиналыс əлі басталған жоқ. C) Ертең доп ойнауға я Бейсен барады, я мен барамын. D) Олар сағат бесте ұшуы керек еді, – ұша алмады. E) Біз барғанда, ол мектепте жоқ еді. 12. Қаратпа сөзі бар сөйлемді табыңыз. A) Алма сурет салды.  B) Жеңісгүл, келесің бе? C) Гүлді олар отырғызды.  D) Астық жинады.  E) Тақтаны сүрт. 13. Төл сөзді сөйлемді көрсетіңіз. A)  – Бұл не деген жұмбақ? – десті екеуі.  B) ”Аққу көлі” балетін көрдің бе? C) ”Ат” – көп мағыналы сөз. D) Өлең – сөздің патшасы....  (Абай) . E) Ендеше, жөніңді біл, шығарма үніңді. 14. Не мақсатпен, кім үшін, не үшін сұрақтары пысықтауыштың қай түріне қойылатынын анықтаңыз. A) себеп-салдар  B) тура  C) мекен  D) мезгіл  Е) мақсат 15. Сөйлемнің түрін анықтаңыз. Кəсіпкерлікжылдамдамыды. A) сабақтас  B) салалас  С) жақты  D) атаулы  E) жақсыз.