7 Сурет. - Автоматтандыру жүйесінің таралған қазіргі иерархиясы

(Жұмыс параметрлерін есептеу –BDE, машинаның параметрлерін есептеу -MDE)

Автоматтандырудың әрбір деңгейдегі тапсырмаларын шешуде келесідей принцип әрекет етіледі:

1. Ақпаратты өңдеу және қабылдау әрбір деңгейде жүзеге асырылады және бұл қаншалықты мүмкін.

2. Деңгей арасында ақпарат алмасуының уақыты мүмкіндігінше кем және уақыт бойынша критикалық емес болуы керек.

3. Интерфейстер физикалық және мазмұны бойынша анықталуы керек.

Автоматтандыру деңгейінің тапсырмалары

1 деңгей.Төменгі деңгейдегі функция, техникалық процесстің параметрлік әсерін және күйінің параметрлерін есептеу болып табылады.

2 деңгей. Басқару деңгейінде контроллер орналасады, датчиктерден және атқарушы құрылғыларды басқарудан тікелей мәліметтер жиынын орындайды.

Контроллер құрылғылармен айырбасталғанмәлiметтердiң өлшемі, құрылғылардыңжылдамдығын сұрау жанында бiрнеше байттардан құралады, 10 мст-ан аспайды.

3 деңгей. Технологиялық процессті басқару деңгейінде ағымдағы бақылау және операторлық пункті қолдық режиммен немесе алгоритм бойынша автоматты режиммен басқару орындалады.

4 деңгей. Өндірістерді басқару деңгейінде жергілікті желіде біріктірілген қарапайым IBM-FC үйлесімді компьютерлер және файлдық серверлер орналасады. Бұл деңгейде есептеу тапсырмалары өндірістің негізгі параметрлерімен визуалды басқаруды қамтамасыз ету, есеп беруді құрастыру және мәліметтерді құрастыру.

5 деңгей. Сурет толық болуы үшін, барлық кәсіпорынды материалды- техникалық жабдықтау, қуаттарды немесе статистиканы жобалау сияқты координаттайтын және административті функцияларын қамтитын жоспарлаудың тағы бір деңгейін еске түсіруіміз қажет.

Бақылау сұрақтары:

1. Қазіргі уақытта басқару жүйесінің қандай құрылымы ең қалаулысы?

2. ТП АБЖ құрылымында бірінші кезекте не анықталады?

3. Автоматтандырудың мiндетiн санап шығыңыз.

4. Автоматтандырудың ирерхиялық құрылымында неше деңгей?

5. Өндірістік басқару деңгейінде не орындалады?

6. Құрылғы басқару деңгейінде не орындалады?

9 Дәріс. Деңгейлерарасында ақпараттар алмасуы

Қарастырылатын сұрақтар:

1. Деңгейлерарасында ақпараттар алмасуы

2. ТП АБЖ-ның стандартты шешімі

Деңгейлер арасында ақпараттар алмасуы. Пирамиданың барлық деңгейлерінің бір – бірімен тік ақпараттық-техникалық байланыстары болуы қажет; олардың арасында ақпарат алмасу орындалады. Бұл ақпарат алмасу екі жақтан болады, төменнен жоғары және жоғарыдан төмен. Автоматтандыру үрдісіне қатысатын құрылғылардың мөлшері кемігенімен, бұл құрылғылардың өздері өндіргішті болып кетеді. Олардың арасындағы жеке берулердің жиілігі қысқарады, бірақ, керісінше, ақпараттар блогының актуалдылық мерзімі және өлшемі ұлғаяды, нақты уақытқа талап төмендейді. Бұл айырмашылықтарға қарамастан, көлденең және тік коммуникацияларға деген қажеттілік барлық деңгейлерде кездеседі (8 сурет).

8 Сурет. - Тік және көлденең коммуникация - кез-келген автоматтандырудыңмаңызды элементтері

Әрбір деңгей негізінен өзіне бағынатын ақпараттармен жұмыс жасайды. Жоғарғы деңгейлерге жіберілетін ақпараттарды алдымен қысқартып, қысу керек. Осымен байланысты, ақпараттық концентрация, бір деңгей өзге деңгей ақпаратымен толтырылып кетпеуін қадағалайды. Төменгі тұрған деңгейлерге берілетін мәліметтерді алдымен, қосымша ақпараттармен кеңейту қажет. Егер осы пікірлер автоматтандыру тапсырмаларын құрылымдау барысында орындалатын болса, яғни, егер әрбір деңгей мейлінше мүмкін болғанша дербес болып және деңгейлер арасында ақпарат алмасу минималды мүмкін болса, онда ақпараттың көлденең ағынының көлемі әрбір деңгейде ұлғая береді.

ТП АБЖ-ның стандартты шешімі. ТП АБЖ-ның стандарты бірінші кезекте құралдармен және жеке құрамдас бөлiктердi өзара байланыстың сипаттамаларымен (контроллер, оператор пульттерi, енгiзу-шығарудыңөшірілген блоктерi) яғни желілік мүмкiндiктермен т.с.с анықталады.

АБЖ ТП-нің иiлгiштiк және әр түрлiлiк құрылымы келесіге бағынышты болады:

- желілік деңгейлері бар сандар;

- желінің әрбір деңгейінде байланыс типтерінің мүмкіндігі: шина, жұлдыз, сақина;

- Әрбір деңгейдегі желінің параметрі: кабельдің түрлері, ықтимал қашықтары, түйiндердiң ең жоғары саны (кешеннiң құрамдас бөлiктерi)әр желiлерге қосылатын, ақпараттың берiлiс жылдамдығы, желiге құрамдас бөлiктерiн қол жеткiзу әдiсi (кездейсоқ әр уақытта хабарламаларын жеткiзу немесе жеткiзу олардың кепiлдiк беретiн уақыттары).

ТП АБЖ-ның көрсетілген қасиеттері өндірістік цехтарда аппаратураның үлестiрумүмкiндiгін сипаттайды; ТП АБЖ-да жүзеге асырылған өндірістің көлемі автоматтандырудың жүйесімен қамтылуы мүмкін; датчикке және атқарушы механизмдерге тікелей енгізу шығару блоктерін тасымалдау мүмкіндігі.

ТП АБЖ-ның ең танымал және қарапайым құрылымдардың бірі 9 Суретте көрсетілген. Жүйенің барлық функционалды мүмкіндіктері нақты екі деңгейге бөлінген.Бірінші деңгей контроллердан тұрады (Басқару деңгейі), екінші- оператор пульті (Технологиялық процесспен басқару деңгейі) жұмыс станциясында немесе өнеркәсiптiк компьютерде көрсетілген.

Мұндай жүйеде контроллер деңгейі датчиктерден сигналдар жиынын орындайды, басқару обьектісінде орнатылған; алдын ала сигнал өңдейді (фильтрациялау және масштабтау); басқару алгоритмдерін өткiзеді және басқарушы объектініңатқарушы механизмдерге басқару сигналын қалыптастырады;өнеркәсіптік желіден ақпаратты жібереді және қабылдайды.

Оператор пульті төменгі деңгейдегі бақылауыштарға желілік сауалдарды қалыптастырады, олардан технологиялықпроцесс жүрiсi туралы жедел ақпаратты алады, монитор экранында оператор түрі үшiн технологиялық процесстің ыңғайлы жүрiсi бейнеленеді, процесстің жүрісінде динамикалық ақпараттың ұзақ сақталуы жүзеге асырылады, қажеттi басқару алгоритмдердің параметрлерiн түзетудi және төменгi деңгей бақылауыштарындағы реттегiштердiорнатуын өндiреді.