Www.Jospar.Kz Барлық пәннен күнделікті сабақ жоспарлар орта және қысқа мерзімді сабақ жоспарлар

</p

-Әрі қарай Абай мұражайына виртуалды саяхат жасайық

Абай мұражайына саяхат (слайдфильм)

-Кәне, Абайдың қандай әндерін білеміз?

-Көзімнің қарасы, Сегізаяқ, Қараңғы түнде тау қалқып, т.б.

Абай сазгер(слайд)

-Абайдың «Желсіз түнде жарық ай» әнінен үзінді тыңдап жіберейік.

Тыңдап отырсақ, не туралы жазылған? –Табиғат туралы, табиғат лирикасына.

Мағлұмат (слайд)

Лирика – өлеңмен жазылған шығарма түрі.

Абайдың жылдың төрт мезгіліне арналған өлеңдері табиғат лирикасына жатады.

-Кәне, Кәне, Абайдың табиғатқа аралған өлеңдерін айтайық?

— «Қыс», «Жаз», «Жазғытұры», «Күз», «Қараша, желтоқсан мен сол бір екі ай»

5.Ой шақыру

Қыс суреттерін көрсету. Қыста не болатынын сұрап-білу. Қыстың өзіне тән белгілерін айту.

6.Өлеңді мәнерлеп оқу.

Өлеңнің толық жазылу үлгісі шығады.(слайд)

Мұғалім өзі мәнерлеп оқып береді.

-Абай табиғат туралы өлеңдерінде табиғаттағы әр мезгілді өзіне тән бояулрмен, сол заманға сай тұрмыс ауыртпалығымен, кең далада мал баққан елдің тұрмысымен байланыстыра суреттей білген. Бұл өлеңде қысты мейірімсіз, түсі суық қатал, кәрі тірі жанның бейнесіне ұқсатып суреттеген. Өйткені сол жылы қыс қатты болып ел жұтаған, сондықтан зор тұлғалы кәрі бейнеге ұқсатады. Шынына келгенде қыс сондай қорқынышты, мейірімсіз емес қой. Қыс қызығы жеткілікті мес пе?

-Қандай қыс қызықтары бар?

-Шана, шаңғы тебеміз. Түрлі ойындар ойнаймыз, т.б.

Оқушыға мәнерлеп оқыту. 1 шумақтан

-Олай болса, осы өлең ішіндегі түсініксіз сөздермен жұмыс жасайық.

7.Сөздікпен жұмыс.(оқушыға таптырту, біртіндеп шығару)

Шидем – жүннен тоқылған жылы сырт киім

Бура – түйе малының еркегі

Әуес көру – бір нәрсеге үйір, құмар, құштар, елігу деген ұғымда

Бұрқ-сарқ – алай-түлей ашуға мінді, долданып буырқанды.

Ұшпа – бұлттың бір түрі

Дәптермен жұмыс (мұғалім айтқанын жазу)

Өлеңнің жазылу әдісі. Жансызды жанды түрде көрсету, мұны әдеби тілде кейіптеу дейді. Қазақтың ұлттық әдебиетінде Абайға дейін табиғат жанжы түрде суреттемеген. Табиғатқа тіл бітіру, жанды, қозғалмалы қалыпта табиғатты бейнелеу – Абай ашқан жаңалық (слайд)

-Сонымен бірге Абай өлеңді жаза отырып қандай, бейнелі сөздерді қолданған екен? Назар аударайық.

-бурдай, ұшпадай деген теңеу сөздер

-ақ киімді, денелі, түсі суық, үсті-басы ақ қыру, басқан жері сықырлап, бөркін киген оқшырайтып, аязбенен қызарып деген сөздер қандай сұрағына жауап беріп, көз алдымызға елестету үшін қолданылған.

8.Топпен жұмыс.

1-топқа:Өлең мазмұнын ашу

-Шығарма жанры…. (табиғат лирикасы)

— Авторы… (Абай)

Тақырыбы….(Қыс)

Қыс…(қыс мезгілінің ауа райының қатал болатынын, үскірік аяз, бет қаратпайтын суық жел бар екенін бейнелі сөздермен береді)

2-топқа: Байланысын анықта Бейнелі, суретті сөздерді талда.

-Қыс сөзіне сұрақ қойыңыз(не?) зат есім (жансыз)

-Ақ киімді, денелі, ақ сақалды (кімге қатысты ой?)

-Ақын қысты кімге теңейді? (адамға)

-Киім деген не?(Жауған қар, қатқан мұз)

3-топқа: Өлең құрылысын аталда. (интерактивті тақтамен жұмыс) 1-шумақты өлеңді беру

-шумақ саны 1

-Тармақ саны- 4

-Буын саны – 11

-Ұйқас түрі – қара өлең ұйқасы