- •1 Тәжірибелік жұмыс Қос күй диаграммасының құрамы және жіктелуі
- •1.3 Жалпы мәлімет
- •1.3.1 Қос күй диаграммаларының «керемет» нүктелері
- •1.3.2 Қос күй диаграммаларының жіктелу ұстанымдары
- •2.1 Жалпы мәліметтер
- •2.1.1Материалды таңдау нысанасы
- •1.4 Жұмысты орындау тәртібі
- •1.5 Есептің мазмұны
- •Бақылау сұрақтары
- •1.7 Ұсынылатын әдебиеттер
- •2 Тәжірибелік жұмыс Берілген пайдалану жағдайлары үшін илемділік пен құнының шектеулі талаптарын ескеру арқылы конструкциялық материалдардың негізін таңдау
- •2.1.2 Конструкциялық қорытпалардың негізгі таңдау алгоритмі
- •2.2 Жұмыстың орындалу тәртiбi
- •2.2.1 Есептеу бөлімі
- •2.3.2 Жалпы мәлімет
- •Тәжірибелік жұмыс 3 берілген пайдалану температура аралығында ыстыққа берік қорытпаның негізін таңдау
- •3.3 Жалпы мәліметтер
- •3.4 Тәжірибелік жұмысты орындау мысалы
- •3.5 Жұмысты орындау тәртібі
- •3.6 Есептің мазмұны
- •3.7 Бақылау сұрақтары
- •3.8 Ұсынылатын әдебиеттер
- •Алюминий негізіндегі екі жүйелі күй диаграммасының критерийлерін анықтау. Легірлеу кешенін таңдау
- •4.3 Жалпы ақпараттар
- •4.4 Тәжірибелік бөлім
- •4.4.1 Қорытпаны синтездеу тапсырмасы
- •4.4.2 Күй диаграммасының критерийін есептеу
- •4.4.3 Алюминий қорытпаларының легірлеуші кешендерін таңдау
- •4.4.4 Алынған нәтижелерді талдау
- •4.4. Алюминий қорытпаларының қос күй диаграммасы
- •4.5 Жұмыстың орындалу реті
- •Есептеу мазмұны
- •4.6.2 Жалпы мәлімет
- •4.7 Бақылау сұрақтары
- •4.8 Ұсынылған әдебиеттер
- •5 Тәжірибелік жұмыс көп циклді жүктеме жағдайында жұмыс атқаратын конструкциялық болатты таңдау әдістемесі
- •5.3 Жалпы мәлімет
- •Механикалық
- •Коррозиолы-механикалық
- •Абразивті
- •Селективті аудару
- •Адгезиялы
- •5.6 Тапсырма
- •5.7 Есептің мазмұны
- •5.8 Бақылау сұрақтары
- •5.9 Ұсынылған әдебиеттер
- •6 Тәжірибелік жұмыс аспапты ыстыққа төзімді болатты таңдау әдістемесі
- •6.3 Жалпы мәлімет
- •6.3.1 Аспаптық болаттарға қойылатын талаптар
- •6.3.2 Қыздыруға төзімділік пен жылуға төзімділікті арттыру тәсілдері
- •6.4 Жұмысты орындау тәртібі
- •6.4.3 Термиялық өңдеу тәртібі:
- •6.4.4 Термоөңдеуден кейінгі микроқұрылым:
- •6.4.5 Дайын аспапты кезекті өңдеу:
- •6.5 Есептің мазмұны
- •6.6 Бақылау сұрақтары
- •6.7 Қосымша әдебиеттер тізімі
- •7 Тәжірибелік жұмыс күй жүйелерін болжау және химиялық элементтер метажүйелерінің түсінігі
- •7.3 Жалпы мәліметтер
- •7.5Сурет Алюминий күйінің бастапқы уческелік метажүйе диаграммасы.
- •7.4 Жұмысты орындау тәртібі
- •7.5 Есептің мазмұны
- •7.6 Бақылау сұрақтары
- •7.7 Қосымша әдебиеттер тізімі
7.5Сурет Алюминий күйінің бастапқы уческелік метажүйе диаграммасы.
Алюминийдің метажүйесінде үздіксіз ерітіндлер қалыптаспайды, ал перитектиктер 11 элементті құрайды. Осы құрылымдар кезінде эвтектиктер мен монотектиктер бір бірінен ерекшеленбейді. Барлық монотектикалық нүктелер өте төмен концентрацияларда жатады. 8.5 суретте – 28 тек қана олардың арасындағы айырым көрсетіледі. Алюминий метажүйелері үшін келтірілген құрылымдар заманауи мәліметтер негізінде жасалған. Алғаш рет мұндай құрылымдар мен сәйкес болжамдар сол уақытта қолда бар мәліметтер бойынша 1965 жылы [1] авторымен жасалды [Молчанов Е.К. Титан қорытпалары күй диаграммаларының атласы. М.: Металлургия, 1964. 15-213 б.]. Сол кезден бастап өткен уақыттың ішінде болжамдардың дұрыстығын тексеруге мүмкіндік берген тәжірибелік зерттеулердің бірнеше қатары жарияланған болатын.
7.1 – 21 кестеде Алюминий метажүйелері үшін іс жүзіндегі және болжанған мәліметтердің салыстырылуы көрсетілген. Көріп тұрғанымыздай, сәйкестіктер қанағаттанарлық; қалай болғанда да, болжамдардың дәлдігі қорытпалар синтезінің мақсаттары үшін жеткілікті. Элементтердің ерігіштік шамаларының түрлі авторлармен кезекті анықтамаларының әртүрлілі ескі анықтамалардан болжам нәтижелерінің тәжірибеден аз еместігімен ерекшеленеді.
7.1-21 кесте
Алиюминийдің күй диаграммаларының бастапқы участкілерінің метажүйелері параметрлерінің болжанған және тәжірибелік мәліметтерін салыстыру
Элемент |
Атомның пайыздық құрамы |
Эвтектикалық және перитектикалық айналу температурасы, °С |
|||||
лиотектика |
эвтектика және перитектика |
||||||
болжам |
Тәжірибе |
болжам |
Тәжірибе |
болжам |
Тәжірибе |
||
C |
0,002 |
0,0045 |
0,025 |
0,017 |
- |
- |
|
Sc |
- |
- |
0,64 |
1,0 |
655 |
655 |
|
Ga |
- |
- |
97,0 |
97,5 |
- |
- |
|
Ru |
- |
- |
0,3 |
0,5 |
- |
- |
|
Rh |
- |
|
0,20 |
0,29 |
- |
- |
|
La |
0,03 |
0,049 |
- |
- |
- |
- |
|
Pr |
0,03 |
0,01 |
- |
- |
- |
- |
|
Sm |
- |
- |
3,0 |
4,5 |
545 |
630 |
|
Gd |
- |
- |
3,0 |
2,0 |
645 |
643 |
|
Tl |
0,3 |
0,4 |
- |
- |
635 |
650 |
|
U |
0,03 |
0,07 |
- |
- |
- |
- |
|
Pu |
- |
- |
2,0 |
1,6 |
635 |
651 |
|
Берілген әдістеме бойынша күй диаграммаларының құрылымдарын болжау қандай да бір жүйедегі Периодты жүйе элементтерінің ерігіштігі үшін ғана емес, қалған барлық жүйедегі бір элемент үшін де мүмкін. Осылайша, ұсынылған қорытпалардың қос күй диаграммаларының бастапқы участкілері параметрлерін болжаудың әдістемесі қолда бар анықтамалық мәліметтерді жеткілікті дәрежеде растайды. Қарастырылған диаграммалар белгілі дәрежеде Д.И.Менделеевтің Периодты элементтер жүйесінің ары қарайғы кеңеюі болып табылады, себебі бір нөмірден екіншісіне өту кезіндегі тек элементтер қасиеттерінің өзгерісі ғана емес, сонымен қатар олардың бір бірімен өзара байланыстарының өзгеру жағдайлары талқыланады.
