5.3.2. Су тағанының өз бетімен ағатын желілерінің есебі.

Жағалаудағы құдық пен сағаны байланыстыратын арна типті су тағанының өз бетімен ағатын желілері, құрылыстың әр бөлігі үшін бір желіге нөлдік өтенімде жол салады. Желілер болат құбырлардан арна түбінен 0,5м­ден төмен емес тереңдікте күшейтілген гидроизоляциядан жасалған. Өз бетімен ағатын желілердің диаметрі олардағы ағатын су қозғалысының жылдамдығымен қамтамасыз ету жағдайынан шығады. Қысқа желілер үшін су қозғалысының жылдамдығы

1-1,5м/с

Қауіпті жағдай төнген кезге арнайы есеп жүргізіледі, яғни, желілердің бірі 100% өткізген кезде басқасында болатын қауіпті жағдайға қатысты жүргізілетін есеп.

Q_қауіп=1*0,001=0,001м³/с=1л/с

Өз бетімен ағатын желілер үшін екі жұмыс режиміндегі су шығынын [7] біле отырып,келесі мәндерді жазамыз:

- қауіпті жағдай болғанда:

Dс.л.=40 – диаметр(мм)

v=0,8 – су қозғалысының жылдамдығы (м/с)

1000i=47,2 – гидравликалық өтем.

Өз бетімен ағатын құбырлар жылдамдығы келесі формула бойынша анықталады:

мұнда: ρ – сорғы саны, кг/м³;

ω – сорғының орташаөлшенген гидравликалық үлкендігі, м/с;

D – су өткізгіш диаметрі, м.

V_c.л – жүйе ағыны жылдамдығы, м/с;

Жүйе ағыны жылдамдығы:

Ендеше, желідегі тұндырмайтын жылдамдық төмендегідей болады:

1,22≥0,07 м/с.

Өздігінен ағатын желілерде қарқынның жоғалуы күштелген жұмыс режимінде болады:

h_с.л.=h_j+h_f, м (5.12)

h_j- жергілікті кедергіде қарқынның жоғалуы . h_f 10% тең деп аламыз;

h_f – ұзындығы бойынша қарқынның жоғалуы. h_f=i*l,

где i – гидравликалық өтем;

l – өздігінен ағатын жүйе ұзындығы, м.

h_f =0,0472*60=2,8м;

h_с.л.=2,8+0,1*2,8=3,08м

Қарқынның жоғалуын ескере отырып:

Z_{пр.авар}=Z_{и мин}-h_р-h_с.л., м (5.13)

Z_{и мин}- су көзіндегі судың минималды деңгейі, м;

h_р- тордағы қарқынның жоғалуы, м (принимаем 0,05);

h_с.л.- өздігінен ағатын жүйедегі қарқынның жоғалуы, м;

Z_{пр.авар}=95,35-0,05-3,08=92,25м.

Жууды кері жүргіземіз.

5.4 Су бөгеттерін салу

Қабылдау құрылыстарын жобалау ақпарат жобасын жасау процесінде орнатылған болуы керек:

- Ұсынылған құрылыс алаңында тау жыныстарының геологиялық бөлімі;

- Гидрологиялық деректер;

- Құрылыс конструкцияларының әдісі ;

-Таңбалармен су салу алаңында барлық су деңгейлердегі өзеннің арнасының қимасы.

Өзеннің арнасының жекелеген келісімі: бастапқы деректер жиынының талдау негізінде, сайып келгенде, абстракция теріңіз. су және сору бөліктеріне жақсы жағалауында дөңгелек қабылдады. сорғы станциясы, оған бөлініп жоспарға тік бұрышты жобаланған және ашық жол салынды.

5.4 су бөгеттерін салу

қабылдау құрылыстарды жобалау дизайнер ақпарат дизайнын жасау процесінде орнатылған болуы керек:

- Ұсынылған құрылыс алаңында тау жыныстарының геологиялық бөлім;

- Гидрологиялық деректер;

- Құрылыс конструкцияларын әдісі (таңдайды дизайнер) арналғанын;

- Таңбалармен су салу алаңында барлық су деңгейлерде өзенінің арнасын қимасы.

Бастапқы деректер жиынының талдау негізінде, сайып келгенде, су және сору бөліктерінен жағалаудағы дөңгелек құдық қабылдайды. Сорғы станциясы, жоспарға сай тік бұрышты жобаланған және ашық жол салынған.

5.4.1.Жағалаудағы құдық пен оның жобаласын есептеу

Жағалаудағы құдық екі бөліктен тұрады. Бұл көлдің оң жағалауында орналасқан. Орналасуы жағдайына сай оның атқарылуы мен құрылымдарында негізінде, сондай-ақ, 4,5 м, ішкі диаметрі стандартты жобаны дөңгелек пішінді қабылдайды. Оның өнімдерінің құрылысы төмен тәсілде. Төменгі бөлімде бұл арнайы сорғы арқылы жойылады, онда тұнба жинау үшін карьерде (* 0,1 0,07) еңісі бар жерінен жүзеге асырылады. Бұрыштары оңай тазалау мақсатында домалақ бөлімдер болып табылады. Бөлімде қызмет көрсету үшін материалдар жабдықталған.

Құдықтың қабырғалары мен төменгі қалыңдығы темірбетон құрылымын есептеу арқылы анықталады. Көптеген жағдайларда, жыныстардың сипатына қарай қабырғалар мен бөлімдер 0.4-1.0 м, 0,2-0,3 м, бетон іргетасын 0.6-2.0 м қабаттағы қалыңдықта болады. Ең төменгі шығу ауырлықтағы шегінен төмен 1м қабылданған түбінде белгіленеді.

Қолдануға ыңғайлы болу үшін кірпіш немесе темір бетон бұйымдар элементтерінен ұйымдастырылған.

Өздігінен ағатын желідегі нөлдік өтемдегі шығысты анықтау

Z_вых=Z_д.р. – 0,5, м (5.14)

Z_д.р. –құрылым орнатылған жердегі су түбіндегі белгі;

0,5 – өздігінен ағатын жүйеде тереңдеу .

Z_вых=93,45_. – 0,5 = 92,95 м

Жағалаудағы құдықтағы су деңгейі төмендегі формула бойынша есептеледі:

а) қабылдау бөлімінде

• Қауіп кезінде

Z^ав_max , Z^ав_min – төтенше жағдайдағы су деңгейі мен қалыпты жағдайдағы максималды және минималды су деңгейі бірдей болады.

∆ h^ав – төтенше жағдайдағы су қабылдаушы құрылғыларда қарқынның жоғалуы, м.

Арналық су құрылғысы үшін:

h^ав=h_р+h_l^ав+h_f^ав, м. (5.17)

h_р – тордағы қарқынның жоғалуы, 0,05 м тең;

h_l^ав – ұзындық бойынша қарқынның жоғалуы, м

h_f^ав – жергілікті кедергіде қарқынның жоғалуы, м

h_l^ав =i^.l (5.18)

i – гидравликалық өтем;

l - өздігінен ағатын су құбырының ұзындығы, м.

h_l^ав =0,0472^.60=2,8 м

h_f=V²/2g=10%h_l=0,28 м

 - жергілікті кедергілердің коэффиценттерінің саны.

б) сорғыш бөлікте

Z_maxпр , Z_minпр – қабылдау бөліміндегі су деңгейі, м;

h_с – тордағы қарқынның жоғалуы, 0,1тең – қалыпты жағдайда, 0,15 – төтенше жағдайда.

5.4.2. Су қабылдау бөлімінің жобасы

Су қабылдағыш терезелер көлемі мен сүзгілер сәйкесінше қабылдайды. Су қабылдағыштың негізі сақтық мақсатында өзен түбіндегі тереңдіктен 1,01,5 м дейін төмендейді. Қабылдаушы терезелердің төменгі бөлігі өзен түбінен кем дегенде 0,5 м жоғары болуы керек. Су қабылдағыштың төменгі нүктесінен жоғарғы нүктесіне дейін кем дегенде 0,2 м болуға тиіс.

5.4.3. Өздігінен ағатын су құбырларының жобасы

Су құбырларының арасындағы қашықтық 0,71,5 м. Су құбыры Өзенінің түбінен кемелер жүрмейтін өзенденрге қарағанда 0,5 м-ден кем емес болғаны шарт. Құбырлар өткір бұрыштары жоқ болуы тиіс. Су құбырлар көлденең қаланған болады немесе тікелей өтемді болуы сол өзенінің тереңдігіне байланысты.

Сондай-ақ судың жағасына гравитациялық су құбырларын тазалау үшін сорғы станциясынан беріледі. Жуу үшін су жеткізу құбыр ұңғымада ішінде немесе сыртында қаланған болады.

5.4.4. Сорғыш желілер

Бірінші және екінші санаттағы сорғы станцияларында желілер санына қарамастан сорғылар санының кем дегенде екі бөлігі болуы тиіс.

Сору желілерін диаметрі жағдайдың қалыпты және төтенше режимдерінде жобалау ағынының және су қозғалысының жылдамдығы анықталады

0,6 … 2,0 м/с.

Төтенше жағдайда – болаттан жасалған құбырлар d=32 мм, V=1,05 м/с, 1000i=93,6