2.2.9 Қосындылаушы сұлбасы

Түзеткіш пен көбейткіштің шығыс кернеулерін қосу үшін терістемейтін қосындылауышты пайдаланамыз (13-сурет). Берілген күшейткіштің шығыс кернеуі келесі теңдеумен анықталады:

U_шығ= U_кір1R'/R₁+ U_кір2R'/R₂+ U_кір3R'/R₃,

егер:

R_КБ/R= R'/R₁+ R'/R₂+ R'/R₃.

Сұлбаға қажетті тепе-теңдікті сәйкесінше R резисторының кедергісін іріктеп алу арқылы жүзеге асыруға болады. Сонда:

R_КБ= R',

шарты орындалар болса, онда 1/R=1/R₁+1/R₂+1/R₃ тең болады. Осыдан шығатыны R кедергісі оған параллельді қосылып тұрған R₁, R₂, R₃ кедергілеріне тең екендігі, осыдан операциялық күшейткіш пен шинаның арасындағы кірістерде бірдей резисторлар қосылып тұр деуге болады.

R R_КБ

OK

R₁

U_кір1

R₂

U_кір2 U_шығ

R₃

U_кір3 R'

12 сурет - Терістемейтін қосындылауыш сұлбасы

Сонымен, қосындылауыштың үш кірісіне сәйкесінше U_кір1=1 В, U_кір2=1,5 В, U_кір3=2,5 В беріп, ал R_КБ= R'=10 Ом, R₁=1 Ом, R₂=2 Ом, R₃=10 Ом деп алайық.

Онда:

U_шығ=U_кір1R'/R₁+U_кір2R'/R₂+U_кір3R'/R₃=1*(10/1)+1,5*(10/2)+2,5*(10/10)=20 В шығады, яғни терістемейтін қосындылауыштан оң мәнді шығыс кернеуін алдық. Сәйкесінше, көбейткіштің шығысындағы кернеуі ±1,61 В аралығында өзгеретін болса, онда қосындылауышытың шығысындағы кернеу шамамен жуықтап алсақ -20 В-тан +20 В аралығында өзгереді деп есептейміз.

2.2.10 Ктт сұлбасы

КТТ сұлбасының шығыс сигналы ток болады, ол жүктемедегі күш кіріс кернеуі арқылы анықталады. КТТ сұлбасында операциялық күшейткіш ток бойынша теріс КБ болып қамтылады (10-сурет).

I_КБ

R₁ I_кір

U_кір U_шығ

10 сурет - КТТ сұлбасы

Кернеуді токқа түрлендіргіштер жүтемедегі ток кіріс кернеуіне пропорционал болуы керек болғанда қолданылады. Жеке алғанда, тұрақты кіріс кернеуінде жүктемедегі ток та тұрақты болады, сондықтан мұндай түрлендіргіштерді шартты түрде токты тұрақтандырғыштар деп атайды.

Сонда 10-суреттегі кернеуді токқа түрлендіргіш сұлбасы R_КБ=0 болғандағы операциялық күшейткіштегі терістейтін күшейткіш нұсқасын береді. Идеалды операциялық күшейткіш үшін I_КБ = –I_кір,

мұндағы I_кір=U_кір/R₁,

осыны ескере отырып: I_КБ=-U_кір/R₁.

Табылған теңдеуден шығыс тогының кіріс кернеуіне пропорционал екені көрініп тұр, онда кіріс кернеуі шығыс тогына түрленеді деп айтуға болады.

Тапсырма бойынша шығыс тогының полярлығы -10...+10 мА тең және сол уақытта КТТ кіріс сигналы ±20 В екіполярлы болуы мүмкін. Бұл деген минималды сигналда, яғни -20 В-та шығыста ток -10 мА болады, ал максималды сигналда +10 мА болады деген сөз. Яғни, формула бойынша:

I_шығ=

шығады.

Жалпы электрлік сұлбада жоғарыдағы элементтердің барлығы көрсетілуі керек.